Konferencja na temat Świętego Ducha

26 maja br. w Centrum Kultury Prawosławnej w Białymstoku odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa nt. „Duch Święty i Jego oddziaływanie w świecie globalizacji”. Spotkaniu tradycyjnie przewodniczył kierownik katedry – metropolita Sawa, a wziął w niej również udział abp Jakub. Swą obecnością spotkanie zaszczycili, m.in.: ks. prof. Józef Zabielski i ks. dr hab. Adam Skreczko z Katedry Teologii Katolickiej UwB oraz przedstawiciele służb mundurowych. Łącznie w konferencji udział wzięło ponad 60 osób.

Konferencję rozpoczął molebien, celebrowany przez ks. dr. Doroteusza Sawickiego. Następnie głos zabrał kierownik katedry – metropolita Sawa. Rozpoczynając roboczą część spotkania powiedział, m.in.: „Koniec dwudziestego i początek dwudziestego pierwszego wieku przyniosły światu wiele nowych wyzwań – pozytywnych – ale jeszcze więcej negatywnych. Są one nam znane i niepokoją nas – chrześcijan. Wyrazić je można krótko w sposób następujący: tzw. sekularyzm i liberalizm przyjmuje sens wiary chrześcijańskiej w sposób ironiczny i poddaje ją pod wątpliwość, burzą zdrowe kanony życia, włączając w to przejawy religijne i nacjonalne”. Tymczasem, jak mówił dalej: „Europa od swojego powstania oparta jest na fundamencie chrześcijańskim i wielokulturowości narodowej. Wartości te przez wieki kształtowały i ubogacały całe życie narodów europejskich i powinny być również dzisiaj niepodważalne. One stanowią gwarancję prawidłowego rozwoju narodów i służą pomocą w osiągnięciu sukcesu w procesach integracji”. (…) „Zmęczone społeczeństwa Europy potrzebują powrotu do Tradycji św. apostołów, ideałów Świętych Ojców, mistyki, ascezy i zdrowego życia liturgicznego. (…) „Chrystus wprowadza całą historię w nowy czas Królestwa eschatologicznego. Odbywa się to przy pomocy Ducha Świętego, który aktualizuje dzieło zbawienia w historii i ukierunkowuje go w stronę eschatologicznej rzeczywistości Królestwa Bożego”.

Pierwszym referentem konferencji był ks. dr Henryk Paprocki, a tematem jego wystąpienia zarys prawosławnej nauki o Świętym Duchu. Referent przedstawił tę naukę z właściwą sobie kompetencją i umiejętnością przystępnego przekazywania, niekiedy złożonych treści teologicznych.

Autorami kolejnych dwóch referatów byli goście z Tesalonik (Grecja). Prof. Athanasios Angelopulos z Uniwersytetu Arystotelesa w tym mieście rozważał kwestię globalizacji w świetle nauki Cerkwi prawosławnej, zaś prof. Grigorios Liantas z Wyższej Akademii Kościelnej mówił o demokracji w pojmowaniu Cerkwi prawosławnej. Oba wystąpienia spotkały się z życzliwym odbiorem oraz zakończyły ożywioną dyskusją, niekiedy wykraczającą poza zasadniczy temat, a odnoszącą się do obecnej sytuacji społeczno-ekonomicznej w Grecji.

Czwarty wykład, wygłoszony przez ks. prof. Jerzego Tofiluka – rektora Prawosławnego Seminarium Duchownego w Warszawie – stanowił próbę odpowiedzi na pytanie „Co dało chrześcijaństwo Europie, a co Europa chrześcijaństwu?”. Referat ten stanowił w istocie refleksję historyczną – przemyślenia autora o chrześcijaństwie na starym kontynencie na przełomie dziejów. „Chrześcijaństwo przyniosło Europie wizję świata opartą na wartościach Ewangelii” – mówił referent, obecnie zaś „jest marginalizowane i sprowadzane do prywatnej sfery życia człowieka”.

Ks. archimandryta dr hab. Warsonofiusz (Doroszkiewicz) mówił następnie o współczesnych kierunkach antropologii chrześcijańskiej, wszelkiego rodzaju mniej lub bardziej sformalizowanych ruchach i prądach globalizującego i laicyzującego się świata, starających się na różne sposoby wykluczyć religię z życia publicznego i promujących wzorce etyczne często sprzeczne z normami religijnymi.

Z kolei ks. archimandryta dr Andrzej (Borkowski) w swym wystąpieniu skupił się na wyjaśnianiu relacji między wolnością, a europejskimi konfliktami zbrojnymi, zaś prof. Antoni Mironowicz dokonał analizy kwestii suwerenności narodowej w kontekście członkostwa w Unii Europejskiej. Ostatni z referentów – ks. Artur Aleksiejuk mówił zaś o złożonych kwestiach na styku wolności religijnej a poprawności europejskiej.

Podsumowania blisko sześciogodzinnej konferencji dokonał metropolita Sawa. W swej refleksji zwrócił on uwagę na fakt, że referenci w większości skupili się na przedstawianiu różnego rodzaju negatywnych skutków globalizacji i sekularyzacji na religię i promowane przez nią wartości, a zabrakło elementów optymistycznych. Tymczasem „Duch Święty prowadzi człowieka cały czas, a to, że mamy obecnie do czynienia z taką, a nie inną sytuacją, stanowi dopust Boży” – mówił kierownik katedry. „Wsłuchując się w głos Ducha Bożego – mówił dalej – trzeba robić wszystko, aby ten dopust Boży stawał się dla człowieka zbawczy”. Podkreślał przy tym, że Bóg nie pozostawia człowieka nawet w najtrudniejszych chwilach i w każdych, nawet najtrudniejszych czasach, znajdują się jednostki, które odnawiają ducha Cerkwi. „Musimy zawsze słuchać głosu Chrystusa, a Duch Święty będzie nam pomagać” – zakończył metropolita.

Tegoroczna konferencja była dobrym polem poszerzenia swojej wiedzy na wiele kwestii religijno-duchowych i społeczno-ekonomicznych, nurtujących współczesnego człowieka. Ubolewać można jedynie z tego tytułu, że z wiedzy tej „na żywo” czerpać mogli jedynie niezbyt licznie przybyli na spotkanie słuchacze. Materiały z konferencji zostaną opublikowane w tegorocznym numerze rocznika „Elpis”, wydawanym przez Katedrę Teologii Prawosławnej UwB.

— Jarosław Charkiewicz