Wizyta patriarchy Cyryla w mediach – wywiad z Władimirem Legojdą

Jak odbywało się przygotowanie do wizyty patriarchy Cyryla ze strony mediów? Jakie były reakcje mediów i społeczeństwa na tę wizytę? Jak rosyjscy eksperci komentują podpisane w Warszawie orędzie do narodów Rosji i Polski? A także o pracy Synodalnego Wydziału Informacyjnego (SINFO) Patriarchatu Moskiewskiego w związku z wizytą. Prezentujemy wywiad, jakiego portalowi Cerkiew.pl udzielił przewodniczący SINFO Władimir Legojda.

Wizyta patriarchy Cyryla w Polsce była wielkim wydarzeniem dla relacji międzypaństwowych i międzykościelnych. Długo przed jej rozpoczęciem była ona przedmiotem dużego zainteresowania mediów. Niemal wszystkie wydarzenia związane z pobytem patriarchy w Polsce były transmitowane przez wiele stacji telewizyjnych. Jak to wydarzenie – przed nim, w trakcie i po zakończeniu – komentowali rosyjscy dziennikarze?

Faktycznie, wizyta patriarchy Cyryla w Polsce była aktywnie komentowana przez rosyjskie i polskie środki masowego przekazu (według naszych szacunków, w sierpniu pojawiło się ponad 2 tys. komunikatów). Agencje informacyjne szczegółowo i operatywnie relacjonowały zaplanowane w ramach wizyty wydarzenia. Państwowe rosyjskie kanały telewizyjne (Pierwyj Tielekanał, Rossija-1, NTW, TWC) i największe polskie kanały obszernie informowały opinię publiczną. Ogromne zainteresowanie przejawiała także prasa drukowana, która opublikowała wiele materiałów o charakterze reportażowym i analitycznym.

Nie pozostały niezauważone słowa patriarchy Cyryla o potrzebie przebaczania. Nadszedł czas, w którym wszyscy powinniśmy pomyśleć o tym, że należy zmienić ton relacji – nie między naszymi krajami, lecz między naszymi narodami... Przebaczenie to nie zapomnienie. Wypowiadając do siebie nawzajem słowo „przebacz”, nie zapominamy o historii, ale mamy nadzieję, że stworzy ono nowy klimat – ten fragment wywiadu patriarchy Cyryla udzielonego polskim mediom często był cytowany przez rosyjską prasę i kanały telewizyjne. Dziennikarze i blogerzy starali się zrozumieć te słowa i ocenić je na swój sposób. Cytowane były również słowa patriarchy wypowiedziane na spotkaniu z prezydentem Bronisławem Komorowskim – Przyszedł czas zapomnieć wszystkie winy i przebaczyć sobie nawzajem.

Drugim istotnym tematem była wspomniana podczas spotkania patriarchy z polskimi dziennikarzami kwestia wprowadzenia do rosyjskich szkół przedmiotu „Podstawy religijnych kultur i świeckiej etyki”. I, oczywiście, zarówno w rosyjskich, jak i polskich, mediach dużo mówiło się o podpisaniu „Wspólnego Przesłania do narodów Rosji i Polski” podpisanego w Warszawie przez patriarchę Cyryla i przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski arcybiskupa Józefa Michalika.

A propos, jak komentowane jest owo przesłanie?

Wiele osób, uważnie obserwujących rozwój stosunków rosyjsko-polskich, mówiło o tym, że podpisanie „Wspólnego Przesłania do narodów Rosji i Polski” to wydarzenie, które może wywrzeć kardynalny wpływ nie tylko na duchowy stan narodów polskiego i rosyjskiego oraz nasze stosunki, ale również na bieg historii świata. Przecież relacje między europejskimi narodami wielokrotnie stawały się przyczyną przemian o znaczeniu światowym. Te same osoby nierzadko ubolewały nad tym, że niektórzy przedstawiciele dziennikarskiej społeczności nie w pełni zrozumieli wagę wydarzenia oraz nie poświęcili kwestii rozwoju dialogu między Rosyjskim Kościołem Prawosławnym i Kościołem Rzymskokatolickim w Polsce należnej mu uwagi. Oprócz tego można było usłyszeć wiele komentarzy na temat możliwości pojednania narodów naszych państw, możliwości takich zmian w świadomości ludzi, które pozwoliłyby – jak zapisano w „Przesłaniu” – przebaczyć wyrządzone sobie nawzajem krzywdy, niesprawiedliwość i wszelkie zło. Ludziom takim aż chce się przypomnieć, że to, co niemożliwe dla człowieka, możliwe jest u Boga, i właśnie dlatego my, wierzący, modlitewnie prosiliśmy o błogosławieństwa Pana naszego Jezusa Chrystusa. Patriarcha Cyryl mówił już o tym w Warszawie, a ja przypomnę jego słowa: Przezwyciężenie nieufności, przebaczenie wzajemnych krzywd nie jest możliwe bez pełnej łaski pomocy Bożej. My w Rosyjskim Kościele Prawosławnym mamy szczerą nadzieję, że dalszy rozwój braterskich relacji przyniesie oczekiwane przez nas owoce.

Program wizyty można było umownie podzielić na dwie części – czwartkowa i piątkowa miały charakter bardziej polityczny; sobotnia i niedzielna poświęcone były, przede wszystkim, kwestiom religijnym. Jaki miało to wpływ na organizację wizyty, w tym również pracę Wydziału Informacyjnego?

