Nie żyje patriarcha Ignacy Zakka I (Iwas) – zwierzchnik Prawosławnego Kościoła Syryjskiego (orientalnego)

Dzisiaj, około południa, po długiej chorobie, zmarł sto dwudziesty drugi orientalny patriarcha Antiochii - Ignacy Zakka I Iwas. Patriarcha zmarł w Niemczech, gdzie przebywał na leczeniu. Przyczyną zgonu był silny atak serca.

Patriarcha Ignacy urodził się w 1933 roku w Mosulu (Irak) w zasłużonej, prawosławnej (orientalnej) aramejskiej rodzinie o nazwisku Iwas, jako czwarty z piątki dzieci. W wieku dwunastu lat zostały one sierotami, zaś młody Sinaherib Zakka – takie miał imiona w życiu świeckim – zdecydował się spełnić wolę zmarłego ojca, i poświęcić się służbie kapłańskiej. Sam zresztą, będąc jeszcze małym dzieckiem, marzył o byciu mnichem. W 1946 roku rozpoczął naukę w Seminarium Teologicznym św. Efrema Syryjczyka w Mosulu. W 1954 roku ukończył studia z wyróżnieniem, i przyjął postrzyżyny mnisze. Rok później został wyświęcony na diakona, i mianowano go asystentem sekretarza patriarchy. W międzyczasie kontynuował naukę, uczył się języka syriackiego (który wyewoluował z języka aramejskiego, i jest bardzo do niego podobny; do dziś niektóre prawosławne rodziny – bizantyjskie, jak i orientalne – w Iraku, Syrii i Turcji posługują się nim), arabskiego i angielskiego. W 1957 roku patriarcha Jakub III wyświęcił go na kapłana, stał się też pierwszym sekretarzem zwierzchnika Cerkwi syryjskiej.

Już sześć lat później przyjął chirotonię biskupią i został mianowanym metropolitą Mosulu. W latach 60. był również jednym z teologów oficjalnie mianowanych do prowadzenia dialogu pomiędzy Prawosławiem wschodnim (bizantyjskim) i orientalnym – drogi obydwu nurtów Kościołów ortodoksyjnych rozeszły się w V wieku, wskutek nieporozumień językowych oraz konfliktów na tle etnicznym, wtedy też Cerkwie orientalne osądzono – jak się potem okazało, niesłusznie – o herezję monofizytyzmu. Dzięki Panprawosławnym konferencjom – w których uczestniczył metropolita Zakka Iwas - m in. w 1965 roku w Adis Abebie (Etiopia) czy Genewie w 1970 roku, podpisano dokumenty o wzajemnym uznaniu się obydwu grup Kościołów za ortodoksyjne, a za tym o jedności wyznawania wiary. Jednakże po dziś dzień nie ma pełnej jedności eucharystycznej pomiędzy obydwoma grupami Cerkwi, choć na poziomie lokalnym czasem ma ona miejsce.

W następnych latach uzyskał doktorat w zakresie aramejskiej literatury, a także teologii, filozofii i prawa kanonicznego. Dzięki rozleglej wiedzy stał się autorem wielu książek, a także zajął się tłumaczeniem dzieł Ojców Kościoła z języka aramejskiego (syriackiego) na język arabski.

Czternastego sierpnia 1980 roku został wybrany sto dwudziestym drugim orientalnym patriarchą Antiochii, przyjmując imię Ignacy Zakka I. Okres jego zwierzchnictwa nad syryjską Cerkwią orientalną, obejmującą Syrię, Irak, wschodnią Turcję a także po części Liban, miał się okazać niezwykle trudnym, wskutek wybuchających tam wojen, prześladowań rodzimych mieszkańców tych ziem, tj. prawosławnych chrześcijan, czego następstwem był masowy exodus bliskowschodnich wyznawców Chrystusa do Europy Zachodniej i Ameryki Północnej. Patriarcha Ignacy miał świadomość, że nie może pozostawić swoich wiernych w coraz to powiększającej się diasporze (w samych Niemczech liczba wiernych tej Cerkwi wynosi około 100 tysięcy), dlatego też zakładał tam nowe seminaria i monastery, które miały stać na straży wiary i tradycji aramejskiego prawosławia. Również w samej Syrii – gdzie rezydował aż do czasu wojny domowej rozpoczętej w 2011 roku – przyczynił się do budowy wielkiego instytutu teologicznego pod Damaszkiem. Postawił również na młodych biskupów, gdyż w tak trudnej sytuacji potrzeba prężności, zdrowia i szybkości działania.

Syryjski Orientalny Kościół Prawosławny liczy blisko sześć milionów wiernych, lecz obecnie tylko połowa z nich mieszka na swoich rodzimych terenach: w Syrii, Iraku i wschodniej Turcji. Część jej członków mieszka też w Indiach – ci, nie chcąc należeć do dość nowego Patriarchatu Malankarskiego (kanonicznego), wybrali autonomiczną Cerkiew malankarską podległą Patriarchatowi Antiocheńskiemu.

Na podstawie: syrianchurch.org

— Dominika Kovačević