Pierwsze pielgrzymki do Turkowic

„Wyruje radist’ newymowna wsiudy: U Turkowyczach sam Chrystos woskres!” /Swiłana Bakun, U Turkowyczach.../

Po 65 latach do żeńskiego monasteru w Turkowicach dotarły pierwsze piesze pielgrzymki. To historyczne wydarzenie miało miejsce 14 lipca 2009 r. Pielgrzymi wyruszyli z Tomaszowa Lubelskiego i Hrubieszowa.

W dwudniowej wędrówce, która rozpoczęła się w cerkwi pw. św. Mikołaja w Tomaszowie, wiodącej przez Tyszowce, uczestniczyło 19 osób. Opiekę nad pielgrzymami sprawował ks. Jarosław Biryłko z Biłgoraja, a organizatorem było Bractwo Młodzieży Prawosławnej diecezji lubelsko-chełmskiej. Po drodze ks. Biryłko celebrował nabożeństwo żałobne (cs. panichidę) na grobie ks. Grzegorza Olejko położonym na tyszowieckim cmentarzu.

W drugiej pielgrzymce zorganizowanej przez Bractwo Młodzieży Prawosławnej parafii pw. św. Jana Teologa w Chełmie szło 27 osób. Duchownymi przewodnikami pielgrzymów, którzy wyruszyli z Hrubieszowa, byli chełmscy kapłani - ks. Jan Łukaszuk i ks. diakon Wadim Sztemburski. Pielgrzymi uczestniczyli w panichidzie w intencji zamordowanych w marcu 1944 r. mieszkańców Sahrynia.

Obie pielgrzymki połączyły się przed Turkowicami i popołudniu 14 lipca przekroczyły monasterską bramę. Pątnicy wzięli udział w święcie ku czci Turkowickiej Ikony Bogurodzicy. Nabożeństwu całonocnego czuwania (cs. wsienocznoje bdienije) oraz Liturgii celebrowanej 15 lipca przewodniczył ordynariusz diecezji lubelsko – chełmskiej abp Abel.

Organizatorzy oraz pielgrzymi przyczynili się do reaktywowania ruchu pielgrzymkowego na terenie ziemi tomaszowskiej i hrubieszowskiej. Przed wybuchem I wojny światowej do turkowickiego monasteru przybywało na lipcowe święto do 15 000 wiernych z 20 parafii położonych na terenie ówczesnej diecezji chełmskiej, a także sąsiedniej eparchii wołyńskiej. Z tego względu symbolicznego wymiaru nabiera uczestnictwo w pielgrzymce zorganizowanej przez młodzież z Chełma studentów oraz wiernych z Ukrainy.

Na krótko tradycja pielgrzymowania została reaktywowana w dwudziestoleciu wojennym. Wówczas do Turkowic przybywały pielgrzymki z powiatów bilgorajskiego i hrubieszowskiego. Cechą charakterystyczną wówczas było to, że w turkowickiej cerkwi śpiewał 120-osobowy chór dyrygowany przez śp. ks. mitrat Witalisa Sahajdakowskiego. Do Turkowic przyjeżdżali m. in. metropolita warszawski i całej Polski Dionizy. Ostatnie pielgrzymki miały miejsce w 1943 r. Tragedia jaka rozegrała się rok później w pobliskim Sahryniu i okolicznych wioskach oraz Akcja „Wisła” zakończyły piesze pielgrzymowanie do Turkowic.

W 1926 r. umieszczono kopię Ikonę Turkowickiej Bogurodzicy napisanej przez pisarza ikon z Hrubieszowa Piotra Zina – brata prof. Wiktora Zina (1925 – 2007). Ikona do dzisiaj przebywa w monasterze w Jabłecznej. Abp Abel ma nadzieję, że za rok świętość zostanie przeniesiona do turkowickiego monasteru.

Poniżej prezentujemy zdjęcia z pielgrzymki z Tomaszowa Lubelskiego i Hrubieszowa oraz uroczystości w Turkowicach. Autorami zdjęć są: Paweł Bogdan (pielgrzymka z Tomaszowa), Andrzej Fiedorczuk i Stefan Dmitruk (pielgrzymka z Hrubieszowa, uroczystości w monasterze).

— Stefan Dmitruk