Sobota wspomnienia zmarłych

Sobota przed świętem Pięćdziesiątnicy (a zatem najbliższa sobota) zgodnie z tradycją Kościoła prawosławnego poświęcona jest szczególnym modlitwom za zmarłych. W ten właśnie dzień w większości cerkwi sprawowana będzie Liturgia ze wspomnieniem zmarłych.

Kościół prawosławny w swojej tradycji ustalił kilkanaście różnych sposobów modlitw za zmarłych. Najważniejszy z nich to celebrowanie Boskiej Liturgii – kiedy to ich imiona wspominane są w czasie proskomidii (pierwszej części Liturgii, którą kapłan sprawuje na stole ofiarnym w części ołtarzowej cerkwi), z chlebów ofiarnych wyjmowane są cząstki, które potem razem z chlebami symbolizującymi Chrystusa, Bogurodzicę, aniołów i świętych opuszczane są do kielicha. Wspomnienie zmarłych podczas Liturgii, w czasie której żywi, którzy tę ofiarę przynoszą, przystępują do sakramentu Eucharystii, jest wyrazem jedności całego Kościoła – żywych, jak i umarłych.

Tradycyjnym dniem modlitw za zmarłych jest tzw. Radonica – wtorek po niedzieli Antypaschy (pierwsza niedziela po Wielkanocy), w wielu miejscach przeniesiony na tę właśnie niedzielę, nazywaną „niedzielą przewodnią”. Ten dzień jest radosnym wspomnieniem zmarłych, gdyż podczas wszystkich modlitw słychać radosne „Chrystus zmartwychwstał”, a żywi niejako dzielą się tą nowiną ze zmarłymi.

W cyklu tygodniowym dniem wspomnienia zmarłych jest sobota. Dodatkowo, wyznaczone są szczególne soboty modlitw za zmarłych – takie jak sobota św. Dymitra, sobota przed dniem św. Trójcy i inne.

Zmarłych można również wspominać w swoich codziennych modlitwach – w każdym modlitewniku, w zestawie modlitw wieczornych są specjalne teksty za zmarłych.

Innym nabożeństwem za zmarłych jest panichida – nabożeństwo oparte na schemacie jutrzni. Jest ono sprawowane w dni szczególnego wspominania konkretnych osób – w 9, 40 dzień po śmierci, w rocznice śmierci, a także przy innych okazjach. Należy jednak pamiętać, że nabożeństwo to nie może swoim znaczeniem przyćmić Boskiej Liturgii, która poprzez Eucharystię jest najważniejszą formą wspomnienia zmarłych.

fot. W. Perek, www.orthphoto.net

— Anna Siegień