Abp tirański i całej Albanii Anastazy
Przyszły zwierzchnik Albańskiej Cerkwi Prawosławnej urodził się 4 listopada 1929 r. w rodzinie Jannulatos w jednej z greckich wsi. W dzieciństwie przejawiał zainteresowanie matematyką, jednak lata II wojny światowej całkowicie zmieniły światopogląd władyki. Miejsce nauk ścisłych zajęła teologia. W latach 1974 – 1951 uczył się na Ateńskim Fakultecie Teologicznym. Po odbytej służbie w greckiej armii wstąpił do Bractwa Cerkiewnego „ZOE” mającego na celu duchowe odnowienie wiary Greków po II wojnie. Aktywnie uczestniczył w pracach Światowego Bractwa Młodzieży Prawosławnej „Syndesmos” pełniąc funkcje: sekretarza generalnego (1958 – 1961) i wiceprezydenta (1964 – 1978).
Po przyjęciu święceń diakońskich w 1960 r. Jannulatos założył Greckie Centrum Misyjne “Porefthentes”. Po święceniach kapłańskich, jakie miały miejsce 24 maja 1964 r., przyszły arcybiskup wyjechał do Ugandy, gdzie sprawował pierwszą kapłańską Liturgię. Dość szybko młody kapłan zachorował i ze względów na zły stan zdrowia powrócił do Grecji. Między 1965 a 1969 r. wykładał historię religii afrykańskich, etnologię oraz misjologię na uniwersytecie hamburskim i marburskim w Niemczech. Tam też zebrał materiały do rozprawy habilitacyjnej „Duch Mbandwa i struktura jego kultu: rozpatrzenie różnych aspektów afrykańskich kultów religijnych”, którą obronił na Uniwersytecie w Kampalii (Uganda).
W 1972 r. został wybrany przez Sobór Biskupów na biskupa Andrussy oraz na głównego koordynatora Misji Cerkiewnych Greckiej Cerkwi. W tym samym roku nowowybrany biskup został profesorem uniwersyteckim. Młody biskup Anastazy założył żeński monaster pw. św. Jana Chrzciciela, który miał na celu prowadzenia prawosławnych misji.
Ponieważ na początku lat 80 XX w. sytuacja Cerkwi Aleksandryjskiej we Wschodniej Afryce znacznie się pogorszyła ówczesny patriarcha Mikołaj poprosił o pomoc i przybycie do Afryki bp Anastazego. Zwierzchnik Patriarchatu Aleksandryjskiego powierzył dla hierarchy nowoutworzony egzarchat kenijski. W wyniku działalności egzarchy kenijskiego Anastazego została przełożona Liturgia św. Jana Złotoustego i Bazylego Wielkiego na 7 języków afrykańskich, oddano do użytku 67 nowych cerkwi, odnowiono 25 świątyń, założono szkoły cerkiewne, przedszkola, szpitale, centra misyjne oraz podniesiono poziom kształcenia w Szkole Duchownej w Nairobi (Kenia). Działalność bp Anastazego przyczyniła się do nadania statusu metropolii egzarchatowi kenijskiemu w latach 90 XX w.
W styczniu 1991 r. na prośbę patriarchy konstantynopolitańskiego Bartłomieja I bp Anastazy został egzarchą albańskim. Celem egzarchatu była odbudowa struktur cerkiewnych w Albanii po upadku komunizmu. W momencie objęcia katedry albańskiej egzarchat liczył zaledwie 25 kapłanów. Dla porównania warto dodać, że w 1940 r. w Cerkwi Albańskiej służyło 440 prezbitrów. W wyniku działalności bp Anastazego powstały 4 nowe diecezje z siedzibami w: Tiranie, Beracie, Korczu i Hirokaście, pięć monasterów. W 1992 r. egzarchatowi patriarchat konstantynopolitański nadał autokefalię oraz status metropolii.
24 lipca 1992 r. pierwszym metropolitą Albańskiej Cerkwi Prawosławnej z tytułem arcybiskupa został bp Anastazy. Na przestrzeni kolejnych lat abp Anastazy założył: 9 dziecięcych cerkiewnych szkół, 7 Centrów Albańskiej Młodzieży Prawosławnej, szpital pw. św. ew. Łukasza w Tiranie, Centrum Medyczne pw. Zwiastowania Bogurodzicy w Tiranie, wydawnictwa, szkoły: dyrygentury, pisania ikon, układania mozaiki. Duchownej Akademii pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Tiranie, Duchowne Seminarium pw. Św. Krzyża w Hirokaście. Wybudowano 140 cerkwi, a kolejnych 130 odremontowano.
Na podst.:
http://www.orthodoxalbania.org/
http://www.pravoslavie.ru/
Stefan Dmitruk
