"Ewangelia Judasza" - wywiad z ks. Henrykiem Paprockim

Prezentujemy krótki wywiad z księdzem Henrykiem Paprockim na temat Ewangelii Judasza, o której ostatnio wiele mówi się w polskich mediach.

Wiemy, że Judasz po swojej zdradzie popełnił samobójstwo. Skąd zatem "Ewangelia Judasza"?

Na ogół ludzie po swojej śmierci nie pisują żadnych tekstów. Tak samo było w wypadku Judasza. Apokryf (czyli tekst nieautentyczny) zwany „Ewangelią Judasza” powstał w środowisku gnostyckiej sekty kainitów około połowy II w. (niektórzy badacze uważają, że jeszcze później). Kainici byli wrogo nastawieni do idei Boga Starego Testamentu i czcili postacie biblijne, uznawane za wrogów Boga, w tym czcili też Judasza. Sekta ta odrzucała też prawo moralne. To w ich środowisku powstała „Ewangelia Judasza”. O ile Ewangelie synoptyczne (Mateusza, Marka, Łukasza – przyp. A.S.) powstały przed 70 r. (Ewangelia Jana około 20 lat później), to „Ewangelia Judasza” nie ma nic wspólnego z okresem tak zwanych „świadków wydarzeń” i powstała w Egipcie.

Ewangelia Judasza nie jest jedynym apokryfem. Czy - i dlaczego - należy poświęcić jej szczególną uwagę?

Szum medialny wokół tej Ewangelii – skądinąd od osiemnastu wieków wiedziano, że była taka Ewangelia – ma albo podłoże ekonomiczne, albo ma na celu zasianie niepokoju wśród wierzących, że jest jakaś nowoodkryta Ewangelia, zupełnie inna od dotychczas znanych. W przeciętnym kraju europejskim sprzeda się maksymalnie 1000 egzemplarzy jakiegoś apokryfu (głównie kupią go teolodzy i historycy literatury), ale po odpowiednim nagłośnieniu można sprzedać dziesiątki tysięcy egzemplarzy. Sama „Ewangelia Judasza” zmusza natomiast do refleksji nad postacią jej głównego bohatera.

Spróbujmy odpowiedzieć wprost na pytanie - czy Judasz był zdrajcą czy postacią tragiczną?

Judasz jest raczej postacią tragiczną: został wybrany na Apostoła przez Jezusa Chrystusa, który wiedział, że Go wyda. Był potrzebny w planie zbawienia świata. Nasuwa się jednak pytanie, czy powołując Judasza Pan Jezus nie wziął na siebie odpowiedzialności za jego los? Temu zagadnieniu poświęcił wspaniały artykuł ojciec Sergiusz Bułgakow: Dwaj wybrańcy. Jan i Judasz — „Umiłowany uczeń” i „syn zatracenia”. („Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego”, 12:1982, z. 2, s. 23-43.) Warto przeczytać ten artykuł.

Czy zatem warto przeczytać tzw. Ewangelię Judasza? Nie zaszkodzi przeczytać, zwłaszcza porównując z ewangeliami kanonicznymi.

na zdj. o. Henryk Paprocki /foto: Justyna Jakubowska/

— Anna Siegień