Duchowa latarnia morska na Jeziorze Szkoderskim

Na południu Czarnogóry rozciąga się unikalny region, w którym znajduje się największe na Bałkanach jezioro – Szkoderskie. Na jego brzegach i wyspach położone są liczne prawosławne monastery, dzięki którym w cerkiewnej tradycji region ów nosi nazwę „Zecki Atos” (od nazwy rzeki Zeta).

Vraniina

Pośród wspólnot Jeziora Szkoderskiego szczególne miejsce zajmuje klasztor św. Cudotwórcy Mikołaja na Vraniinie. Rozkopy archeologiczne potwierdziły, iż już w VI w. znajdował się tu chrześcijański cmentarz i cerkiew, a możliwe, że nawet wspólnota klasztorna. Właśnie na tym miejscu sam św. Sawa, założyciel Cerkwi Serbskiej, w 1223r. stworzył monaster. Wszystkie wielkie dynastie serbskie, panujące na tych ziemiach, m.in. Niemani szczodrze obdarzali wspólnotę.

W czasach największego rozwoju państwa serbskiego, za panowania króla Duszana w klasztorze trudziło się kilkuset mnichów. Był on wówczas jednym z najbardziej znanych duchowych ośrodków w zachodniej części Bałkanów. Król Duszan związał los monasteru z Ziemią Świętą, uczyniwszy go filią serbskiego monasteru św. Archanioła Michała w Starym Mieście Jerozolimie.

Od końca XIV w. klasztor był miejscem ucieczki mnichów ze świętej Góry Synaj, którzy przenieśli tu także swoją regułę modlitewną. W XV w. palestyńscy i synajscy mnisi jeszcze bardziej wysławili klasztor. Najbardziej wyjątkowym przełożonym tych czasów był szlachetny starzec Nikon Jerozolimski, autor znakomitego dzieła „Heksaemeron”.

W 1479r. Turcy zajęli główna część Jeziora Szkoderskiego, a co za tym idzie dla klasztoru rozpoczął się czas prześladowań. Był on wielokrotnie grabiony, palony, burzony, a trzy razy niszczono go do fundamentów: w 1714, 1843 i 1862 r.

Klasztor w wyjątkowy sposób jest związany z Rosją. Rosyjski imperator Aleksander III na prośbę księcia Czarnogóry Mikołaja, podarował środki na odbudowę tego świętego miejsca. W 1886r. wybudowano nową cerkiew i korpus monasterski, w którym książę Czarnogóry przygotował miejsca spoczynku, zarówno dla siebie, jak i swoich bliskich. Aż do 1960 r., do śmierci przełożonego klasztoru, o. Romana (Vukmanovich), nie milkły tam słowa modlitwy. W 1971r. w niewyjaśnionych okolicznościach spłonął ogromny kompleks budynków monasterskich.

Od 1998r. z błogosławieństwa metropolity Czarnogóry i Wybrzeża, Amfiłochiusza rozpoczęło się odradzanie się wspólnoty. Obecny przełożony klasztoru, o. Piotr (Dragoiłovich), absolwent Moskiewskiej Akademii Duchowej, dyplomowany historyk cerkiewny, w ciągu kilku lat zdołał dźwignąć wspólnotę. Dzięki swojej gościnności znana jest ona pielgrzymom z całego świata.

Autorem fotografii jest hieromnich Ignacy (Szestakov), redaktor portalu www.pravoslavie.ru

— opr. Magdalena Kucharewicz