Deklaracja Bartłomieja I i Benedykta XVI

Poniżej prezentujemy pełny tekst deklaracji, jaką w dniu dzisiejszym podpisali Patriarcha Ekumeniczny Bartłomiej I oraz papież Benedykt XVI. Ma ona charakter wspólnego oświadczenia wydawanego zazwyczaj przy podobnych okazjach. Podobne deklaracje podpisywali również wspólnie ich poprzednicy, których zresztą wspomniano w tym dokumencie.

Warto zauważyć, że odnosząc się do kwestii najważniejszych z punktu widzenia celu podróży Benedykta XVI do Turcji, jaką są tak relacje pomiędzy Kościołami obecnie i w przyszłości, jak i działania na rzecz jedności, podpisani pod deklaracją zwracają uwagę na doniosłość prac Wspólnej Międzynarodowej Komisji Teologicznej ds. Dialogu między Kościołem Prawosławnym i Katolickim. W przedstawionym poniżej dokumencie można przede wszystkim odczytać swoiste zaufanie dla tej komisji i nadzieję, że to jej prace przybliżą upragnioną jedność.

Wspólna deklaracja papieża Benedykta XVI i patriarchy Bartłomieja I “Oto jest dzień, który Pan uczynił, radujmy się w nim i weselmy”

(Ps 117:24)

To braterskie spotkanie, które gromadzi nas razem: papieża Benedykta XVI z Rzymu i Patriarchę Ekumenicznego Bartłomieja I jest dziełem Boga, a w pewnym sensie również Jego darem. Dzięki składamy Twórcy wszystkiego co dobre, który pozwala nam raz jeszcze w modlitwie i dialogu wyrazić naszą radość jako braci i odnowić nasze postanowienie zbliżania się w kierunku pełnej komunii. To postanowienie pochodzi z Bożej woli oraz z naszej odpowiedzialności jako pasterzy w Kościele Chrystusa. Niech nasze spotkanie będzie znakiem i zachętą dla nas, którzy dzielimy te same odczucia oraz pragnienia braterstwa, współpracy i komunii w miłości i prawdzie. A Duch Święty niech pomoże nam przygotować wielki dzień przywrócenia pełnej jedności, kiedykolwiek i w jakikolwiek sposób zapragnie tego Bóg. Wtedy będziemy mogli prawdziwe weselić się i radować.

1.Z wdzięcznością wspominamy spotkania naszych czcigodnych poprzedników pobłogosławionych przez Pana, którzy pokazali światu pilną potrzebę jedności i wytyczyli pewne drogi do jej osiągnięcia. Papież Paweł VI i patriarcha Athenagoras I udali się z pielgrzymką do Jerozolimy, do tego miejsca, w którym Jezus Chrystus umarł i zmartwychwstał dla świata, a następnie spotkali się tutaj w Fanarze, a następnie w Rzymie. Pozostawili nam znaną deklarację, która zawiera w sobie wszystkie te wartości; kładzie nacisk na to, że prawdziwy dialog w miłości musi wspierać i inspirować wszystkie relacje pomiędzy jednostkami i Kościołami, i że musi być „zakorzeniony w całkowitej wierności jedynemu Panu Jezusowi Chrystusowi z wzajemnym poszanowaniu swoich tradycji (Tomos Agapis, 195). Nie zapomnieliśmy również odwzajemnionych wizyt Jego Świątobliwości papieża Jana Pawła II i Jego Świątobliwości Dimitriosa I. To podczas wizyty papieża Jana Pawła II, jego pierwszej ekumenicznej wizyty, ogłoszono o powstaniu Wspólnej Międzynarodowej Komisji Teologicznej ds. Dialogu między Kościołem Prawosławnym i Katolickim. To połączyło nasze Kościoły w zadeklarowaniu celu, jakim było ponowne ustanowienie pełnej komunii.

Jeśli zaś idzie o stosunki pomiędzy Kościołem Rzymu i Kościołem Konstantynopola, nie możemy zapomnieć o doniosłym akcie znoszącym anatemy, które od wieków miały negatywny wpływ na nasze Kościoły. Nie wykorzystaliśmy jeszcze wszystkich owoców, które z niego wypływają w naszej drodze do pełnej jedności, do czego istotny wkład powinna wnieść komisja mieszana. Wzywamy naszych wiernych aby wzięli udział w tym procesie, poprzez modlitwę oraz gesty o doniosłym znaczeniu.

2. W czasie sesji plenarnej międzynarodowej komisji do spraw dialogu teologicznego, która ostatnio odbyła się w Belgradzie dzięki wspaniałej gościnności serbskiego Kościoła prawosławnego wyrażaliśmy naszą wielką radość z powodu wznowienia dialogu teologicznego. Przez kilka lat nie był on prowadzony z powodu różnych trudności, ale obecnie komisja zdołała na świeżo podjąć pracę w duchu przyjaźni i współpracy. Podejmując temat „Soborowość i władza w Kościele” na szczeblu lokalnym, regionalnym i powszechnym komisja zajęła się częścią studiów poświęconą eklezjologiczny i kanonicznym konsekwencjom sakramentalnej natury Kościoła. To pozwoli nam zająć się kilkoma zasadniczymi kwestiami, które jak dotąd nie zostały rozwiązane. Pragniemy zaofiarować nasze niesłabnące poparcie, jak to już miało miejsce w przeszłości dziełu powierzonemu tej komisji i otaczamy jej członków naszymi modlitwami.

