Almanach Diecezjalny. Rocznik Ośrodka Kultury Prawosławnej w Gorlicach

Z radością informujemy o pojawieniu się nowej pozycji na rynku wydawniczym prasy Kościoła prawosławnego w Polsce. Z inicjatywy Ośrodka Kultury Prawosławnej „Elpis” w Gorlicach ukazał się „Almanach Diecezjalny. Rocznik Ośrodka Kultury Prawosławnej w Gorlicach”.

Jest to kolejne wydawnictwo diecezjalne po Cerkiewnym Kalendarzu (wyd. w j. ukraińskim) i wydawanym od 1997 r. „Antyfonie – kwartalniku diecezji przemysko-nowosądeckiej” . "Antyfon" wydawany również przez „Elpis” w językach łemkowskim i polskim i podobnie jak „Almanach…” redaktorem naczelnym był ks. Roman Dubec – proboszcz parafii pw. św. Trójcy w Gorlicach. Przy czym celem „Antyfonu” było informowanie czytelnika o bieżącym życiu religijnym na terenie diecezji przemysko – nowosądeckiej. W „Antyfonie” – na 48 stronach - potencjalny odbiorca mógł zapoznać się z literaturą oraz historią ludności prawosławnej zamieszkującej Łemkowszczyznę. Ciekawostką „Antyfonu” były strony przeznaczone dla dzieci i młodzieży. Jest to niestety aspekt zaniedbany przez prasę prawosławną. Zupełnie inny charakter ma nowe pismo wydawane przez instytucję cerkiewną z Gorlic.

„... Almanach jest, swego rodzaju, próbą pokazania dorobku pracy ośrodka skupiającego inteligencję prawosławną i sympatyków historii i duchowości wschodu. Czytelnikom proponujemy więc artykuły i przyczynki przybliżające znane, mniej lub bardziej, wydarzenia i osoby” ( Wstęp, s. 5) - piszą we wstępie redaktorzy nowego periodyku. W założeniu twórców czasopisma „Almanach…” będzie pismem o charakterze naukowym co też w pierwszym tomie redakcja realizuje z pełną konsekwencją.

Zawartość czasopisma została podzielona na działy: „Historia”, „Święci”, „Kult świętych”, „Literatura”, „Ziemie Zachodnie”, „Teologia”, „Wspomnienia”, „Dokumenty”, „Dzieje parafii”, „Sylwetki”, „Śpiew cerkiewny”, „Kultura” oraz „Nekrolog”.

W dziale „Historia” można przeczytać artykuły dotyczące misji cyrylo-metodiańskiej na ziemiach polskich autorstwa metropolity warszawskiego i całej Polski Sawy oraz dzieje prawosławia na Łemkowszczyźnie. Przedłużeniem działu „Historia” jest dział „Ziemie Zachodnie”, który prezentuje monografię dotyczącą organizowania życia parafialnego w diecezji wrocławsko-szczecińskiej – diecezji do której trafili przesiedleni Łemkowie w ramach Akcji „Wisła” . Drugim uzupełniającym działem jest dział „Dzieje parafii”. Redaktor naczelny prezentuje historię parafii pw. św. Dymitra Sołuńskiego w Binczarowej w latach 20. i 30. XX w. Doskonałym pomysłem było uruchomienie działu „Dokumenty”, w którym opublikowano listę osób wysiedlonych w 1945r. z miejscowości Pielgrzymka na Ukarainę. Z kolei dział „Święci” prezentuje sylwetki świętych – Maksyma Gorlickiego oraz schiarchimandryty Aleksego (Kabaluka). Kontynuatorem działu jest artykuł omawiający kult św. Maksyma Gorlickiego w Polsce i na świecie. Sylwetkami zajął się ks. Roman. Kapłan opisał także postać abpa Pantelejmona (Rudyka), natomiast A. Kolańczuk osobę generała Borysa Palij-Nejiło. Ks. Jerzy Tofiluk omawia prymat biskupa Rzymu z perspektywy nauki Kościoła Prawosławnego. Otwiera tym samym dział „Teologia”. O śpiewie cerkiewnym pisze Marianna Jary i Mariola Drejowicz.

Pismo jest okraszone licznymi reprodukcjami zdjęć, ikon czy też dokumentów. Podnosi to znacznie walory nowego periodyku. Podobnie jak liczne zestawienia tabelaryczne.

„Almanach…” można nabyć bezpośrednio u wydawcy – w Ośrodku Kultury Prawosławnej w Gorlicach (Gorlice, ul. Jana Brzechwy 2).

Omawiane pismo wypełniło lukę czasopiśmienniczą w diecezji przemysko-nowosądeckiej. Jest to kolejna udana inicjatywa wydawnicza, po opisywanym „Roczniku diecezji wrocławsko-szczecińskiej” („Wiadomości PAKP”: nr 7-8/2006, 4/2005), niewielkiej pod względem wiernych diecezji. Częstotliwość roczna gwarantuje, że „Almanach…” będzie wydawany regularnie i stanie się inspiracją do powstania na terenie najmniejszej eparchii łódzko-poznańskiej podobnego periodyku. Redakcji należy życzyć dalszych sukcesów na niwie redaktorskiej i kontynuowania pracy w edycji kolejnego numeru „Almanachu…”. Mam nadzieję, że pismo na trwałe zagości na rynku wydawniczym prasy Cerkwi w Polsce.

----------------------------------------------- Almanach Diecezjalny. Rocznik Ośrodka Kultury Prawosławnej w Gorlicach, t. I, Gorlice 2005, ss. 329.

— Stefan Dmitruk