Liturgia św. Jakuba brata Pańskiego w katedrze św. Marii Magdaleny

W czwartek 5 listopada po raz dwudziesty ósmy w katedrze św. Marii Magdaleny odprawiona została św. Liturgia autorstwa św. Jakuba brata Pańskiego, pierwszego biskupa Jerozolimy. Jest ona uważana za jeden z najstarszych znanych nam porządków sprawowania nabożeństwa eucharystycznego. Wyróżnia ją rozbudowana część liturgii katechumenów, obejmująca dwa czytania z Nowego Testamentu (perykopę z Ewangelii według św. Mateusza oraz fragment Listu św. Jakuba – w tym roku Jk 4,5–8) i jedno ze Starego Testamentu (z Księgi proroka Izajasza). Charakterystyczny jest również znacznie dłuższy kanon eucharystyczny, zwieńczony udzieleniem św. Eucharystii, podczas której Ciało i Krew Zbawiciela przekazywane są wiernym oddzielnie: Ciało z ręki biskupa, a Krew bezpośrednio z kielicha, podawanego przez diakona. Kazanie wygłaszane jest przez biskupa w pozycji siedzącej, pośrodku świątyni, w otoczeniu wiernych i asystującego duchowieństwa.

Tegoroczna św. Liturgia zgromadziła liczne grono wiernych, w tym alumnów Prawosławnego Seminarium Duchownego oraz studentów Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej. Wśród zgromadzonych, obok wiernych Warszawy, znaleźli się również duchowni Diecezji Białostocko-Gdańskiej, przedstawiciele władz Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej, studenci oraz reprezentanci Kościołów dochalcedońskich. Niespełna połowa uczestników przystąpiła do św. Eucharystii.

Świętej Liturgii przewodniczył Jego Ekscelencja arcybiskup wrocławski i szczeciński Jerzy, rektor Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej. Grono profesorskie tej uczelni było inicjatorem sprawowania Liturgii św. Jakuba w warszawskiej katedrze i do dziś, obok parafii św. Marii Magdaleny, pozostaje jej współorganizatorem. Hierarsze asystowało duchowieństwo akademickie, duchowni Diecezji Warszawsko-Bielskiej oraz Prawosławnego Ordynariatu Wojska Polskiego. Śpiewał chór męski pod dyrekcją prof. Włodzimierza Wołosiuka.

Szczególnym momentem nabożeństwa było kazanie wygłoszone przez arcybiskupa Jerzego. Hierarcha zwrócił uwagę, że w Liście św. Jakuba wielokrotnie powraca jedna zasadnicza myśl: człowiek podążający za Bogiem nie może jednocześnie kroczyć dwiema drogami: boską i ludzką (niebiańską i ziemską). Musi dokonać wyboru, by uniknąć wewnętrznego rozdarcia. Taką osobę apostoł określa greckim słowem δίψυχος, oznaczającym człowieka „o dwoistej duszy”.

Kaznodzieja przywołał nauczanie św. Nikodema Hagioryty, który wskazywał, że odczytany tego dnia fragment Listu św. Jakuba nie należy do łatwych w interpretacji, ponieważ nie znamy w pełni kontekstu, w jakim apostoł wypowiedział te słowa. Jedno jednak pozostaje jasne: przyjacielem świata, a zarazem wrogiem Boga staje się każdy „cudzołożnik”, czyli człowiek żyjący i postępujący według ciała, oddający się jego pożądliwościom i pragnieniom. Dusza cudzołożna to dusza, która oddaliła się od Bożych przykazań. W tym kontekście arcybiskup Jerzy przytoczył słowa św. Izaaka Syryjczyka: „Ujawniona cnota jest cudzołóstwem względem Boga”. Pokorna sprawiedliwość człowieka nie szuka ujawnienia i ziemskiej chwały.

Hierarcha podkreślił, że dzięki Wcieleniu Syna Bożego, a następnie poprzez życie sakramentalne w Cerkwi, człowiek otrzymuje Bożą łaskę. To właśnie ona sprawia, że cielesne pożądanie nie może całkowicie nim zawładnąć. Pozostawiony wyłącznie własnym siłom człowiek nie byłby w stanie skutecznie go opanować. Przeciwnie, mógłby coraz bardziej mu ulegać, stopniowo prowadząc samego siebie ku duchowemu zniszczeniu.

Dlatego, jak naucza apostoł, człowiek, który przezwycięża pożądanie, powinien przypisywać swoje zwycięstwo nie sobie, lecz Bogu i Jego łasce. Taka postawa rodzi pokorę. Im bardziej człowiek uniża się przed Bogiem, tym obfitszą otrzymuje łaskę i tym większą zyskuje siłę do walki ze wszystkim, co oddala go od przyjaźni ze Stwórcą. W ten sposób wypełniają się słowa Pisma Świętego: „Bóg sprzeciwia się pysznym, pokornym zaś daje łaskę” (Jk 4,6).

Na zakończenie kazania arcybiskup Jerzy przypomniał apostolskie wezwanie: „Zbliżcie się do Boga, a zbliży się do was” (Jk 4,8). Człowiek, który prawdziwie wierzy, pokłada nadzieję w Bogu, z całej duszy stara się Go miłować i w każdej chwili życia trwa w Jego obecności, doświadcza również Bożej bliskości. Bóg dostrzega bowiem jego miłość i odpowiada na nią własną miłością.

Po niespełna dwóch godzinach, gdy wybrzmiały ostatnie słowa modlitw, arcybiskup Jerzy podziękował wszystkim, którzy przyczynili się do przygotowania i organizacji tegorocznej św. Liturgii św. Jakuba brata Pańskiego. W pierwszej kolejności podziękowano Jego Eminencji Wielce Błogosławionemu metropolicie Sawie za życzliwość i błogosławieństwo sprawowania św. Liturgii św. Jakuba brata Pańskiego.

ks. Doroteusz Sawicki, ks. Adam Magruk

zdjęcia: Michał Popik

za: orthodox.pl