Nowość wydawnicza: Starzec Awwakum Athoski

Nakładem Wydawnictwa Warszawskiej Metropolii Prawosławnej jesienią tego roku ukazała się książka o niezwykłym człowieku – pochodzącym ze szlacheckiego rodu mnichu, który urodził się na Zakarpaciu, pierwsze dojrzałe lata swojego życia spędził w Monasterze św. Onufrego w Jabłecznej, a resztę ziemskiego pielgrzymowania odbył w Monasterze św. Pantelejmona na Świętej Górze Athos. W „Słowie wstępnym” do książki metropolita warszawski i całej Polski Sawa pisze tak: „Drodzy Czytelnicy! Trzymacie w dłoniach książkę o athoskim ascecie i starcu, hieroschimni­chu Awwakumie (Wakarowie; 1899-1972), uczniu św. Aleksego (Kabaluka) Karpackiego i św. Sylwana z Athosu. Początkowe duchowe kształtowanie się tego ascety odbywało się pod wpływem mnichów naszego Stauropigialnego Monasteru św. Onufrego w Jabłecznej, wśród których byli św. Aleksy (Kabaluk) i krewny o. Awwakuma – ihumen Mateusz (Wakarow). Z tego powodu żywot starca Awwakuma przedstawia szczególne zainteresowanie i wartość dla nas, prawosławnych chrześcijan żyjących w Polsce”. Nawiązując do roli Athosu dla Prawosławia i jego związków z Polską, zwierzchnik naszej Cerkwi pisze następnie o powrocie zakarpackich mnichów na ojcowiznę: „Po odbyciu niezbędnej nauki w monasterze jabłeczyńskim powróci­li oni do swojej ojczyzny, na Zakarpacie, gdzie w 1919 roku we wsi Iza założyli pierwszy w tym regionie Prawosławny Monaster św. Mikołaja. Na czele mniszej wspólnoty stanęli wychowankowie monasteru w Jabłecznej: o. Aleksy (Kabaluk) i o. Mateusz (Wakarow), który później został ihume­nem tego klasztoru. Monaster ten, będący ostoją Prawosławia w regionie zakarpackim, powstał i działał pod bezpośrednim wpływem duchowym monasteru jabłeczyńskiego, z którego przejęto tradycje monastyczne, dzie­dzictwo i regułę monastyczną (ustaw). To właśnie w tym pierwszym na Zakarpaciu monasterze prawosławnym, pośród innych nowo nawróconych młodych mieszkańców Zakarpacia, w la­tach 20. XX wieku pod duchowym kierownictwem św. Aleksego (Kabaluka) i ihumena Mateusza (Wakarowa) duchowo kształtował się przyszły starzec athoski hieroschimnich Awwakum (Wakarow). W ten sposób, poprzez wy­bitnych wychowanków monasteru jabłeczyńskiego, o. Awwakum stał się również duchowym kontynuatorem tradycji i dziedzictwa tej monastycznej ostoi Prawosławia na naszych ziemiach”. 

Warto odnotować, że na Świętej Górze starzec Awwakum był bliski duchowo św. Sofroniuszowi z Essex, św. Paisjuszowi Hagiorycie, św. Tichonowi Athoskiemu, św. Porfiriuszowi Kawsokaliwicie, św. Efremowi z Katunaki i wielu innym athoskim starcom. Zamieszkiwanie w Ogrodzie Bogarodzicy i bezpośrednie relacje z tamtejszymi starcami duchowo ukształtowały bohatera prezentowanej książki. Opis jego życia i działalności jest efektem długoletniej benedyktyńskiej pracy ukraińskiego naukowca Serhija Szumyły. Oczom czytelników odkrywa on niezna­ne dotąd karty życia starca Awwakuma, skupionego na zdobywaniu pokoju ducha i modli­tewnym zagłębieniu w siebie. „Odziedziczywszy po św. Sylwanie z Athosu dar nieustannej modlitwy serca, starzec Awwakum w tajemnicy przed świa­tem zewnętrznym podejmował ten trud duchowy ze szczególną gorliwością. W naszych pełnych zgiełku czasach wielu wierzących dostępuje uzdrowie­nia dzięki modlitwom przed relikwiami starca Awwakuma, co stanowi wy­raźne świadectwo jego miłości do Boga i jego świętego życia” – pisze metropolita Sawa. 

Z kolei metropolita Dioklei Kallistos (Ware) w swym „Słowie wstępnym” do pracy podkreśla, że „Athos jako duchowa latarnia morska od dawna przyciąga tych, którzy pragną trudzić się w prawdziwym życiu monastycznym. Tak stało się też z przyszłym starcem Awwakumem, który przybył na Świętą Górę z bło­gosławieństwa świętego Aleksego Karpackiego. Jego intencja była szczera i świadoma, skoro później poświęcił Athosowi całe swoje życie, spędzając pięćdziesiąt lat na modlitwach i trudach w Monasterze św. Pantelejmona”. 

Nadmienić należy, że prezentowana książka doczekała się już wydań w kilku językach: rosyjskim, angielskim i gruzińskim. Dodatkowo ubogaca ją wkładka prezentująca reprodukcje zdjęć i dokumentów związanych z bohaterem książki. Z kolei schludną okładkę ubogacają praktyczne skrzydełka-zakładki, które z pewnością pomogą w lekturze pracy, do której serdecznie zachęcam.

Książkę można nabyć m.in. w Składzie Metropolitalnym w Warszawie (al. Solidarności 52), siedzibie wydawnictwa (Białystok, ul. św. Mikołaja 5, tel./fax 85-744-36-46, [email protected]), Centrum Kultury Prawosławnej w Białymstoku i poprzez internet za pośrednictwem strony www.sklep.cerkiew.pl.

Jarosław Charkiewicz

_______________

Serhij Szumyło, Starzec Awwakum Athoski. Żywot athoskiego hieromnicha Awwakuma (Wakarowa, 1899-1972), przekł. Marcin Mironowicz, Warszawska Metropolia Prawosławna, Warszawa – Kijów – Wilno 2026, s. 160.