Odszedł Jaroslav Pelikan

W dniu wczorajszym (13 maja br.) w Crestwood w stanie New York (USA) odszedł wybitny prawosławny teolog i historyk Kościoła profesor Jaroslav Pelikan (na zdjęciu).

Przez ponad 50 lat swojej pracy naukowej stworzył on kilkanaście dzieł, które w chwili obecnej należą do światowego kanonu lektur z zakresu historii Kościoła. Są nimi przede wszystkim monumentalne, pięciotomowe dzieło „Tradycja chrześcijańska, historia rozwoju doktryny” (wydawane w latach 1971 – 1989) oraz „Credo: historyczne i teologiczne wprowadzenie do symboli i wyznań wiary w tradycji chrześcijańskiej” (wyd. 1994).

Pelikan napisał również kilka popularnych książek z zakresu teologii i historii Kościoła, przeznaczonych dla „mniej wtajemniczonych”, na szczególną uwagę zasługuje pozycja „Jezus przez wieki” wydana w języku polskim przez wydawnictwo ZNAK w roku 1993. W tej – jedynej dostępnej jak dotąd w języku polskim pozycji – Jarosław Pelikan naświetlił wpływ, jaki Jezus wywarł nie tylko na kulturę, ale także na historię polityczną, społeczną i ekonomiczną od momentu pojawienia się na ziemi. W swojej książce (której polskie wydanie zostało już niestety wyczerpane) Pelikan w zaskakująco interesujący sposób udowodnił, że sposób przedstawiania Jezusa w konkretnej epoce jest jednym z zasadniczych kluczy do zrozumienia tejże epoki.

Warto podkreślić, że Jaroslav Pelikan zainteresował się teologią i historią Kościoła w rodzinnym domu, gdzie od najmłodszych lat wiele godzin spędzał na rozmowach z ojcem (pastorem luterańskim urodzonym na Słowacji). Następnie po ukończeniu studiów teologicznych na Uniwersytecie w Chicago podjął pracę naukową na Uniwersytecie w Yale, gdzie przez jedną kadencję piastował urząd dziekana. W roku 2004, wraz z wybitnym filozofem chrześcijańskim Paulem Ricouerem profesor Pelikan otrzymał nagrodę im. Johna Kluge, tzw. „amerykańskiego nobla” o czym informowaliśmy w naszym serwisie.

Z całą pewnością Jaroslav Pelikan był najwybitniejszym popularyzatorem chrześcijaństwa Wschodu, wywodzącym się spoza prawosławnych kręgów. W roku 1998 postanowił on w końcu wraz z małżonką przyłączyć się do Kościoła prawosławnego. Wydarzenie to miało miejsce w cerkwi Trzech Świętych Hierarchów znajdującej się na terenie Prawosławnego Seminarium Świętego Włodzimierza w Crestwood (w stanie New York) w okolicy którego Pelikan zamieszkiwał, i w którym okazjonalnie wykładał. Wkrótce potem, w liście otwartym skierowanym do Kościoła Ewangelicko - Luterańskiego w USA, którego przez wiele lat był członkiem napisał, że jego krok w postaci przejścia do pełnej jedności z Kościołem prawosławnym był "logiczną kulminacją rozwoju jego umysłu i ducha, którego doświadczał przez dziesiątki lat”. Jaroslav Pelikan porównał też siebie i swoją drogę do prawosławia do szlaku pilota, który krąży nad lotniskiem szukając właściwego miejsca lądowania.

Profesor Jaroslav Pelikan od dłuższego czasu walczył z nowotworem. Obrzęd jego pogrzebu odbędzie się w cerkwi Trzech Świętych Hierarchów w Crestwood.

Wiecznaja pamiat’, Memory Eternal!

(wykorzystałem mój tekst, który zamieściłem w naszym serwisie z okazji uhonorowania prof. Pelikana „amerykańskim Noblem” w roku 2004)

— Szymon Krzyszczuk