W Supraślu i Nowym Wałamie

Praca przy supraskim Monasterze wre. Powstaje muzeum ikon, ogrody „rosną” niemal w oczach, budynki monasterskie są remontowane dzięki wsparciu budżetu państwa, podpisana jest już także umowa na dofinansowanie z Unii Europejskiej budowy części hotelowej Akademii Supraskiej. Obecnie trwają formalne przygotowania do rozpoczęcia tej inwestycji. Zaawansowane jest już także planowanie kolejnych kroków rozwoju Akademii, czyli tego wszystkiego co wiąże się z ustaleniem rozkładu i przeznaczenia pomieszczeń dydaktycznych i administracyjnych, zakresem i rodzajem podejmowanych działań, a także praktycznymi szczegółami funkcjonowania.

Sprawne zorganizowanie i prowadzenie Akademii Supraskiej wymaga wiedzy. Jej zdobywaniu poświęcona była wizyta grupy roboczej w Akademii w Nowym Wałamie (Finlandia). Jest to już kolejne miejsce (po Akademii na Krecie) do którego, z błogosławieństwem biskupa Jakuba, udali się: o. Włodzimierz Misijuk – pomysłodawca całej idei, Adam Musiuk – odpowiedzialny za koordynację renowacji, Janusz Kaczyński – architekt Monasteru w Supraślu oraz Mariusz Nikiciuk – odpowiedzialny za pozyskiwanie i rozliczanie dotacji unijnych. Wyjazd został sfinansowany ze środków własnych uczestników.

Dwa miesiące wcześniej monaster w Nowym Wałamie odwiedził biskup Jakub i archimandryta Gabriel. Poznawali oni ogólne realia współistnienia w jednym miejscu monasteru i instytucji szkoleniowo-konferencyjnej jaką jest tamtejsza Akademia. Niedawna wizyta grupy roboczej miała natomiast na celu głębsze zapoznanie się z praktyczną stroną działalności tej instytucji. I tak - dwudniowy, intensywnie zagospodarowany program pobytu na miejscu, obejmował szereg spotkań, prezentacji oraz przeglądu wykorzystania budynków i wyposażenia Akademii. Wszystko to pozwoli lepiej wykorzystać olbrzymi potencjał jaki kryje się w budynkach monasteru w Supraślu, dopóki nie ma jeszcze ostatecznego planu ich adaptacji.

Prawosławna Akademia w Nowym Wałamie funkcjonuje od 20 lat. Jej budynki przenikają się z zabudowaniami Monasteru, oddzielone od niego jedynie niewielkim płotkiem. Część budynków użytkowana jest wspólnie przez Monaster i Akademię. Cały kompleks leży nad malowniczym jeziorem, pomiędzy lasami. Prowadzi do niego długa alejka wysadzona wysokimi jodłami. Parterowe i jednopiętrowe budynki mają pastelowe barwy a wśród nich, na centralnym miejscu stoi biała, murowana cerkiew pw. Przemienienia Pańskiego, wybudowana w 1970 roku. Granice całego obszaru to linia jeziora, las i droga – żadnych ogrodzeń.

Akademia w Nowym Wałamie dysponuje dwoma budynkami dydaktycznymi i hotelem. Starszy, niedawno rozbudowany, posiada kilka sal szkoleniowych, w tym warsztat pisania ikon i doskonale wyposażony warsztat złotniczy. W młodszym, użytkowanym wspólnie z monasterem, jest duża sala konferencyjna na 300 osób, doskonale wyposażona biblioteka z 30 tys. woluminów, świeżo postawiona sala wystawiennicza oraz podziemny magazyn, w którym gromadzone są skarby (ikony, naczynia i szaty liturgiczne, krzyże itp.), które mnisi zabrali ze sobą ze starego Wałamu na Ładodze podczas ucieczki przed Sowietami.

W fińskiej Akademii rocznie szkoli się ok. 2800 osób i wcale nie są to tylko prawosławni. Oferuje się im szereg interesujących kursów, szkoleń i konferencji. Ich długość waha się od 2 dni do 2 tygodni. Obejmują swoim zakresem zarówno zagadnienia teologiczne jak i świeckie. - W ten weekend mamy trzy kursy – mówiła 15 września Sirpa Anttonen, dyrektor Akademii w Nowym Wałamie – Jeden jest skierowany do starostów cerkiewnych i ma na celu zwiększeni ich kompetencji w tym zakresie. Drugi to kurs milczenia. Chodzi tu o wyciszenie uczestników i skoncentrowanie ich na aspektach duchowych. Przez czas jego trwania osoby szkolone wysłuchują wykładów i rozmawiają wyłącznie z opiekunem duchowym. Trzeci kurs trwa nieco dłużej, bo aż 5 dni i uczy pracy w srebrze – od biżuterii po koszulki na ikony.

W trakcie rozmów z pracownikami Akademii grupa robocza poznała tajniki planowania i organizowania ich szkoleń, doboru uczestników i wykładowców, zasad analizowania potrzeb społeczności do których jest kierowana oferta edukacyjna i wiele innych zagadnień.

Podczas roboczej wizyty nie zabrakło też prezentacji idei utworzenia Akademii Supraskiej. Pracownicy Akademii w Nowym Wałamie wysłuchali prezentacji wspartej kilkudziesięcioma fotografiami ukazującymi zabudowania monasteru w Supraślu i plany z nimi związane. Dowiedzieli się także, że pierwsza część budowy supraskiej Akademii została wsparta przez Unię Europejską. Koszty związane z adaptacją części zabudowań monasterskich na hotel pielgrzyma – część noclegową Akademii - pokryte zostaną w 85% w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, z tego (w myśl podpisanej umowy) 75% kosztów to środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, a 10% z budżetu państwa.

Duża serdeczność i gościnność prawosławnych Finów – to to co najbardziej utkwiło w pamięci podczas tego krótkiego pobytu. Wspólna agapa w cerkwi na przedmieściach Helsinek podczas drogi powrotnej, dobrze zorganizowany obóz weekendowy dla dzieci w dużym, cerkiewnym ośrodku z drewnianą, karelską cerkwią – to pozostawia niezapomniane wrażenie.

Foto: Mariusz Nikiciuk

— Mariusz Nikiciuk