Patriarcha Aleksy II przyjął Kazańską Ikonę Bogurodzicy

W dniu dzisiejszym zgodnie z zachowywanym przez siebie starym stylem Prawosławny Kościół Rosji obchodzi święto Zaśnięcia Bogurodzicy. Tegoroczne święto stało się również okazją do przekazania zwierzchnikowi tego Kościoła – Patriarsze Aleksemu II Kazańskiej Ikony Bogurodzicy, która przez kilka ostatnich lat znajdowała się w posiadaniu biskupa Rzymu, zwierzchnika Kościoła rzymskokatolickiego.

W dniu dzisiejszym, podczas uroczystej Boskiej Liturgii w Soborze Uspienskim na Kremlu kardynał Walter Kasper, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan wręczył Ikonę Patriarsze. W składzie watykańskiej delegacji znaleźli się kardynał Edgar Theodore McCarrick z Waszyngtonu, kilku pracowników Sekretariatu Popierania Jedności Chrześcijan, założyciel rzymskiej Wspólnoty św. Idziego, Andrea Riccardi, a także nuncjusz apostolski w Federacji Rosyjskiej arcybiskup Antonio Mennini oraz arcybiskup Tadeusz Kondrusiewicz zwierzchnik katolickiej metropolii w tym kraju.

W trakcie uroczystości kardynał Kasper podkreślił, że katolicy wykorzystali sytuację przekazania Ikony, aby wyrazić swój głęboki szacunek dla wspaniałego dziedzictwa chrześcijańskiego narodu rosyjskiego oraz jego wierności, szczególnie w czasie tragicznych prześladowań. Kardynał wskazał również, że pomimo rozlicznych nieporozumień oraz braków porozumienia Kazańska Ikona stała się jednym z wysiłków na drodze do osiągnięcia chrześcijańskiej jedności. Przekazując pozdrowienia Jana Pawła II dla Patriarchy kardynał Kasper mówił, że życzy narodowi rosyjskiemu, aby Matka Boża ochraniała go i wiodła do przyszłości, która niech będzie pełna pokoju i szczęścia.

Patriarcha Aleksy II dziękując papieżowi, delegacji watykańskiej oraz Kościołowi katolickiemu za przywiezioną ikonę podkreślił, że ma nadzieję, iż przekazanie ikony stanie się pierwszym krokiem na drodze do odnowienia braterskich relacji pomiędzy rosyjskim Kościołem prawosławnym a Watykanem. „Mamy nadzieję, że nie zakończą się one na przekazaniu Ikony, ale że ten akt pociągnie za sobą kolejne i że nasze stosunki staną się lepsze”. W trakcie konferencji prasowej Aleksy II podkreślił, że zwierzchnicy obydwu Kościołów mogą spotkać się wyłącznie wtedy, gdy zostaną ułożone relacje międzykościelne. Patriarcha wezwał papieża, aby „powrócił na drogę szczerego oraz pełnego wzajemnego szacunku pomiędzy Kościołami, który wolny od wszelkiej niewłaściwej rywalizacji, przepełniony będzie jedynie pragnieniem wzajemnej – braterskiej pomocy”.

Przypomnijmy, że powrót Ikony poprzedziły liczne spory i kontrowersje. Związane one były przede wszystkim z interpretacją wyników badań z 3 kwietnia 2003 roku, kiedy to grupa wybitnych uczonych skierowanych przez ministerstwo kultury Federacji Rosyjskiej i Watykan poddała Ikonę badaniu. Obydwie strony powołując się na wyniki tych samych badań, całkowicie odmiennie je zinterpretowały. W przekonaniu Watykanu Ikona jest autentyczna i niewątpliwie była przedmiotem kultu i szczególnej czci. Przedstawiciele Patriarchatu Moskiewskiego wskazywali z kolei, że nie może być ona utożsamiana z historyczną Ikoną, która przez wieki była czczona w Kazaniu, a następnie zaginęła.

Kolejny "zgrzyt" stanowiło nie uczynienie zadość prośbie moskiewskich katolików, którzy pragnęli, aby przed wręczeniem Ikony Aleksemu II została ona wystawiona w jednym z moskiewskich kościołów. „Nie rozumiemy, czym my – katolicy Rosji – różnimy się od katolików w Rzymie. Czy w Kościele powszechnym są katolicy drugiej klasy?” - pytał jeden z nich. "Jak to możliwe, że Ikona przez cały dzień wczorajszy była wystawiona w Bazylice Św. Piotra w Rzymie, a nie może być wystawiona dzisiaj u nas”. Na to z kolei nie chciał się zgodzić Watykan podkreślając, że skoro przez szacunek dla rosyjskiego Kościoła Prawosławnego Patriarcha Aleksy II ma być pierwszą osobą, która zobaczy Ikonę po przywiezieniu przez kardynała Kaspera, to dlaczego ma być zrobiony wyjątek wobec katolików w Moskwie.

W dalszym ciągu sporne jest miejsce ostatecznego przebywania Ikony. O jej przekazanie do Kazania zwrócił się prezydent separatystycznej republiki Tatarstanu - Mintimer Shaymiev, który podkreślił, że Ikona winna się znaleźć w miejscu jej objawienia. Z jego wypowiedzi wielokrotnie wynikało, że powrót ikony do Kazania ma zwrócić uwagę międzynarodowej opinii publicznej na los jego narodu. Także ta kwestia jest wyjątkowo trudna do rozstrzygnięcia. Autonomiczna republika Tatarstanu – jak wiele innych regionów w Federacji Rosyjskiej pragnie całkowitej niepodległości, czemu naturalnie sprzeciwiają się władze samej Federacji. Pomimo tego, że w trakcie uroczystości przekazania ikony w auli Pawła VI (25 sierpnia br.) był obecny muzułmański mer Kazania, to wielu jego rodaków protestowało w stolicy Tatarstanu przeciwko powrotowi Ikony do Kazania. Jest ona bowiem dla nich symbolem podległości Moskwie, kolonialnego ucisku i w dalszym ciągu przypomina im upokorzenie Tatarów.

Powyższe fakty prowadzą do wniosku, że wiele razy próbowano już osiągnąć za pomocą Ikony doraźne – często polityczne korzyści. Niezależnie od tego, czy Kazańska Ikona Bogurodzicy powróci do Tatarstanu (co zdaniem Patriarchy Aleksego II nie jest obecnie możliwe, gdyż tamtejszy monaster Nowodziewiczy, gdzie była przechowywana historyczna Ikona, już nie istnieje, a na jego miejscu znajduje się fabryka papierosów), czy pozostanie w jego rezydencji i czy w ogóle jest to ta sama Ikona, która w XVI wieku objawiła się w Kazaniu, prawosławni chrześcijanie oddając jej cześć „jak przez okno” będą wprowadzani w to, co jest „ponad ikoną”. Jej wyjątkowego, sakramentalnego charakteru nie są bowiem w stanie przyćmić jakiekolwiek „ziemskie” spory i nieporozumienia, które towarzyszyły jej powrotowi do Rosji.

Na zdjęciu: Kardynał Kasper niesie Ikonę na moskiewskim lotnisku Szeremietiewo.

Na podstawie informacji agencji: Inter-Fax, Asianews, Itar-Tass

— Szymon Krzyszczuk