Rocznica przesiedleń ludności greckiej

W tym roku mija 90. rocznica rozpoczęcia wielkich przesiedleń ludności greckiej z obszaru Azji Mniejszej na tereny dzisiejszej Grecji. Wojna grecko-turecka (1919-1922) zakończyła się dla tych pierwszych podpisaniem tragicznego w skutkach traktatu pokojowego w Lozannie (24 lipca 1923 r.). Zgodnie z jednym z punktów tego traktatu, zadecydowano o wymianie ludności. Z terenu dzisiejszej Turcji zostało deportowanych około 1,1 mln Greków. Większość stanowiły kobiety i dzieci, bowiem wielu mężczyzn, umieszczonych przez Turków w zakładach karnych i obozach jenieckich, nigdy stamtąd nie powróciło.

Czary goryczy dolał wielki pożar Smyrny (dzisiejszy Izmir), znany w historiografii greckiej jako Katastrofa Smyrny. W dniach 13-17 września 1922 roku, pożar doszczętnie zniszczył dzielnice, w których żyli chrześcijanie, przy tym pozostawiając praktycznie bez szwanku rejony zamieszkane przez ludność turecką i żydowską. Według najniższych dostępnych danych, szacuje się, że w pożarze zginęło około 30 tys. osób, a około 200 tys. zostało ewakuowanych na tereny dzisiejszej Grecji. W ten sposób problem, zamieszkującej tereny Azji Mniejszej przez przeszło 3 tys. lat, ludności greckiej został rozwiązany definitywnie.

Z tego też powodu 26 listopada Metropolia Patras (Grecja Zachodnia) zorganizowała spotkanie poświęcone uczczeniu pamięci herosów i męczenników tej małoazjatyckiej tragedii. Na odbywające się na Uniwersytecie w Patras spotkanie przybył Metropolita Patras Chryzostom wraz z klerem. Na uroczystościach obecne były władze uczelni, a także liczni mieszkańcy Patras i okolic.

W słowie skierowanym do słuchaczy, metropolita Chryzostom powiedział m.in.: To spotkanie poświęcamy wszystkim tym, którzy ponieśli męczeńską śmierć w tej ogromnej i strasznej tragedii, jaka dotknęła Smyrnę i całą Azję Mniejszą. Dedykujemy to spotkanie potomkom umęczonych uchodźców, wszystkim naszym braciom, o których pisał poeta: tylko ten, kto nie spożywał tego cierpiętniczego chleba, jedynie on was nie rozumie, o niebiosa ! (…). Jest prawdą, że nigdy nie przyjmowaliśmy tych wydarzeń fatalistycznie, lecz i nigdy historia naszego rodu, naszej ojczyzny, nie była tak bardzo zakłamana i sfałszowana, jak to ma miejsce w naszej epoce. Niech jednak zapamiętają ci, którzy wypaczają i spiskują na temat prawdy historycznej, na temat naszej helleńsko-prawosławnej tożsamości, iż nasze marzenia i idee nie zostały zgładzone i nie zmieniły swojego ukierunkowania. Pomimo ich usilnych starań i zaciekłych prób, nasze ukierunkowanie ani nie zmieniło naszego duchowego DNA u naszych dzieci, ani też nie płynie w naszych żyłach inna krew.

W uroczystościach wziął udział Metropolitalny Chór Patry, który zaśpiewał hymny i pieśni poświęcone św. Chryzostomowi, Metropolicie Smyrny, który zginął 27 sierpnia 1922. Wychodząc po Boskiej Liturgii z cerkwi św. Swietłany w Smyrnie, dostał się w ręce rozwścieczonego tłumu, z którego rąk przyjął męczeńską śmierć. Św. Chryzostom stał się symbolem dążeń narodowowyzwoleńczych Greków na obszarze Małej Azji.

Źródło: amen.gr

— Rafał Wawreniuk