Na samym początku wspomnę, że częścią organizacyjną wydarzeń z udziałem zwierzchnika Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego zajmuje się służba prasowa patriarchy. To ona zajmuje się akredytacją dziennikarzy, ona informuje korespondentów, gdzie i o której godzinie odbędzie się to lub inne wydarzenie z udziałem patriarchy i w jaki sposób najwygodniej je „obsłużyć”.

Jednocześnie wstępnym przygotowaniem wywiadu z polskimi mediami zajmował się Synodalny Wydział Informacyjny. Już wcześniej kontaktowaliśmy się z wydawnictwami i korespondentami w Polsce, chcącymi rozmawiać z patriarchą Cyrylem. Uzgadnialiśmy formę ich komunikacji. Mówiąc w skrócie, robiliśmy wszystko, by spotkanie patriarchy z dziennikarzami odbyło się jak najsprawniej i najskuteczniej.

Wśród zadań SINFO podczas wizyty w Polsce (i przez kilka dni po jej zakończeniu) był również monitoring mass mediów, również polskich, analizowanie blogów, śledzenie ocen ekspertów w autorskich artykułach. Wszystko po to, by przekazać reakcje po wizycie i samemu zrozumieć, jak społeczeństwo odpowiedziało na nasze kroki.

Wizyta patriarchy Cyryla w Polsce to jedno z wielu wydarzeń w osobistym kalendarzu zwierzchnika RKP. Czy jednak w tej wizycie było coś szczególnego, co odróżniło ją od innych?

Rzeczywiście, zwierzchnik Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego często odwiedza kraje wchodzące w skład kanonicznego terytorium Patriarchatu Moskiewskiego i często – kraje położone poza tymi obszarami. Spotyka się z głowami państw i zwierzchnikami braterskich lokalnych Kościołów prawosławnych. Jednakże wizytę w Polsce śmiało mogę nazwać szczególną. Sam patriarcha Cyryl po przybyciu do Polski zaznaczył, że to jego pierwsze, po wybraniu na tron Patriarchy Moskiewskiego i całej Rusi, odwiedziny w kraju z zachodnioeuropejską kulturą i pierwsza w historii wizyta w Polsce. Te fakty wystarczają, by nazwać to wydarzenie niezwykłym. A biorąc pod uwagę ważność podpisanego w Warszawie „Przesłania do narodów Rosji i Polski” i wkład wizyty w rozwój dialogu między prawosławnymi i katolikami słusznie powinno się ją uważać za historyczną.

A jakie wrażenia wizyta w Polsce wywarła osobiście na panu?

Chyba największe wrażenie pozostawiła we mnie wizyta w klasztorze świętych Marty i Marii na Świętej Górze Grabarce. Na nabożeństwo przybyło dziesiątki tysięcy ludzi. Przybyło, by modlić się ze zwierzchnikiem Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. I to „morze ludzi” nie mogło nie zaimponować. Religijność polskiego narodu bardzo mnie wzruszyła. Ze względu na towarzyszące odczucia wydarzenie to jest porównywalne z tym, czego doświadcza prawosławny pielgrzym na przykład w Diwiejewie w dniu pamięci świętego mnicha Serafina z Sarowa.

Co interesujące, po wizycie zdecydowałem się opublikować na swojej stronie w serwisie społecznościowym Facebook fotografie, na których uwiecznione zostały tłumy wiernych, przybyłe na modlitwę. Wielu spośród komentujących przyznało się, że kadr ten wywarł na nich kolosalne wrażenie.

Ważne, by pamiętać, że Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny nie jest największy ze względu na liczebność wiernych w Polsce. Zdecydowana większość Polaków przynależy do Kościoła rzymskokatolickiego. Mimo to, prawosławni Polacy żyją pełnią życia religijnego, cieszą się szacunkiem i wsparciem. To, co widziałem na Górze Grabarce, świadczy, moim zdaniem, o szczerym i żarliwym pragnieniu braterskich relacji między prawosławnymi Kościołami polskim i rosyjskim. To właśnie to – modlitewne obcowanie z prawosławnymi wiernymi w Polsce – było głównym celem wizyty patriarchy Cyryla w tym kraju.

Dziennikarze portalu Cerkiew.pl lata temu zostali zaproszeni na festiwal mediów prawosławnych „Wiera i słowo” organizowany przez SINFO. Czy pan lub pracownicy wydziału korzystacie z naszej strony? Jak pan ocenia obecne funkcjonowanie portalu?

Portal Cerkiew.pl należał do grona polskich mediów, które śledziliśmy w trakcie wizyty patriarchy w Polsce. W ten sposób wasze aktualności zostały uwzględnione w monitoringu z wyników wizyty i pomogły nam utworzyć jak najpełniejszy i najbardziej przejrzysty obraz wydarzenia.

Cieszę się z waszego udziału w festiwalu mediów prawosławnych „Wiera i słowo”. W październiku planujemy przeprowadzić festiwal już po raz piąty. Szczegóły uczestnictwa w festiwalu można znaleźć na oficjalnej stronie Wydziału Informacyjnego w specjalnej zakładce. Tam również uczestnicy festiwalu już teraz mogą zadać patriarsze Cyrylowi pytanie (najciekawsze z nich zostaną ogłoszone na festiwalu pod koniec października).

Dziękuję za rozmowę.

Rozmawiał: Paweł Karczewski

— Paweł Karczewski