Wybrana hymnografia święta Zwiastowania Bogurodzicy

tłumaczenie hymnografii - ks. H. Paprocki, za: liturgia.cerkiew.pl

Na wielkich nieszporach
po psalmach światłości stichery, ton 6: 

Zamiar przedwieczny objawiając Tobie, Dziewico, Gabriel stanął Ciebie pozdrawiając i głosząc: Raduj się, ziemio dziewicza! Raduj się, krzewie gorejący! Raduj się, głębino niezbadana! Raduj się, moście wiodący z ziemi ku niebiosom i drabino wysoka, którą widział Jakub! Raduj się, naczynie Boskiej manny! Raduj się, odpuszczenie klątwy! Raduj się, podnosząca Adama z upadku, Pan z Tobą!

Zjawiłeś się przede mną jako człowiek – mówi czysta Dziewica do archanioła – i zwiastujesz mi słowa przewyższające rozumienie człowieka, gdyż mówisz, że ze mną jest Bóg, który wcieli się w moje łono. Powiedz mi, jakże mogę być siedzibą przestronną i miejscem świętym dla przewyższającego cherubinów? Nie zwódź mnie chytrością, ja nie znam małżeńskich rozkoszy, jakże więc urodzę dziecię?

Bóg, jeśli chce, obala prawa natury – mówi Bezcielesny – i działa ponad człowiekiem. Uwierz mym słowom prawdziwym, Najświętsza i Nieskalana. Ona zaś zawołała: Niech mi się stanie według słowa twego, urodzę Bezcielesnego, które ode mnie weźmie ciało, aby przywrócić człowieka do pierwotnej godności poprzez połączenie natur, jako Jedyny Wszechmogący!

Chwała, i teraz. Stichera Jana Mnicha. Ton 6: Posłan jest z niebios archanioł Gabriel, aby zwiastować Dziewicy poczęcie. Przyszedł do Nazaretu, sam dziwiąc się i myśląc: O, w jaki sposób zrodzi się z Dziewicy Ten, który jest niedościgniony na wysokościach? Jakże zmieści się w łonie Dziewicy Ten, który niebo ma za tron, a za podnóżek ziemię? Na Niego spoglądać nie mogą sześcioskrzydli i wielooczni, a On zechciał się wcielić! Prawdziwe jest Słowo Boga, więc staję przed Nią i wołam: Raduj się, Łaski Pełna, Pan z Tobą! Raduj się, czysta Dziewico! Raduj się, Oblubienico Dziewicza! Raduj się, Matko Życia, błogosławiony owoc łona Twojego!

Podczas litii udajemy się do narteksu, śpiewając następujące stichery:

(…)

Kasji: Posłan jest przez Boga archanioł Gabriel do miasta galilejskiego Nazaret, do czystej Dziewicy, aby głosić Jej przedziwne poczęcie. Posłan jest sługa bezcielesny do grodu duchowego i bramy duchowej, aby ogłosić czas przyjścia Pana. Posłan jest rycerz niebieski do pałacu najświętszej chwały, aby przygotować Stwórcy mieszkanie. Przyszedł do Niej, wołając w zachwycie: Raduj się, Tronie ognisty, sławniejszy od rydwanu cherubinów! Raduj się, mieszkanie niebieskiego Króla! Raduj się, góro nienaruszona, naczynie najświętsze! W Ciebie bowiem, Błogosławiona, wcieli się pełnia Bóstwa, z błogosławieństwa Przedwiecznego Ojca i uczestnictwa Świętego Ducha. Raduj się, Łaski Pełna, Pan z Tobą!

Chwała. Stichera Jana Mnicha. Ton 8: Niechaj weselą się niebiosa i raduje się ziemia, oto Syn Współistotny Ojcu, bez początku i współkrólujący, z miłości swej do ludzi wydaje się na wyniszczenie, z błogosławieństwa Ojca wciela się w dziewicze łono, oczyszczone przez Ducha. O, cudzie! Bóg wśród ludzi, Nieogarniony w łonie, Przedwieczny w czasie! Poczęcie dziewicze, wyniszczenie niewypowiedziane i tajemnica wielka! Bóg wyniszcza siebie, wciela się i staje człowiekiem, gdy anioł głosi Dziewicy poczęcie: Raduj się, Łaski Pełna, Pan z Tobą, oto znalazłaś wielkie miłosierdzie!

