Aleksander, patriarcha Konstantynopola (340)

ALEKSANDER, patriarcha konstantynopolitański (Swiatitiel Aleksandr, patriarch Konstantinopolskij), 30 sierpnia/12 września.

Urodził się w 242 r. Początkowo był kapłanem. Po śmierci biskupa Mitrofana został powołany na urząd patriarchy konstantynopolitańskiego. Sprawując tę funkcję dał się poznać jako gorliwy obrońca czystości wiary przed arianami i filozofami pogańskimi.

Pewnego razu Aleksander, nie znając dobrze niuansów filozofii pogańskiej, bezskutecznie przekonywał pewnego myśliciela do prawości wiary chrześcijańskiej. Widząc, iż na nic zdają się jego argumenty, wymówił imię Jezusa Chrystusa i zaklinając się na nie polecił, by filozof umilkł. Ten zupełnie zaniemówił. Odzyskał dar mowy dopiero po tym, jak pokajał się, padł do nóg patriarchy i wyznał wiarę w Chrystusa. Przekonało to do wiary chrześcijańskiej wielu innych pogan.

Siłą swej modlitwy patriarcha ukarał również Ariusza, który podstępnie zawierał bliższe stosunki z chrześcijanami. Aleksander całą noc modlił się, aby Bóg nie dopuścił heretyka do obcowania z broniącymi czystości wiary chrześcijanami. Gdy następnego dnia rano Ariusz uroczyście zmierzał do świątyni, nieoczekiwanie dostał napadu boleści, które nie pozwoliły mu do niej wejść. Św. Aleksander zmarł w 340 r. mając dziewięćdziesiąt osiem lat.

Święty najczęściej przedstawiany jest w towarzystwie dwóch innych patriarchów konstantynopolitańskich, których pamięć Cerkiew czci tego samego dnia: św. Jana (zm. 595 r.) i św. Pawła Nowego (zm. 784 r.). Wszyscy mają na sobie szaty biskupie, a w rękach Ewangelie. Odróżnia ich to, że św. Aleksander ma rude włosy i brodę, św. Jan siwe włosy i dłuższą od pozostałych, nieco zawijającą się brodę, a św. Paweł siwiejące, kędzierzawe włosy i taką samą brodę.

Imię Aleksander składa się z dwóch greckich wyrazów: alekso - "bronię się; wspomagam" oraz andros - "człowiek, mężczyzna" i oznacza "obrońca ludzi, troszczący się o mężów" lub "odpierający wrogów".

opr. Jarosław Charkiewicz