Panichida za ofiary pogromu ludności ormiańskiej

7 maja b.r na cmentarzu Wszystkich Świętych w Białymstoku biskup białostocko – gdański Jakub wraz z duchownymi sprawował panichidę – nabożeństwo żałobne – za ofiary pogromu ludności ormiańskiej w latach 1915-17. Na tymże cmentarzu znajduje się pomnik ku czci ofiar tych wydarzeń, który powstał dzięki staraniom Ormian mieszkających w Białymstoku i okolicach. W nabożeństwie żałobnym wzięli udział także Ambasador Armenii w RP, przedstawiciele władz miejskich i wojewódzkich oraz przybyli wierni.

Biskup Jakub przypomniał o konieczności modlitwy za zamordowanych. „Modlitwa za zmarłych jest obowiązkiem nas żywych, w ten sposób realizujemy miłość do naszych bliźnich (...) Chrystus, którego prosimy o pokój dla zmarłych, swoją śmiercią zwyciężył śmierć a Zmartwychwstaniem dał zmartwychwstanie wszystkim. I to jest nasza nadzieja, niewinna śmierć w perspektywie ontologicznej jest zwycięstwem nad grzechem i nadzieją na otrzymanie życia wiecznego. Inaczej historia ludzkości, często bardzo okrutna nie miałaby sensu” - powiedział bp Jakub.

Pogrom ludności ormiańskiej Turcji Osmańskiej w czasie I wojny światowej miał miejsce w latach 1915-17. Było to pierwsze ludobójstwo XX wieku. 24 kwietnia 1915 roku rząd Turcji wydał rozkaz rozpoczęcia masowych wysiedleń i mordowania Ormian. Zabijanie zaczęło się od ormiańskiej inteligencji: księży, nauczycieli, lekarzy, pisarzy. W wyniku tej operacji setki tysięcy Ormian zmarło z głodu albo zostało brutalnie wymordowanych przez tureckich żołnierzy i Kurdów, których rząd buntował przeciwko chrześcijańskim Ormianom i Asyryjczykom. Zatrzymanych topiono, spychano w przepaści górskie, przybijano podkowy końskie do stóp, duchownych żywcem palono lub zakopywano w ziemi. Do końca 1915 roku około pół miliona ludzi wypędzono na Pustynię Syryjską, gdzie ginęli pozbawieni wody i schronienia od słońca. Szczególne represje spotykały przedstawicieli Kościoła ormiańskiego, których niejednokrotnie palono lub zakopywano żywcem.

Szacuje się, że w skutek masakry ludności ormiańskiej w latach 1915-17 zginęło ponad 1,5 mln ludzi.

Wiele tysięcy Ormian, ratując życie, uciekło za granicę, co jest jedną z przyczyn niezwykle licznej diaspory ormiańskiej na świecie, obecnej niemal w każdym jego zakątku.

Pomimo istnienia niepodważalnych dowodów historycznych, Turcy do dnia dzisiejszego nie przyznają się do ludobójstwa dokonanego w 1915 roku. Utrzymują, że Ormianie byli ofiarami działań I wojny światowej i zmarli w wyniku epidemii różnych chorób podczas ewakuacji związanej ze skracaniem frontu rosyjskiego.

Na świecie pamięć o ludobójstwie żyła krótko. W 1939 roku Adolf Hitler nawiązał do tego faktu, wydając rozkaz ataku na Polskę: „Zabijajcie bez litości kobiety, starców i dzieci; liczy się szybkość i okrucieństwo. Kto dziś pamięta o rzezi Ormian?”

24 kwietnia każdego roku społeczność ormiańska na całym świecie obchodzi rocznicę rozpoczęcia eksterminacji swego narodu.

fot. Wojtek Perek

— Barbara Sołowiej