I teraz. Stichera Kosmasa. Ton 2: Dziś Gabriel zwiastuje Łaski Pełnej dobrą nowinę: Raduj się, Oblubienico dziewicza, Matko nieznająca męża! Nie dziw się memu wyglądowi, nie lękaj się, jestem archaniołem. Niegdyś wąż zwiódł Ewę, a teraz zwiastuję Ci radość, że pozostaniesz nienaruszona i urodzisz Pana, o Najczystsza!

Apostychesy, ton 4:

(…)

Chwała, i teraz. Stichera Andrzeja z Jerozolimy. Ton 4: Dzisiaj radość zwiastowania, tryumf dziewictwa, niskości łączą się z wysokościami, Adam zostaje odnowiony i Ewa uwolniona od smutku, a nasza natura przyjąwszy przebóstwienie jest Kościołem Boga. O, tajemnico! Niewypowiedziane wyniszczenie, niewypowiedziane bogactwo łaski! Anioł posługuje cudowi, łono dziewicze przyjmuje Syna, Duch Święty zostaje zesłany, Ojciec z wysokości błogosławi to święte zjednoczenie, przez które i w którym zbawimy się, wołając do Dziewicy razem z Gabrielem: Raduj się, wybranko Boga, z której naszą przyjąwszy naturę Chrystus Bóg podniósł nas na wysokości. Módl się do Niego, Bogurodzico, aby zbawił dusze nasze.

Troparion, ton 4: Dzisiaj zbawienia naszego początek i odwiecznej objawienie tajemnicy, Syn Boży staje się Synem Dziewicy i Gabriel łaskę zwiastuje. Przeto i my wraz z nim Bogurodzicy zaśpiewajmy: Raduj się, Łaski Pełna, Pan z Tobą!
Na jutrzni
Megalinarion: Słowa archanioła śpiewamy Tobie, Czysta: Raduj się, Łaski Pełna, Pan z Tobą.

Kanon święta, poemat kyr Teofanesa. Ton 1.

Pieśń 1 Hirmos: Otworzę me usta i napełnię się Duchem, i słowo powiem Królowej Matce, i świetliście zatryumfuję, i wyśpiewam, radując się, cuda Twoje.

Stichos: Najświętsza Bogurodzico, zbaw nas!

Poeta: Oto, co zaśpiewał Tobie na duchowej lirze Dawid, praojciec Twój: Posłuchaj, Córko, radosnego głosu anioła, który ogłasza Ci niewypowiedzianą radość!

Anioł: Wołam do Ciebie z radością: Nakłoń ucho Twoje i posłuchaj mnie, gdyż od Boga zwiastuję Ci dziewicze poczęcie. Znalazłaś bowiem łaskę u Boga, której nigdy nie otrzymała inna niewiasta, o Najświętsza!

Bogurodzica: Niechaj zrozumiem twoje słowa, aniele, jak się stanie to, o czym mówisz, powiedz jasno! Jakże pocznę, dziewicą będąc, jakże mogę zostać Matką mego Stwórcy?

Anioł: Myślisz, że moje słowa są kłamliwe? Raduję się, widząc Twoją zgodę. Zaufaj mi, o Pani, oto Bóg zechciał dopełnić niesłychane cuda.

Pieśń 3 Hirmos: Twoich pieśniarzy, Bogurodzico, żywe i nieskalane źródło, w chór zgromadziwszy duchowo umocnij, w Boskiej chwale Twej wieńców chwały uczyń godnymi.

Bogurodzica: Nie zjawi się już więcej książę z Judy, nastał czas, w którym zjawia się nadzieja pogan, Chrystus. Powiedz mi jednak, jak Go urodzę, będąc dziewicą?

Anioł: Chcesz usłyszeć ode mnie, Dziewico, jakie będzie Twoje poczęcie, a ono jest przecież niewypowiedziane. Duch bowiem Święty mocą stwórczą ocieni Ciebie i dokona tego przez swoją moc.

Bogurodzica: Moja pramatka posłuchawszy namów węża pozbawiła się Bożych darów. Ja przeto też lękam się dziwnego twego pozdrowienia, boję się chytrego oszustwa.

