Arcybiskup Hilarion - w drodze na konsultacje

Jak już informowaliśmy w naszym serwisie, w Chambésy koło Genewy rozpoczęły się czwarte ogólnoprawosławne konsultacje mające na celu przygotowanie do Soboru Ogólnoprawosławnego. W konsultacjach biorą udział przedstawiciele wszystkich autokefalicznych (nie autonomicznych) Kościołów prawosławnych. Zasadniczym przedmiotem rozmów mają być problemy dotyczące prawosławnej diaspory, tj. prawosławnych chrześcijan, którzy zamieszkują poza granicami lokalnych Kościołów prawosławnych. Przed odlotem do Szwajcarii arcybiskup Hilarion (na zdjęciu), przewodniczący Wydziału Zewnętrznych Kontaktów Kościelnych Patriarchatu Moskiewskiego, udzielił wywiadu agencji Interfaks, który publikujemy poniżej.

Przedmiotem dyskusji na szczeblu ogólnoprawosławnym, które będą odbywały się w Chambésy, jest problem prawosławnej diaspory. Czym, zdaniem Ekscelencji, jest diaspora dzisiaj? Czy można mówić o niewielkim choć stopniu jej integracji, czy nadal stanowi ona żyjące w rozproszeniu wspólnoty wiernych należących do swoich Kościołów prawosławnych, które są rozdzielone murami granicznymi, sięgającymi samego nieba?

Życie prawosławnej wspólnoty, która istnieje poza granicami swojej macierzystej Cerkwi, jest często bezpośrednim odbiciem obrazu życia kościelnego, które rozwinęło się w jej obrębie. Obok parafii ściśle narodowych – greckich, rosyjskich, rumuńskich, serbskich itd. – w diasporze istnieją również parafie wielonarodowe, starające się sprostać potrzebom wiernych, których los rzucił pod ich opiekę. W ten sposób prawosławna diaspora ma wiele postaci, podobnie jak zróżnicowane jest samo światowe prawosławie.

Mówienie jednak, że prawosławne wspólnoty są zupełnie podzielone, wskazywałoby na prawdziwą nieznajomość życia diaspory. Charakterystyczne dla nas – prawosławnych chrześcijan – jest to, że poszukujemy porozumienia z takimi prawosławnymi chrześcijanami, którzy podzielają nasze zainteresowania, poglądy, wartości. Stąd jesteśmy w stanie pokonywać odległości, bariery językowe, a także inne przeszkody, by spotkać się z konkretnym prawosławnym kapłanem bądź uczestniczyć w celebrowanej przez niego liturgii. W ten sposób dochodzi do stopniowego łączenia się prawosławnych diaspor, co naszym zdaniem może prowadzić do powstania nowych lokalnych Kościołów prawosławnych w przyszłości.

Czy Ekscelencja może wskazać na najbardziej oczywiste „bolesne aspekty” w dzisiejszym dialogu wewnątrz prawosławia i wskazać możliwe sposoby zmierzenia się z nimi?

Sposób na zmierzenie się z bolesnymi zagadnieniami jest wskazany już w samym pytaniu: to dialog, wspólne rozmowy o pojawiających się problemach, wspólny udział w liturgii i współpraca w innych rodzajach działalności cerkiewnej, wprowadzanie w zwyczaje każdej tradycji narodowej, swobodna wymiana opinii i wspólne podejmowanie decyzji w duchu Chrystusa, Ewangelii i Świętej Tradycji Kościoła.

Nie można dzisiaj powiedzieć o jakimś szczególnym problemie, który stanowiłby poważne zagrożenie dla jedności prawosławia. W przyjętym planie działań zmierzających do jedności prawosławia są: wspólne decyzje dotyczące dialogu z katolicyzmem i protestantyzmem, dążenie do ujednolicenia stosowania świętych kanonów we współczesnym świecie, ułożenie życia prawosławnej diaspory, zrozumienie instytucji autokefalii i autonomii itd.

Jakie są szczególne wewnątrzwyznaniowe zadania w dialogu wewnątrzprawosławnym, które odróżniają ten dialog od dialogu międzywyznaniowego w obrębie chrześcijaństwa? Jak ważna jest jedność prawosławia sama w sobie, poza braterskimi stosunkami z katolikami, protestantami i innymi chrześcijanami?

Najważniejszym zadaniem w ogólnoprawosławnym dialogu jest zawsze umacnianie jedności Kościoła z jednoczesnym przestrzeganiem Świętej Tradycji. Niezbędne jest zatem ujednolicenie teologicznej samoświadomości Kościoła prawosławnego, wymiana doświadczeń w nauczaniu religii i edukacji, sprawowanie opieki duszpasterskiej i zapewnienie udziału Kościoła w pracy o charakterze socjalnym w dniu dzisiejszym, jak również wiele innych zadań. Jedność prawosławia jest również niezbędna po to, by móc udzielać wspólnej, jednakowej odpowiedzi na wyzwania stawiane przez rozwijający się współczesny świat. Jedną z form prawdziwego wyrażania ogólnoprawosławnej współpracy są przygotowania do Świętego i Wielkiego Soboru Wschodniego Kościoła Prawosławnego, ukierunkowane na istotne zagadnienia, które wymagają decyzji o charakterze ogólnoprawosławnym. Prace Soboru powinny natomiast ukazywać skuteczność prawosławnej tradycji eklezjologicznej we współczesnym kontekście z uwzględnieniem tego, co miało miejsce w historii.

— Szymon Krzyszczuk