Podwójny jubileusz metropolity Czarnogóry Amfilochiusza

W ostatnich dniach grudnia w Czarnogórze miały miejsce szczególne uroczystości związane z podwójnym jubileuszem jej metropolity, władyki Amfilochiusza: 30-lecia przyjęcia sakry biskupiej i 25-lecia zarządzania metropolią Czarnogóry. To jedna z zaledwie czterech metropolii Serbskiego Patriarchatu; pozostałe jednostki biskupie mają status diecezji (jest ich 35), w ramach niego działa również autonomiczna Cerkiew Arcybiskupstwa Ochrydy – to jedyna kanoniczna Cerkiew na terenie Macedonii.

Centralnym punktem uroczystości była Boska Liturgia 26 grudnia w soborze Zmartwychwstania Chrystusa w stolicy kraju – Podgoricy. Przewodniczył jej metropolity czarnogórski Amfilochiusz w asyście zwierzchnika Arcybiskupstwa Ochrydy – władyki Jana (który był 3 lata więziony z racji prześladowań władz macedońskich kanonicznych struktur cerkiewnych, a został uwolniony na początku 2015 roku), 11 hierarchów serbskich, metropolity Taszkientu i całego Uzbekistanu Wincentego (Patriarchat Moskiewski), igumena serbskiego monasteru Hilandar na Atosie – archimandryty Metodego, oraz lokalnego duchowieństwa.

Śpiewały dwa chóry: słynny serbski chór bizantyjski Mojsije Petrović z Belgradu oraz miejscowy chór św. Marka.

Po Liturgii miała miejsce agapa.
Tutaj można obejrzeć godzinną relację z tych uroczystości.

Z kolei 30 grudnia w podziemiach podgorickiej katedry odbyła się premiera filmu dokumentalnego o metropolicie Amfilochiuszu pt. Dostojan („Godzien”).

Władyka Amfilochiusz urodził się jako Risto Radović 7 stycznia (25 grudnia wg starego kalendarza, zatem na Boże Narodzenie) 1938 roku w Donjej Morači w rodzinie zasłużonej dla historii Czarnogóry. Szkołę podstawową ukończył w rodzinnej miejscowości, zaś seminarium w Rakovicy pod Belgradem. Dyplom teologii otrzymał w 1962 roku. W Belgradzie studiował również filologię klasyczną. Wielki wpływ wywarł na nim wówczas o. Justin Popović – wielki serbski teolog i wyznawca, późniejszy święty.

Podyplomowe studia teologiczne kontynuował w Bernie i w Rzymie, a następnie w Grecji – to tam przyjął postrzyżyny mnisze i święcenia kapłańskie. W Atenach obronił doktorat o św. Grzegorzu Palamasie, po czym przez rok niósł swój podwig (wysiłek i poświęcenie ascetyczne, duchowe) na Świętej Górze Atos – tam z kolei wielkie wrażenie wywarł na nim grecki starzec Paisjusz, obecnie również święty. Później wykładał w Instytucie św. Sergiusza w Paryżu, zaś od 1976 roku został zatrudniony przez belgradzkie seminarium na stanowisku profesora prawosławnej pedagogiki (katechetyki).

W maju 1985 roku wybrano go na biskupa Banatu. Sześć lat później, 30 grudnia, miała miejsce jego intronizacja na metropolitę czarnogórsko-primorskiego. W ostatnich dwóch latach urzędowania patriarchy Pawła metropolita Amfilochiusz był jego „prawą ręką”, zaś po śmierci ukochanego pasterza Serbów pełnił funkcję locum tenens aż do czasu wyboru patriarchy Ireneusza.

Oprócz rodzimego języka serbskiego, zna grecki, rosyjski, włoski, niemiecki i francuski. Należy do Stowarzyszenia Pisarzy Serbii i Czarnogóry – jest on autorem szeregu publikacji teologicznych, a także przekładów z serbskiego na grecki i na odwrót.

Kiedy władyka Amfilochiusz objął tron metropolitarny, stan Cerkwi prawosławnej w Czarnogórze po pięciu dekadach komunizmu, a wcześniej II wojny światowej, był bardzo zły. Wiele monasterów i cerkwi było opuszczonych, kapłanów zostało niewielu, zaś lud po latach indoktrynacji komunistycznej był wyprany z tożsamości religijnej i narodowej. Do tego zdziesiątkowanej Cerkwi groził rozłam: Czarnogórcy zapomnieli o swym pochodzeniu jako serbskiego (choć zachowującego dość dużą odrębność) plemienia, i niejako w odwecie i w fałszywej pogoni za tożsamością pragnęli autokefalii. Metropolicie Amfilochiuszowi udało się zatrzymać naród przy kanonicznej Cerkwi, choć trzeba przyznać, iż po dziś dzień istnieje niekanoniczna grupa na terenie kraju, ma ona jednak nie więcej niż kilka tysięcy wiernych (w Czarnogórze mieszka około 620 tysięcy osób, znakomita większość wyznaje prawosławie). Przyczynił się on też do odbudowy nie tylko murów, lecz także życia cerkwi i monasterów. Dzięki jego staraniom wybudowano wiele nowych świątyń, w tym wielki sobór Zmartwychwstania Pańskiego w Podgoricy, w którym odbyły się opisane wyżej uroczystości jubileuszowe. Nieustannie przybywa kapłanów, mnichów i mniszek, i co ważne – są to powołania wśród Czarnogórców, a nie osoby sprowadzane z Serbii.

Metropolita od samego początku zajął się także katechizacją wiernych za pomocą mediów – już kilka miesięcy po swej intronizacji założył wydawnictwo prawosławne Svetigora; od 1998 roku pod tą samą nazwą funkcjonuje również radio prawosławne, którego można słuchać także on-line, i cieszy się dużą popularnością wśród wszystkich serbskojęzycznych prawosławnych.

Na podstawie: spc.rs oraz mitropolija.com

— Dominika Kovačević