Anioł: Jestem Bożym posłańcem i przekazuję Ci Boży zamiar. Dlaczego lękasz się mnie, Najczystsza, przecież ja bardziej lękam się od Ciebie? Dlaczego, o Pani, nie ufasz mi, gdy stoję przed Tobą pełen szacunku?

Pieśń 4 Hirmos: Siedzący w chwale na ołtarzu Bóstwa, na lekkim obłoku przybywa Jezus Bóg, aby niezniszczalną dłonią zbawić tych, którzy wołają: Chwała bądź, Chryste, mocy Twojej!

Bogurodzica: Kiedyś prorok powiedział, że święta dziewica urodzi Emanuela. Chcę wiedzieć, jak ludzka natura zniesie moc Bóstwa?

Anioł: Jesteś krzewem gorejącym, który się nie spala, przyjmiesz płomień zstępujący na Ciebie w tajemnicy, o Dziewico Łaski Pełna, i po urodzeniu pozostaniesz Dziewicą.

Bogurodzica: Głosicielu prawdy, mówi mi, Gabrielu, oświecony jasnością Wszechmogącego Boga, jak pozostanie nienaruszona moja czystość, gdy urodzę w ciele bezcielesne Słowo?

Anioł: Z lękiem i bojaźnią stoję przed Tobą, Dziewico, jako sługa przed Panią, wstydzę się spojrzeć na Ciebie, bo jak deszcz na runo, zstąpi na Ciebie Słowo Ojca według swej woli.

Pieśń 5 Hirmos: Wszystko drży przed Twoją Boską chwałą, Ty bowiem, nieznająca męża Dziewico, miałaś w swym łonie panującego nad wszystkim Boga i zrodziłaś Przedwiecznego Syna, który obdarza pokojem wszystkich Ciebie opiewających.

Bogurodzica: Nie mogę zrozumieć nowiny twych słów. Cudów przecież było mnóstwo, uczynionych mocą Boga, znaków i obrazów, ale nigdy dziewica nie urodziła Syna.

Anioł: Przedziwny jest ten cud, o Pani, gdyż Ty jedyna przyjmiesz w swoje łono Króla wszystkich, Wcielonego Boga. Ciebie głosili prorocy, znaki i cuda Zakonu.

Bogurodzica: Jakże Ten, którego wszyscy nie są w stanie pomieścić i nikt Go nie widzi, może wcielić się w moje dziewicze łono, które sam uczynił? Jakże pocznę Słowo Boże, współistotne Ojcu i Duchowi?

Anioł: Bóg przyobiecał Twemu praojcu Dawidowi, że owoc Twego łona zasiądzie na Tronie Jego Królestwa, i znalazł Ciebie, Ciebie jedyną, piękności Jakuba, jako swoje mieszkanie!

Pieśń 6 Hirmos: Prorok Jonasz, w wielorybie wyobrażając Twój trzydniowy pobyt w grobie, modląc się zawołał: Wybaw mnie od zniszczenia, Jezu, Królu mocy!

Bogurodzica: Gabrielu, przyjąwszy twe radosne słowa, napełniłam się Bożą radością, bowiem głosisz i mówisz wesele nieskończone.

Anioł: Matko Boga, Tobie dana jest radość, Tobą raduje się całe stworzenie i woła do Ciebie, Dziewico: Ty jedna zostajesz nazwana Matką Boga!

Bogurodzica: Przeze mnie zostaje zniszczone potępienie Ewy, niechaj zostanie zwrócony odwieczny dług, niechaj przeze mnie wszystko to, co zostało dawniej przyobiecane, będzie dane w obfitości!

Anioł: Bóg przyobiecał praojcu Dawidowi, że w jego nasieniu pobłogosławi pogan. Dzisiaj przez Ciebie, Dziewico, spełnia się ta obietnica.

Kontakion, ton 8: Tobie, Zwycięskiej Hetmance, wybawieni od złego dziękczynne ślemy modły, Bogurodzico. Ty, która masz moc niezwyciężoną, od wszelkich uwolnij nas bied, abyśmy wołali do Ciebie: Raduj się, oblubienico dziewicza!

