Reaktywowanie instytucji diakonis w Kościele prawosławnym

Sobór biskupów Kościoła prawosławnego w Polsce podjął decyzję o wyświęceniu czterech diakonis (kobiet – diakonów). Decyzja ta podyktowana jest potrzebą powrotu do starożytnej tradycji, kiedy to również kobiety były wyświęcane na niższy stopień kapłaństwa. Potrzeba wyświęcenia diakonis powstaje również z powodu braków kadrowych w polskiej Cerkwi. Mężczyźni są wyświęcani na prezbitrów, niewielu z nich zostaje diakonami. Tymczasem wszystkie prawosławne nabożeństwa, a w szczególności Liturgie, przygotowane są dla dwóch celebrujących – prezbitra i diakona.

Diakonisy jednak nie będą brać udziału w celebrowaniu Liturgii. Rolą czterech przygotowywanych do wyświęcenia diakonis będzie opieka nad ludźmi starszymi i pomoc w cerkwi przy nabożeństwach. Będą również nieść pomoc i otuchę kobietom ciężko chorym, opiekować się nimi, jak też przynosić im Święte Dary. Będą brać udział w sakramentach chrztu i bierzmowania ludzi dorosłych, których coraz więcej zdarza się szczególnie w dużych miastach, dokąd napływają cudzoziemcy (szczególnie z terenów byłego ZSRR), którzy nie byli ochrzczeni. Warto podkreślić, że to była główna rola diakonis w przeszłości. Tym samej diakonisy wykonywać będą te same czynności i obowiązki, które wykonywały kobiety - diakonisy dawniej. Nazwiska czterech pierwszych diakonis nie są jeszcze znane. Nieoficjalne źródła podają, iż będą to dwie mniszki i dwie matuszki – żony prawosławnych księży z parafii, w których brakuje diakonów.

Diakonisy istniały w Kościele przez jedenaście (bądź czternaście – zależnie od źródła) wieków chrześcijaństwa. Czyli niemal przez połowę jego historii. Świadectwa ich istnienia w czasach apostolskich dostarcza sam apostoł Paweł w Liście do Rzymian, pozdrawiając diakonisę Febę, oraz w pierwszym Liście do Tymoteusza, opisując wymagania stawiane diakonisom. Sobory powszechne również nie pominęły milczeniem diakonis, poświęcając im niektóre kanony. Także teksty liturgiczne zaświadczają o ich istnieniu - poprzez wymienianie kanonizowanych diakonis w dniach ich wspomnienia. Diakonisy uznało za członkinie stanu duchownego prawo Kościoła bizantyjskiego oraz prawo cesarskie Bizancjum. Uznanie za część stanu duchownego nie oznaczało oczywiście, że diakonisy spełniały wszystkie posługi kapłańskie. Zgodnie z nazwą, do ich funkcji należała diakonia, czyli służenie, a nie przewodniczenie zgromadzeniu liturgicznemu, co zarezerwowane jest dla biskupa i prezbitra.

Główną rolą diakonis było udzielanie sakramentów chrztu i bierzmowania dorosłym kobietom (co dokonywane było poprzez całkowite zanurzenie, a kobiety miały na sobie minimum odzieży). Diakonisy były odpowiedzialne za pracę wśród chorych i cierpiących kobiet, odpowiadały za katechezę, pomagały przy sprawowaniu Liturgii. Same przyjmowały komunię w ołtarzu razem z diakonami. Najsłynniejsze diakonisy to diakonisa Feba, wspomniana przez świętego Pawła, św. diakonisa Olimpia, prepodobna Dominika, i męczennica Tatiana.

Więcej o diakonisach: 1. Co wiemy o diakonisach 2. Diakonisy – historia i współczesność 3. Porównanie rytu święceń diakońskim mężczyzn i kobiet 4. Żywot św. Tatiany 5. żywot św. Olimpii 6. żywot św. Dominiki

2.04.2005r. Powyższa informacja miała charakter tekstu primaaprilisowego. Nieprawdziwe są informacje, jakoby reaktywowano instytucję diakonis w Kościele prawosławnym w Polsce. Warto jednak podkreślić, iż cały rys historyczny, objaśnienie roli i funkcji diakonis, jak i przytoczone żywoty świętych diakonis są jak najbardziej prawdziwe. Diakonisy rzeczywiście istniały w dawnym Kościele. Więcej na ten temat można dowiedzieć się w powyżej przytoczonych źródłach.

— Anna Siegień