2 minuty z Ojcami: wolna wola człowieka

Św. Bazyli Wielki uczył:
 

Dlaczego jednak dusza w ogóle jest podatna na przyjęcie zła? Ponieważ ma wolną wolę, która najbardziej odpowiada jej rozumnej naturze. Została uwolniona bowiem od wszelkiego przymusu i otrzymała od Stwórcy życie kierowane wolną wolą, gdyż jest stworzona na obraz Boga. Pojmuje ona dobro i umie go używać. Trwając przy rozważaniu dobra i radowaniu się rzeczami duchowymi, ma zdolność i moc zachowania swego życia według natury, ale ma również możność odstępowania niekiedy od dobra. To zaś jej się zdarza, kiedy przesyci się błogosławioną radością i staje się obciążona jakby jakimś ciężkim snem, i oddala się od górnych sfer, i zostaje zmieszana z ciałem przez występne używanie rozkoszy.

Adam był kiedyś w górze (nie w znaczeniu miejsca, ale wyboru), gdy zaraz po tym, jak otrzymał tchnienie i spojrzał w niebo, cieszył się tym, co widział. Ponad wszystko miłował Dobroczyńcę, który pozwolił mu radować się życiem wiecznym i korzystać z rozkoszy raju, i przydzielił mu władzę taką jak aniołom, a jego życie uczynił na wzór życia archaniołów i dał mu słyszeć głos Boży. Do tego wszystkiego został osłoniony tarczą przez Boga i dopuszczony do używania Jego dóbr. Adam jednak szybko nasycił się tym wszystkim i stał się jakby rozzuchwalony przesytem, wyżej postawił to, co wydawało się przyjemne dla oczu ciała, niż piękność duchową, i za cenniejsze uznał napełnienie żołądka niż rozkosze duchowe (por. Rdz 3,6).

Natychmiast też znalazł się poza rajem, poza owym szczęśliwym żywotem. Stał się złym nie z konieczności, ale z nierozwagi. Zgrzeszył przez złą wolę, ale umarł z powodu grzechu. „Albowiem zapłatą za grzech jest śmierć” (Rz 6,23). O ile oddalił się od życia, o tyle zbliżył się do śmierci. Bóg bowiem jest życiem, a pozbawienie życia to śmierć. Dlatego Adam przez oddalenie się od Boga zgotował sobie śmierć, według tego, co napisano: „Oto zginą ci, którzy oddalają się od Ciebie” (Ps 72/73,27). Zatem to nie Bóg stworzył śmierć, ale my sami ściągnęliśmy ją na siebie z powodu złego postanowienia. On też nie przeszkodził naszemu rozkładowi z racji wyżej wymienionych: aby nie zachowywać w nas choroby nieśmiertelnej, podobnie jak ktoś nie chce stawiać na ogniu pękniętego naczynia glinianego, zanim go nie naprawi i nie usunie istniejącej w nim skazy.

Bazyli Wielki, O tym, że Bóg nie jest sprawcą zła, tłum. ks. Józef Naumowicz [w: Bóg i zło. Pisma Bazylego Wielkiego, Grzegorza z Nyssy i Jana Chryzostoma, opr. ks. Józef Naumowicz], Wydawnictwo M, Kraków 2003, s. 45-46.
Wybór tekstu: Jakub Oniszczuk.