3. Jako pasterze dusz, w pierwszej kolejności kierujemy naszą myśl ku misji głoszenia Ewangelii we współczesnym świecie. Misja pójścia i czynienia uczniami wszystkich narodów (Mt 28:19) jest dzisiaj bardziej niż kiedykolwiek aktualna i niezbędna, nawet w krajach tradycyjnie kulturowo chrześcijańskich. Co więcej nie możemy zapominać o wzroście sekularyzacji, relatywizmu, nawet nihilizmu w zachodnim świecie. Wszystko to wymaga odnowionego i wzmocnionego głoszenia Ewangelii przystosowanego do czasu i warunków kulturowych. Nasze tradycje niosą ze sobą dziedzictwo, którym należy się nadal dzielić oraz odczytywać na nowo. Z tego względu musimy wzmacniać naszą współpracę i wspólne świadectwo wobec świata.

4. Z radością obserwowaliśmy proces, który doprowadził do powstania Unii Europejskiej. Zaangażowanie w ten proces nie może doprowadzić do utraty sprzed oczu wszystkiego, co dotyczy niezbywalnych praw osoby ludzkiej, szczególnie zaś wolności religijnej, która jest gwarantem i świadectwem poszanowania wszelkich innych wolności.

Na każdym kroku w kierunku zjednoczenia należy chronić mniejszości w ramach ich kulturowych tradycji i wyróżniających i cech religijnych. W zjednoczonej Europie, pozostając otwartymi na inne religie i ich kulturową spuściznę musimy jednoczyć wysiłki, by ocalić chrześcijańskie korzenie, tradycje i wartości, by zapewnić poszanowanie dla historii, a w ten sposób współdziałać dla dobra kultury europejskiej i poprawienia relacji międzyludzkich na każdym ich szczeblu. W tym kontekście jak nie przywołać najstarszego świadectwa i wspaniałego chrześcijańskiego dziedzictwa ziemi, na której odbywa się nasze spotkanie, poczynając od Dziejów Apostolskich, które przybliżają nam postać świętego Pawła, apostoła narodów? To na tej ziemi Ewangelia spotkała się ze starożytną tradycją i kulturą. To połączenie, które tyle wniosło do chrześcijańskiego dziedzictwa, które jest nam wspólne pozostaje nadal aktualne i przyniesie jeszcze więcej owoców w przyszłości dla ewangelizacji i naszej jedności.

5. Naszą troskę kierujemy do tych części świata, gdzie chrześcijanie zmagają się z wieloma trudnościami, szczególnie z biedą, wojnami i terroryzmem, ale również z różnymi formami wykorzystywania biednych, emigrantów, kobiet i dzieci. Jesteśmy wezwani, aby wspólnie pracować na rzecz popierania szacunku dla praw każdego człowieka, stworzonego na obraz i podobieństwo Boga. Jesteśmy również powołani, by umacniać nasz ekonomiczny, społeczny i kulturowy rozwój. Nasze teologiczne i etyczne tradycje dają solidną podstawę aby wspólnie głosić Ewangelię i działać. Przede wszystkim pragniemy podkreślić, że zabijanie niewinnych ludzi w imię Boga stanowi obrazę samego Boga oraz ludzkiej godności. Musimy poświęcić się służbie ludzkości i obronie ludzkiego życia, każdego ludzkiego życia.

W naszym sercu pozostaje wołanie o pokój na Bliskim Wschodzie, gdzie nasz Pan żył, cierpiał, umarł i zmartwychwstał, którą to ziemię wielka zamieszkuje od wieków wielka ilość naszych braci – chrześcijan.

Żywimy głęboką nadzieję, że pokój na nowo zapanuje w tamtym regionie, że coraz trwalsze będzie pełne szacunku współistnienie narodów, które tam zamieszkują, wyznawców różnych Kościołów i religii.

Kończąc, wzywamy do nawiązania bliższej współpracy pomiędzy chrześcijanami i do autentycznego i szczerego dialogu międzyreligijnego, które pokonają każdą formę przemocy i dyskryminacji.

6. Widząc potężne zagrożenie dla środowiska naturalnego chcemy wyrazić nasze zatroskanie i podkreślić, że gospodarczy i ekonomiczny postęp, który nie zna ograniczeń niesie tragiczne skutki dla ludzkości i dla całego stworzenia. Jako przywódcy religijni uznajemy, że jednym z naszych obowiązków jest zachęcanie i wspieranie wszystkich wysiłków czynionych na rzecz ochrony Bożego stworzenia, abyśmy mogli pozostawić przyszłym pokoleniom świat, w którym będą mogły żyć.

7. W końcu, nasze myśli biegną ku wam, wiernym naszych Kościołów na całym świecie, biskupom, kapłanom, diakonom, mężczyznom i kobietom, świeckim i zaangażowanym w życie kościelne, i wszystkim ochrzczonym. W Chrystusie pozdrawiamy wszystkich innych chrześcijan, zapewniając o naszych modlitwach i otwartości na dialog i współpracę. Słowami Apostoła Narodów pozdrawiamy was wszystkich: „Łaska wam i pokój od Boga, naszego Ojca i od Pana Jezusa Chrystusa” (2 Kor. 1,2)

W Fanarze, 30 listopada 2006 r.

Benedykt XVI

Bartłomiej I

— Szymon Krzyszczuk