Święto ikony Matki Bożej Białostockiej

27 czerwca w białostockim soborze pw. św. Mikołaja odbyły się uroczystości z okazji święta ikony Matki Bożej Białostockiej. Pod nieobecność ordynariusza diecezji Jego Ekscelencji biskupa Jakuba, który przebywa w Grecji, przewodził im archimandryta monasteru supraskiego Gabriel.

Ikona Matki Bożej Białostockiej jest kopią Ikony Matki Bożej Supraskiej (typ Hodegetria). Kto i kiedy podarował tę ikonę do białostockiej świątyni – nie wiadomo. Biorąc pod uwagę pewne fakty wielu sądzi, że ikona została napisana po 1668 r. Ułożenie ręki Dzieciątka jest takie same jak na pierwowzorze Supraskiej Ikony Matki Bożej, więc ikonograf widział oryginał. Możliwe to było jedynie po 1668 r., gdy zmieniano starą srebrną ryzę na nową, co miało miejsce przy metropolicie Gabrielu Kolendzie. Później najprawdopodobniej ikona znajdowała się w cerkwi w Tykocinie, a stamtąd została przeniesiona do Białegostoku. Nie wiemy kiedy zbudowano cerkiew w Białymstoku, ale wiemy, że w 1727 r. stała przy ulicy Choroskiej, w niewielkiej odległości na wschód od miejsca, gdzie obecnie znajduje się sobór św. Mikołaja. Po przeprowadzonej w 1773 r. wizycie dziekańskiej przez ks. dziekana Bazylego Guttorowskiego pozostał zapis mówiący o tym, że kult Białostockiej Ikony Matki Bożej był już szeroko rozwinięty, o czym świadczyły bardzo liczne wota. W I połowie XIX wieku liczba mieszkańców Białegostoku znacznie wzrosła i w 1846 r. zbudowano murowaną cerkiew św. Mikołaja, w której, po prawej stronie, umieszczono w ozdobnym kiocie ikonę przybraną w srebrną rizę. Szybko miały przed nią miejsce cudowne uzdrowienia. Każdego dnia odprawiano przed ikoną molebny, a 6 września 1897 r. modliła się przed nią carska rodzina Romanowych z carem Mikołajem II, który w tym czasie wizytował Białystok. Święto ikony obchodzono w 9 czwartek po Wielkanocy, a wówczas do soboru przybywały procesje z pielgrzymkami z Zabłudowa, Choroszczy, Starosielc, Wasilkowa, Supraśla, Fast i innych miejscowości. W nabożeństwie licznie uczestniczyli duchowni, ponad 10 tysięcy wiernych, śpiewał 60-osobowy chór. Po uroczystej św. Liturgii białostockimi ulicami: Lipową, Sienkiewicza, Warszawską, Kilińskiego i z powrotem Lipową do soboru, szła procesja wraz z cudowną ikoną. Białostocka Ikona Matki Bożej została wywieziona w 1915 r. do Moskwy i umieszczona w jednym z monasterów. Do Białegostoku już nigdy nie powróciła, a jej losy nie są znane. Obraz obecnie znajdujący się w białostockim soborze jest kopią wykonaną na podstawie fotografii oryginału po II wojnie światowej. Oryginał miał wymiary 1,5 m na 1 m, malowany był na desce, na złoto-różowym tle.

— K. Aleksiuk /www.orthodox.bialystok.pl/