Wizyta patriarchy ekumenicznego w Estonii

W odpowiedzi na zaproszenie Autonomicznego Estońskiego Kościoła Prawosławnego w jurysdykcji Patriarchatu Konstantynopola oraz prezydenta Estonii Toomasa Hendrika Ilvesa, 4 września patriarcha Bartłomiej udał się z wizytą do tego bałtyckiego kraju. Okazją była dziewięćdziesiąta rocznica nadania autonomii Cerkwi estońskiej przez Patriarchat Konstantynopola – wówczas wspólnota ta liczyła około 210 tysięcy wiernych, wśród których znakomitą większość stanowili rodowici Estończycy. Jednakże 20 lat później, wskutek okupacji sowieckiej, Cerkiew estońska utraciła autonomię, zaś jej wierni przypadli Rosyjskiemu Kościołowi Prawosławnemu; ponadto część świeckich i kleru uwięziono. Ówczesny zwierzchnik Cerkwi estońskiej, metropolita Aleksander, udał się do Szwecji, gdzie założył – legalny pod względem kanonicznym – synod na wygnaniu, a także egzarchat dla prawosławnych Estończyków pod opieką Patriarchatu Konstantynopola. Taki system funkcjonował aż do odzyskania przez Estonię niepodległości po rozpadzie Związku Radzieckiego. Na początku lat 90. Patriarchat Konstantynopola odnowił Autonomiczną Cerkiew Estońską, co jednak spotkało się ze sprzeciwem Patriarchatu Moskiewskiego, który uznał ten kraj za swoje terytorium kanoniczne. Wobec tego, obecnie w Estonii działają dwie kanoniczne Cerkwie: Patriarchatu Moskiewskiego z około 150 tysiącami wiernych (wśród nich większość to Rosjanie, choć część zarówno świeckich, jak i duchowieństwa, to Estończycy) oraz Patriarchatu Konstantynopola z około 20 tysiącami wiernych (tu zdecydowanie przeważają Estończycy). Wobec silnej laicyzacji w Estonii, prawosławni są, obok luteran liczącą podobną ilość wiernych, największą religijną wspólnotą w tym państwie.

Patriarcha Bartłomiej wraz z delegacją – metropolitą Chalcedonu Atanazym, metropolitą Bostonu Metodym, trzecim patriarszym diakonem Teodorem, archimandrytą Ekumenicznego Tronu Makarym oraz głównym nadzorcą Symeonem Frantzelasem – został przywitany 4 września na tallińskim lotnisku przez zwierzchnika Cerkwi estońskiej jurysdykcji Patriarchatu Ekumenicznego – metropolitę Tallina i całej Estonii Stefana, przedstawiciela estońskiego rządu, a także ambasadorów Turcji, Grecji i Finlandii. Tego samego dnia, popołudniu, patriarcha udzielił wywiadu państwowej telewizji Estonii ETV, w którym wypowiedział się na różne tematy związane z Cerkwią oraz sprawami społecznymi.

Piątego września zwierzchnik Cerkwi Konstantynopola spotkał się z prezydentem Estonii, jej premierem Andrusem Ansipem, przewodniczącą estońskiego parlamentu Enem Ergmą oraz ministrem spraw zagranicznych Urmasem Paetą. Politycy podziękowali patriarsze za restytucję Autonomicznego Estońskiego Kościoła Prawosławnego w 1996 roku oraz wspieranie jej rozwoju i działalności.

Następnego dnia konstantynopolska delegacja spotkała się z burmistrzem estońskiej stolicy Edgarem Savisaarem, po czym udała się do metodystycznego kościoła w Tallinie, gdzie przywitał ich zwierzchnik Kościoła luterańskiego w Estonii abp Andres Pŏder. Następnie patriarcha Bartłomiej spotkał się z ambasadorem Grecji oraz dyrektorem Estońskiej Poczty Państwowej Aavo Kärmasem, który wręczył hierarsze pamiątkowy znaczek pocztowy wydany z okazji patriarszej wizyty oraz 90-tej rocznicy nadania autonomii Cerkwi estońskiej. Wieczorem miała miejsce oficjalna kolacja patriarszej delegacji, obecnego i poprzedniego prezydenta Estonii, przedstawicieli estońskiego świata literackiego i kultury oraz ambasadorów państw prawosławnych.

Siódmego września patriarcha Bartłomiej udał się z wizytą do tallińskiego soboru św. Aleksandra Newskiego w jurysdykcji rosyjskiej, gdzie został przywitany przez metropolitę Tallina i całej Estonii Korneliusza. Po Boskiej Liturgii, miało miejsce spotkanie patriarchy Konstantynopola oraz zwierzchników obydwu autonomicznych Cerkwi estońskich. Władyka Bartłomiej stwierdził, iż najlepszym rozwiązaniem tzw. „estońskiego problemu” jest szybkie powołanie bilateralnej komisji. Zapewnił przy tym o duchu szczerości i dobrej woli ze strony Patriarchatu Ekumenicznego, które, jak zaznaczył, są potrzebne również ze strony rosyjskiej Cerkwi, by tym samym te powszechnie znane trudności mogły zostać przezwyciężone.
Popołudniu patriarcha sprawował Wieczernię w tallińskim soborze św. Symeona w jurysdykcji Konstantynopola. Tego samego dnia delegacja Patriarchatu Ekumenicznego wysłuchała koncertu Arvo Pärt – znanego i cenionego na całym świecie estońskiego kompozytora wyznania prawosławnego, który często aranżuje również muzykę cerkiewną.

Kolejnego dnia, w święto Narodzenia Bogurodzicy, patriarcha Bartłomiej wraz z towarzyszącymi mu hierarchami, przybyłym specjalnie na tę okazję zwierzchnikiem autonomicznej Cerkwi fińskiej – arcybiskupem Leo, metropolitą Tallina i całej Estonii Stefanem oraz innymi dostojnikami Cerkwi estońskiej: biskupem Pärnu i Saare Aleksandrem biskupem Tartu Eliaszem oraz biskupem Joensuu Arseniuszem, sprawował Boską Liturgię w soborze diecezji Pärnu i Saare. W trakcie nabożeństwa patriarcha wyświęcił na kapłana diakona Krzysztofa Partsa, natomiast bezpośrednio po nim nadał Arvo Pärtowi tytuł archonta protomaistora, a także odznaczył kilku innych świeckich aktywnie działających w Cerkwi estońskiej.

Po uroczystym obiedzie delegacja Konstantynopola wysłuchała koncertu tradycyjnych pieśni religijnych i ludowych regionów Vändra, Värska i Seto.

Na podstawie: patriarchate.org

— Dominika Kovačević