Niepewna przyszłość Zachodnioeuropejskiego Egzarchatu Parafii Rosyjskich

30 marca w Paryżu miało miejsce Eparchialne Zebranie Zachodnioeuropejskiego Egzarchatu Parafii Rosyjskich (w jurysdykcji Patriarchatu Konstantynopola), którego celem był wybór nowego egzarchy na wakujący urząd. Poprzedni sprawujący go hierarcha, arcybiskup komański Gabriel, odszedł w stan spoczynku w styczniu bieżącego roku.

Zebranie nie dokonało wyboru nowego arcybiskupa, lecz zgodziło się na propozycję Patriarchatu Konstantynopola, by co najmniej do listopada 2013 r. egzarchatem kierował, tymczasowo, metropolita galijski Emanuel, zwierzchnik Greckiej Metropolii Francji. Administratura ta także podlega patriarsze ekumenicznemu i grupuje parafie etnicznie greckie.

Egzarchat grupuje około setki parafii i wspólnot etnicznie rosyjskich, w większości na terytorium Francji, a także w Skandynawii i Wielkiej Brytanii. Administratura ma szeroki zakres autonomii wewnętrznej – patriarcha Konstantynopola potwierdza jedynie kandydatów na urząd egzarchy. Według analityków cerkiewnych, od kilkunastu lat duchowieństwo i wierni administratury byli podzieleni w kwestii planów dalszej działalności egzarchatu, przede wszystkim jego stosunku do Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. Większość duchowieństwa opowiada się za pozostaniem w dotychczasowej jurysdykcji, a w dalszej perspektywie – utworzeniem we Francji lokalnej Cerkwi autokefalicznej, której podstawą byłyby parafie egzarchatu. Mniejszość skłania się ku rozwojowi bliskich relacji z Patriarchatem Moskiewskim i przekształceniu egzarchatu w okręg metropolitalny (analogiczne struktury w tej jurysdykcji istnieją już w Kazachstanie oraz w pozostałych państwach Azji Środkowej). Zmarły w 2003 r. egzarcha, arcybiskup Sergiusz (Konowałow), był zwolennikiem współpracy z patriarchą moskiewskim. Jego następca, arcybiskup Gabriel, reprezentował stanowisko przeciwne; w okresie sprawowania przez niego urzędu relacje między egzarchatem a Rosyjską Cerkwią Prawosławną pogorszyły się. Należy przy tym podkreślić, że obie grupy są zdania, iż egzarchat ma własną specyfikę i tradycję, które powinny zostać zachowane. Niezależnie zatem od tego, w którym patriarchacie miałaby działać administratura, panuje zgoda co do konieczności zachowania przez nią statusu autonomicznego.

W ocenie analityków cerkiewnych, dalszy rozwój sytuacji w egzarchacie jest trudny do przewidzenia. Konflikt wewnętrzny, w zestawieniu ze stanowiskiem patriarchy Konstantynopola, które, zdaniem niektórych obserwatorów, świadczy o chęci połączenia egzarchatu i Greckiej Metropolii Francji, może przedłużać się. Jednym z proponowanych rozwiązań jest wybór wikariusza metropolity Emanuela, który, zapewniając parafiom rosyjskim opiekę duszpasterską w tradycyjnym języku, mógłby równocześnie zadbać o wypracowanie zgodnego stanowiska przez duchowieństwo i świeckich arcybiskupstwa.

ZA: PRAVMIR.RU

— Małgorzata Kulbaczewska