Ikos: Wódz aniołów posłany jest z niebios, aby powiedzieć Bogurodzicy: Raduj się! Widząc zaś, że wraz z jego głosem Pan przyjmuje Twoje ciało, zatrzymał się w zachwycie, wołając: Raduj się, przez którą jaśnieje radość! Raduj się, przez którą znika klątwa! Raduj się, Wezwanie upadłego Adama! Raduj się, Wybawienie Ewy od łez! Raduj się, Wysokości nieogarniona ludzkim umysłem! Raduj się, Głębino niezbadana przez oczy aniołów! Raduj się, Mieszkanie Króla! Raduj się, Nosząca niosącego wszystkich! Raduj się, Gwiazdo zwiastująca Słońce! Raduj się, Łono Bożego Wcielenia! Raduj się, przez którą odnowione jest całe stworzenie! Raduj się, przez którą wielbimy Stwórcę! Raduj się, Oblubienico dziewicza!

Pieśń 7 Hirmos: Nie posłużyli stworzeniu mędrcy Boży zamiast Stwórcy, lecz ogniste zwyciężywszy pokuszenie, radują się śpiewając: Wielbiony Ojców Boże i Panie, błogosławiony jesteś!

Bogurodzica: Mówisz mi, że światłość niestworzona zamieszka w stworzonym ciele, głosisz mi świetliste zwiastowanie, Boże nakazy i wołasz do mnie: Najświętsza! Błogosławiony jest owoc Twego łona!

Anioł: Raduj się, Władczyni Dziewico, raduj się, Najświętsza, raduj się, Przybytku Boga, raduj się, Świeczniku Światła, Wybawienie Adama, Wyzwolenie Ewy, Góro święta, Komnato weselna i Pałacu nieśmiertelności!

Bogurodzica: Duszę oczyści, ciało uświęci, uczyni mnie Kościołem, Przybytkiem Boga, Arką Przymierza, wybraną przez Boga, Świątynią duchową przez zstąpienie Najświętszego Ducha.

Anioł: Widzę Ciebie jako świetlistą Świecę i Pałac Boga, widzę Ciebie jako złotą Arkę Przymierza, przyjmującą Dawcę Zakonu, który przez Ciebie zechciał zbawić zniszczalną ludzką naturę.

Pieśń 8 Hirmos: Słuchaj, młoda i czysta Dziewico, bowiem Gabriel powie Ci pradawny zamysł Najwyższego. Bądź gotowa na przyjęcie Boga, przez Ciebie bowiem Nieogarniony zamieszka wśród ludzi. Przeto z radością zawołam: Wszystkie dzieła Pańskie, błogosławcie Pana!

Bogurodzica: Zwyciężony jest ludzki rozum – odpowiada Dziewica – szukający zrozumienia cudu, który mi głosisz. Słyszę twój głos piękny i lękam się, i boję, czy przez chytrość nie odsuniesz mnie daleko od Boga, jak pramatkę Ewę? Zaśpiewam jednak: Wszystkie dzieła Pańskie, błogosławcie Pana i wywyższajcie Go na wieki!

Anioł: Oto rozwieją się Twoje wątpliwości – mówi Gabriel. – Słusznie powiedziałaś, ze są to sprawy niepojęte. Niech Twoje słowa pozostaną w ustach, nie lękaj się chytrości, uwierz w to, co głoszę, gdyż radując się, wołam: Wszystkie dzieła Pańskie, błogosławcie Pana i wywyższajcie Go na wieki!

Bogurodzica: Bóg dał prawo wszystkim ludziom – odpowiada Nieskalana – aby ze wspólnej miłości pochodziło potomstwo. A ja przecież nie znam słodyczy męża, jakże więc możesz mówić, że urodzę? Lękam się, że mnie zwodzisz, lecz mimo to wołam: Wszystkie dzieła Pańskie, błogosławcie Pana i wywyższajcie Go na wieki!

Anioł: To, o czym mówisz – odpowiada anioł – jest obyczajem narodzin śmiertelnych ludzi. Zaprawdę, głoszę Ci Boga, który wciela się w Ciebie, co przewyższa wszelkie zrozumienie. Przeto radując się, wołam: Wszystkie dzieła Pańskie, błogosławcie Pana i wywyższajcie Go na wieki!

