Bóg i nasze ja - smoki i skarby Łaski

Umiłowani, teraz dziećmi Bożymi jesteśmy, a jeszcze nie okazało się, czym będziemy. A wiemy, że kiedy się okaże, podobni do Niego będziemy, ujrzymy Go bowiem, jaki jest (1 J 3, 2)

Umarliście bowiem i życie wasze jest ukryte wraz z Chrystusem w Bogu (Kol 3, 3)

Kto by starał się duszę swoją zachować dla siebie, utraci ją; kto by zaś ją utracił, żywą zachowa (Łk 17, 33)

Musisz żyć Bogiem, bo Bóg jest życiem – o. Roman Braga

+++

W rozumieniu chrześcijańskim istnieje głęboki związek między Bogiem a jaźnią. Oczywiście, nie są one tym samym, ale nie znamy jednego bez drugiego. Można powiedzieć, że znamy Boga tylko w takim stopniu, w jakim znamy siebie, i że znamy siebie tylko w takim stopniu, w jakim znamy Boga.

Poznanie siebie to wewnętrzna aktywność, szczególnie trudna w kulturze nastawionej na zewnątrz. Choć żyjemy w epoce selfie, jesteśmy jednak w epoce oderwanej od prawdziwej wiedzy o sobie. Selfie nie ma nic wspólnego z samoświadomością, a wszystko z obiektywizacją siebie – z tym, jak chciałbym wyglądać, gdybym był kimś innym. Selfie nigdy nie pokazuje tego, jak naprawdę postrzegamy siebie.

Naszemu ja (każdego z nas) towarzyszy uczucie wstydu, którego po prostu nie da się uniknąć. Wstyd wiąże się z wewnętrznym poczuciem, że coś jest nie tak z „tym, kim jestem”. Jest ono nabywane z doświadczeń życiowych, w większości nieuniknionych. Dlatego nigdy nie zagłębiamy się w siebie bez napotkania pewnego poziomu bólu i dyskomfortu. Są części nas samych, którymi się nie dzielimy i wolimy pozostawić je w ukryciu. Często dyskomfort związany z takimi rzeczami jest na tyle duży, że unikamy konfrontacji z nimi. Jest to główna przyczyna unikania przez nas wewnętrznej świadomości.

Wszystko to oznacza, że podróż do poznania siebie nieuchronnie będzie wymagała wejścia w otaczający je wstyd i przezwyciężenia go. Prawdziwego ja nie należy mylić z „ja wstydliwym”. To nie to samo. Ja wstydliwe to ja definiowane przez to, jak się czuję w stosunku do siebie lub do tego aspektu siebie. Prawdziwe ja jest pod nim, głębiej. Z tego samego powodu Bóg jest nawet dopiero pod prawdziwym ja.

Zauważyłem, że w niektórych prezentacjach wiary chrześcijańskiej pojawia się wielka ciemność związana z Bogiem, wystarczająca, by odstraszyć wielu ludzi. Kiedy czytam lub słyszę takie stwierdzenia, jestem skłonny uwierzyć, że spotykam kogoś, kto nie zszedł poniżej poziomu wstydliwego ja. Przeglądając media społecznościowe, natkniesz się na memy i hasła, które głoszą: „On po prostu potrzebuje porządnego kopniaka w tyłek!” lub podobne. Takie nastroje zdają się być odnoszone do rodzicielstwa, polityki społecznej, teologii itd., w zależności od sytuacji. Są to słowa pozbawione współczucia i zrozumienia, naznaczone przede wszystkim przemocą i lekceważeniem. To słowa kogoś, czyj „wewnętrzny krytyk” ciągle powtarza mu te same żałosne słowa. To słowa, które nie zostały zbadane. Istnieje założenie, że gdybyśmy tylko ciężej pracowali, bardziej się starali, nie poddawali, zwracali uwagę itd. (to taka niekończąca się lista), bylibyśmy lepsi (i być może polubilibyśmy siebie). To głos wstydliwego ja, przebrany za odpowiedzialność, moralność, autorytet czy cokolwiek innego.

W Tradycji i Piśmie Świętym poznanie Boga (a tym samym siebie) przychodzi jako objawienie. Jest ukryte i musi zostać ujawnione. To, co skrywa Boga, jest w nas, a nie na zewnątrz. To „czysty w sercu” widzi Boga. Nie oznacza to koniecznie bezgrzeszności ani doskonałości. Raczej jest to cisza, która pozwala dostrzec, co naprawdę istnieje, bez odwracania się.

O. Roman Braga, którego cytowałem wyżej, cierpiał w obozie Pitești w Rumunii, w prawdopodobnie najgorszym reżimie w historii. Przebywał w odosobnieniu przez trzy lata. Mówi, że właśnie w tym kontekście „nauczył się modlić”. Jego pisma nieustannie potwierdzają, że Bóg jest „w nas”, że w nas kryje się ogromny, bezgraniczny wszechświat. W takim otoczeniu albo znajdujesz odwagę, by zajrzeć w głąb siebie i odkryć życie, którego nie można zniszczyć, albo popadasz w obłęd. Myśli o. Romana na temat życia wewnętrznego nie różnią się od myśli św. Makarego:

Serce samo w sobie jest tylko małym naczyniem, a jednak istnieją w nim smoki, a także lwy; są jadowite bestie i wszystkie skarby zła. Ale jest też Bóg, aniołowie, życie i królestwo, światłość i apostołowie, miasta niebieskie i skarby łaski – wszystko tam jest.

O. Roman przypomina ludziom, że św. Paweł nauczał, iż nasze ciała są „świątynią Ducha Świętego”, co zostało tragicznie sprowadzone do moralnego napomnienia. Powinniśmy raczej mieć w pamięci ten Psalm:

O jedno proszę Pana i o to będę zabiegał: abym mieszkał w domu Pana po wszystkie dni mego życia, abym oglądał piękno Pana i dowiadywał się w Jego świątyni (Ps 27, 4).

Aby ujrzeć to piękno i zadać takie pytanie, musimy również napotkać lwy i smoki, jadowite bestie i wszelkie skarby zła. Ci, którzy nie podejmują tej jedynej pielgrzymki, spędzają całe życie bez poznania Boga i swego prawdziwego ja. Pozostają ludźmi powierzchni, skazanymi na odgrywanie roli marionetek, sterowanych przez jaźń wstydu. Z czasem powiększa to skarby zła i rodzi coraz więcej smoków i lwów. Nic dziwnego, że w życiu publicznym kąsamy się i pożeramy.

Ale jest tam również Bóg, aniołowie, życie i królestwo, światło i apostołowie, niebiańskie miasta i skarby łaski – wszystko jest tam.

o. Stephen Freeman (tłum. Gabriel Szymczak)

za: Glory to God for All Things

fotografia: palavos /orthphoto.net/