Pireus: biskupia Liturgia św. apostoła Marka

W Niedzielę Antypaschy, 27 kwietnia, w cerkwi pw. świętych Konstantyna i Heleny w Pireusie (Grecja centralna) sprawowano starożytną Boską Liturgię autorstwa św. apostoła i ewangelisty Marka – jego święto przypada dwa dni wcześniej. Eucharystii przewodniczył metropolita Pireusu Serafim, a asystowało mu kilku duchownych.

Ponieważ Liturgia św. Marka jest jedną z najstarszych i sprzed czasów uformowaniu się ikonostasu, celebrowano ją na specjalnie przygotowanym ołtarzu.

Najstarsze rękopisy Liturgii św. Marka, które posiadamy, sięgają IV wieku. Obecnie jest ona w Cerkwiach bizantyjskich sprawowana niezwykle rzadko i w niewielu miejscach, choć w ostatnim czasie widać zwiększające się nią zainteresowanie, podobnie jak inną starożytną, apostolską Liturgią – św. Jakuba. Liturgia św. Marka z biegiem wieków się rozwijała, i przybrała dwie formy: bizantyjską (grecką) oraz koptyjską (egipską). Cerkiew koptyjska do dziś czasem posługuje się Liturgią św. Marka, a także niektóre jej elementy obecne są w egipskiej wersji Liturgii św. Bazylego Wielkiego (najczęściej tam sprawowanej).

Charakterystyczną cechą Liturgii św. Marka są cztery czytania, które pierwotnie miały taki układ: fragment z Pięcioksięgu (Księga Rodzaju, Wyjścia, Kapłańska, Liczb, Powtórzonego Prawa), fragment jednej z ksiąg prorockich; apostoł (tak jak obecnie – Dzieje Apostolskie bądź też któryś z Listów); Ewangelia. Później księgi Starego Testamentu zaczęły być czytane na innych nabożeństwach, a na Liturgii tylko na wyjątkowe okazje (tak jest do dzisiaj – Stary Testament jest czytany na Liturgii kilka razy do roku, gdy ta łączy się z Wieczernią, głównie w Wielkim Poście, Wielkim Tygodniu oraz wigilie Bożego Narodzenia i Epifanii, a także czasem Zwiastowanie Bogurodzicy), dlatego też obecny, zwyczajny koptyjski układ na tej Liturgii jest taki: fragment jednego z listów św. apostoła Pawła; fragment listu innego apostoła; fragment Dziejów Apostolskich; Ewangelia. Obecnie pośród bizantyjskich Cerkwi posługujących się tą Liturgią (głównie w dzień apostoła Marka) – Cerkwie grecka, cypryjska oraz zarubieżna (Rosyjska Poza Granicami Rosji) – trwa dyskusja na temat układu czytań i ich zawartości: czy nie warto wrócić, tak jak teraz ma to często miejsce na Liturgii Jakuba, do starotestamentowych ksiąg.

Inną rozpoznawczą cechą tej Liturgii jest śpiew psalmu 150 na czas Eucharystii, co po dziś dzień praktykują Koptowie – ponadto na wielkie święta oraz Wielki Post dodają pomiędzy wersety psalmu refren wyrażający krótko treść danego okresu liturgicznego (np. na Paschę „Jezus Chrystus, Król Chwały, powstał z martwych” albo w Wielkim Poście „Jezus Chrystus, Syn Boży, pościł dla nas czterdzieści dni i czterdzieści nocy”).

Jeszcze innym charakterystycznym elementem Liturgii św. Marka jest tzw. „ofiarowanie kadzidła” w trakcie proskomidii – śpiewany jest specjalny hymn nad kadzidłem które ma być ofiarą oraz oczyszczeniem wiernych. Praktyka ta jest zachowana w Cerkwi koptyjskiej.

Tekst bizantyjskiej wersji Boskiej Liturgii autorstwa św. apostoła Marka po angielsku

Pełny fotoreportaż na stronie Metropolii Pireusu

Na podstawie: spc.rs

— Dominika Kovačević