Dymitr Bortnianski

Dymitr Bortnianski urodził się w 1751 roku w miejscowości Głuchów w guberni czernihowskiej. Władając od dzieciństwa pięknym głosem, szybko został dostrzeżony i przewieziony do Petersburga, do nadwornej kapeli śpiewaczej, gdzie na tyle się wyróżniał, iż sama cesarzowa Elżbieta poleciła dyrektorowi kapeli zająć się jego muzycznym kształceniem. Teorię muzyki wykładał młodemu Dymitrowi sam Galuppi, który po pewnym czasie powrócił do swoich rodzinnych Włoch. Nowa cesarzowa, Katarzyna II poleciła wysłać Bortnianskiego na studia muzyczne za granicę. W 1768 roku Bortnianski udał się do Wenecji, gdzie ponownie trafił pod skrzydła swego dawnego nauczyciela, Galuppiego. Razem ze swoim mistrzem zwiedził wiele włoskich miast – Rzym, Mediolan, Bolonię, Neapol. Z czasów przebywania Bortnianskiego we Włoszech pochodzą jego sonaty na klawesyn, dwie opery, kilka utworów na chór i oratoria.

W 1779 r. Bortnianski powrócił do Rosji. Jego dzieła, ofiarowane cesarzowej Katarzynie II wywołały sensację. Bortnianski został kompozytorem nadwornej kapeli śpiewaczej i otrzymał nagrodę pieniężną, a w 1796 r. został dyrektorem kapeli. Prowadząc kapelę, skupił się na zasileniu jej najlepszymi rosyjskimi głosami, co wydatnie podniosło poziom wykonawstwa, a także zdecydowanie sprzeciwiał się „wyuzdanemu” charakterowi śpiewu, królującemu ówcześnie w cerkwiach. Porządek w śpiewie zaprowadzono postanowieniem Św. Synodu, na mocy którego nakazano: śpiewać utwory wielogłosowe pochodzące tylko z nut drukowanych oraz drukować wielogłosowe kompozycje autorstwa Bortnianskiego i kompozytorów, którzy uzyskali jego aprobatę.

Bortnianski zajął się także starymi melodykami cerkiewnymi – to za jego wstawiennictwem zostały wydrukowane stare raspiewy pisane kriukami. Podjął się też próby opracowania dawnych melodyk cerkiewnych, jednak efekt nie był współmierny z pracą, jaką w to włożył. Pośród jego licznych dzieł napisanych dla nadwornej kapeli śpiewaczej znajduje się 35 koncertów, 8 utworów na trio z chórem, liturgia 3-głosowa, 7 Chieruwimskich Pieśni, 21 drobnych utworów, zbiór psalmów, i wiele innych.

Do najbardziej znanych koncertów Bortnianskiego należą: „Głasom moim ko Hospodu wozzwach”, „Skaży mi Hospodi konczynu moju”, „Wskuju priskorbna jesi, dusze moja”, „Da woskresniet Boh”, „Kol’ wozlublenna sielenija Twoja, Hospodi”. Spośród wszystkich dzieł Bortnianskiego szczególną uwagę zwracają jego Chieruwimskie pieśni, a wśród nich – najbardziej popularna, nr 7.

Dymitr Bortnianski umarł 28 września 1825 r. w Petersburgu.

— Rafał Kucharczyk