Zostań przyjacielem cerkiew.pl
TEODOR TYRON (znany jako Teodor Tiro, Teodor z Amasei oraz Teodor Rycerz), wielki męczennik (Wielikomuczenik Fieodor Tiron), 17 lutego/2(1*) marca i sobota pierwszego tygodnia Wielkiego Postu. Nie do końca jasne jest znaczenie jego przydomku. Według jednej wersji święty służył wcześniej w kohorcie miasta Tyr, inna podaje, iż przydomek oznacza rekruta.
Teodor był legionistą w armii cesarza Maksymiana. W 305 r., kiedy władca rozpoczął swe rządy, Teodor przebywał ze swym garnizonem wojskowym w Amasei w Poncie. Wówczas ukazał się dekret nakazujący wszystkim żołnierzom oddawać cześć rzymskim bóstwom. Mieli też oni składać na ołtarzu bóstw ofiary z kadzidła. Będący chrześcijaninem Teodor stanowczo odmówił. Trybun dał mu czas do namysłu, który święty wykorzystał na podpalenia słynnej w Amasei świątyni "Matki bogów" Cebeli. Po tym wydarzeniu natychmiast został aresztowany i poddany najokrutniejszym torturom. Dręczono go głodem, męczono, po czym skazano na śmierć przez spalenie. Święty sam dobrowolnie wszedł na stos i z modlitwą na ustach zakończył swe ziemskie życie. Miało to miejsce w 306 r.
Pięćdziesiąt lat po śmierci, Teodor ukazał się arcybiskupowi konstantynopolitańskiemu Eudoksjuszowi i wyjawił, że cesarz Julian Apostata, chcąc sprofanować chrześcijańskie pokarmy w pierwszym tygodniu Wielkiego Postu, rozkazał zraszać je krwią z pogańskich stołów ofiarnych. Polecił też, aby władyka przykazał wszystkim wiernym, by nie kupowali tego pożywienia, a zamiast niego spożywali gotowaną pszenicę z miodem.
Cześć świętemu zaczęto oddawać zaraz po śmierci. Uważa się go za trzeciego z wielkich "świętych żołnierzy" Wschodu, obok św. Jerzego i św. Demetriusza (Dymitra). Początkowo właśnie jemu, a nie św. Jerzemu przypisywano walkę ze smokiem.
W latach 491-518 na miejscu męczeństwa św. Teodora cesarz Anastazy zbudował wspaniałą świątynię, która szybko stała się celem licznych pielgrzymek. W VIII w. relikwie świętego przeniesiono z Amasei do włoskiego miasta Brindisi. Głowa św. Teodora znajduje się w mieście Gaete.
Św. Teodor jest orędownikiem wdów, sierot, ubogich oraz pozbawionych wszelkiej opieki i pomocy. Wierni modlą się też do niego prosząc o uchronienie domów od kradzieży oraz o pomoc w odnalezieniu tego, co zostało im ukradzione.
W ikonografii męczennik przedstawiany jest jako mężczyzna w sile wielu, w zbroi rzymskiego legionisty. Ma jasno kasztanowe włosy i krótką brodę. Zarówno jego wygląd jak i atrybuty są bardzo podobne do św. Teodora Stratelatesa. Ma krzyż i pikę lub pikę i tarczę.
Imię Teodor pochodzi ze złożenia dwóch greckich słów: Theos - "Bóg" i doros - "dar, darowany". W Kościele rzymskokatolickim znany jest jako św. Teodor z Amasei. Był pierwszym (przed św. Markiem) patronem Wenecji. Obecnie patronuje portowi Brindisi.
*w latach przestępnych, gdy luty ma 29 dni
opr. Jarosław Charkiewicz