Bogurodzica: Zjawiasz się przede mną jako głosiciel prawdy – mówi Dziewica – przychodzisz jako zwiastun radości. Jestem uświęcona w ciele i w duszy, niech mi się stanie według słowa twego, niech wcieli się we mnie Bóg, do którego wraz z tobą wołam: Wszystkie dzieła Pańskie, błogosławcie Pana i wywyzszajcie Go na wieki!

Pieśń 9 Stichos: Ziemio, głoś w radości dobrą nowinę, wychwalajcie niebiosa Bożą chwałę!

Hirmos: Duchowej Arki Boga niech nie dotykają ręce nieczystych, usta zaś wiernych niech nieustannie powtarzają słowa anioła, wołając z radością: Raduj się, Łaski Pełna, Pan z Tobą!

Poczniesz Boga, co przewyższa wszelkie rozumienie, i zawieszone zostaną prawa natury, Dziewico! W narodzeniu bowiem uniknęłaś zniszczenia natury i przewyższyłaś ją. Przeto godnie wołamy do Ciebie: Raduj się, Łaski Pełna, Pan z Tobą!

Jakże Ty możesz toczyć mleko, Dziewico Czysta, nie wypowie tego ziemski język, bowiem przedziwną ukazujesz rzecz, urodzenie według natury, ale przekraczające naturę. Przeto godnie wołamy do Ciebie: Raduj się, Łaski Pełna, Pan z Tobą!

Tajemniczo mówią o Tobie, Matko Najwyższego, Pisma: jako Drabinę ujrzał Ciebie dawno temu Jakub i powiedział: Oto podnóżek Boga tutaj się znajduje! Przeto godnie wołamy do Ciebie: Raduj się, Łaski Pełna, Pan z Tobą!

Przedziwny Mojżesz ujrzał cud, ognisty krzew, i szukając jego wypełnienia w czasach ostatecznych, powiedział: Oto ujrzę je w Czystej Dziewicy, do której jako do Matki Boga wołam: Raduj się, Łaski Pełna, Pan z Tobą!

Daniel nazwał Ciebie Górą duchową, Izajasz Rodzicielką Boga, jako Runo widział Ciebie Gedeon, Dawid nazwał Cię Bramą, a Gabriel woła do Ciebie: Raduj się, Łaski Pełna, Pan z Tobą!

Do psalmów pochwalnych dodajemy stichery, ton 1:

(…)

Współistotne Ojcu Słowo nie rozłączając się z rzeczywistością nieba, teraz znajduje się na niskości ze względu na swoje wielkie miłosierdzie. Przyjmuje przez swe miłosierdzie nasze ciało i odziewa się w nędzę Adama, przyjmuje postać, która jest Mu obca.

Chwała. Teofanesa. Ton 2: Dzisiaj objawiona zostaje odwieczna tajemnica i Syn Boży staje się Synem człowieczym, przyjmuje niskości, aby dać nam wysokości. Skłamał dawny Adam, bowiem chcąc być Bogiem, nie został nim. Teraz człowiekiem staje się Bóg, aby bogiem uczynić Adama. Niechaj weseli się stworzenie, niech raduje się natura, oto archanioł z lękiem stoi przed Dziewicą i woła: Raduj się! Z miłosierdzia wcielony Boże nasz, chwała Tobie!

I teraz. Jana Mnicha. Ton 8: Niechaj weselą się niebiosa i raduje się ziemia, oto Syn Współistotny Ojcu, bez początku i współkrólujący, z miłości swej do ludzi wydaje się na wyniszczenie, z błogosławieństwa Ojca wciela się w dziewicze łono, oczyszczone przez Ducha. O, cudzie! Bóg wśród ludzi, Nieogarniony w łonie, Przedwieczny w czasie! Poczęcie dziewicze, wyniszczenie niewypowiedziane i tajemnica wielka! Bóg wyniszcza siebie, wciela się i staje człowiekiem, gdy anioł głosi Dziewicy poczęcie: Raduj się, Łaski Pełna, Pan z Tobą, oto znalazłaś wielkie miłosierdzie!

fotografia: Sheep1389 /orthphoto.net/

— przygotował Michał Diemianiuk