Pojednanie 2013 – dzień pierwszy cz. II

Na Uniwersytecie Kardenała Stefana Wyszyńskiego przez cały dzisiejszy dzień miały miejsce wystąpienia naukowców w ramach konferencji „Przyszłość chrześcijaństwa w Europie. Rola Kościołów i narodów Polski i Rosji”. Po przerwie obiadowej głos zabrali kolejni polscy i rosyjscy prelegenci.

W panelu poświęconym historii relacji polsko-rosyjskich w XIX wieku wystąpiła prof. Anna Barańska z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i prof. Leonid Gorizontow z Centrum Historii Polski i Stosunków Rosyjsko-Polskich Instytutu Historii Powszechnej Rosyjskiej Akademii Nauk. Rozmowa rozpoczęła się od omówienia stereotypowego postrzegania Polaka jako katolika i Rosjanina jako prawosławnego. Profesor L. Gorizontow szeroko omówił zagadnienie pokrywania się tożsamości narodowej i religijnej w XIX wieku wśród Polaków i Rosjan. W tym okresie Kościoły występowały w roli konkurentów, w dziewiętnastowiecznej Rosji idee ekumenizmu nie cieszyły się popularnością, mogły stanowić jedynie sferę rozważań filozoficzno-teologicznych. Ekumenizm mógł być odbierany jako próba wywarcia wpływu jednego Kościoła na drugi. Z kolei prof. A. Barańska zwróciła uwagę, że w świadomości omawianych dziewiętnastowiecznych społeczeństw istniały nawet poważne wątpliwości co do możliwości zbawienia się ludzi odmiennego wyznania. Oba wyznania łączyło zaś wspólne występowanie przeciwko nihilizmowi i sekularyzacji.

Kolejny panel to już omówienie relacji polsko-rosyjskich w wieku XX. Główną rolę odegrali tutaj: prof. Antonii Dudek – Instytut Nauk Politycznych, prof. Andriej Zubow – rosyjski historyk i religioznawca, prof. Włodzimierz Marciniak – Zakład Badań Postsowieckich PAN. Profesor A. Zubow zwrócił szczególną uwagę na niebezpieczeństwa „wilczych dziur” w świadomości obydwu narodów. Wskazał problem identyfikowania się rosyjskiego społeczeństwa z sowieckim reżimem i postrzeganie historii ZSRR jako „swojej”. Taką „wilczą dziurą” jest również postrzeganie Rosji przez społeczeństwo polskie jako miejsca, z którego „nic dobrego być nie może”. Taka perspektywa jest niezwykle niebezpieczna na drodze budowania współczesnych relacji pomiędzy tymi narodami. Profesor A. Dudek omówił najważniejsze punkty sporne w historii pomiędzy Polską i Rosją. Jako historyk, zaznaczył, że jeżeli w dialogu mamy posunąć się dalej, to musimy otworzyć swoje archiwa – ten czynnik po stronie polskiej jest już spełniony. Wszyscy prelegenci zgodzili się, że najważniejszym współczesnym wyzwaniem jest zmiana sposobu wzajemnego postrzegania się.

Pierwszy dzień trzydniowej konferencji dobiegł końca około godziny dziewiętnastej.

Fot. Paweł Karczewski

— Tomasz Tarasiuk