„Jestem, bo wrócili”. Zakończenie konkursu

W konkursie „Jestem, bo wrócili” udało się coś niemożliwego. Uczestnicy, jak w każdym konkursie, walczyli o nagrody. Ale przy okazji stworzyli wspólne dzieło – wielowymiarowy obraz bieżeństwa. Każda z prac wydaje się być niezbędnym elementem tego obrazu.

Organizatorzy – Stowarzyszenie Orthnet i portal bieżeństwo.pl – na początku byli pełni obaw. Gdy w maju 2015 rozpoczynali konkurs, który miał pomóc przywracać pamięć o bieżeństwie 1915, wiedzieli, że dają uczestnikom niewiele czasu. Zdawali sobie sprawę, że w świecie, w którym wszystkim brakuje czasu, proszą o bardzo wiele: o czas właśnie, o ciężką pracę, o zaangażowanie dotykające osobistych, rodzinnych spraw.

Efekt przerósł wszelkie oczekiwania. Mimo sesji, wystawiania ocen, końca roku, wakacji, urlopów, itp. na konkurs wpłynęło aż 55 prac. Największym zaskoczeniem był jednak ich poziom. Nie było ani jednej słabej pracy; ani jednej przypadkowej. Wszystkie: ciekawe, bardzo solidne, często oryginalne, zwykle osobiste.

Uczestnicy stworzyli bardzo zróżnicowaną grupę. Są wśród nich dzieci 6, 7 – letnie, uczniowie i studenci, są ludzie różnych zawodów, czasem bardzo dorośli – najstarsza uczestniczka ma 82 lata. Przeważają ci z Podlasia, są jednak mieszkańcy niemal całego kraju.

Ich prace nie pokazują jednej prawdy o bieżeństwie. Ale tak, jak losy ludzkie były różne, dziwna byłaby jednolita pamięć. Zresztą jedni pamiętają dziś szczegóły, na przykład to, co leżało na podłodze wagonów towarowych, do których przodkowie wsiedli 100 lat temu. Inni przyznają na początku, że nie mam dokumentów. Nie znam szczegółów. Nie znam miejsc, ani dat. Nie mogę odtworzyć tej historii.
W pamięci niektórych bieżeństwo to tragiczne wydarzenie, które przyniosło rodzinie śmierć i zniszczenie, dla innych jednak jest to coś, co pozwoliło się wzbogacić i wspiąć się wyżej na drabinie społecznej. Emocje, które dziś wzbudza w autorach prac bieżeństwo, też są różnorodne. Tych emocji jest zresztą bardzo wiele.

Generalnie różnorodność jest ogromną wartością tego konkursu. Dzięki niej powstał wielowymiarowy obraz – cała mozaika bieżeńskich losów. Coś, co przybliża nas do prawdy o tym wydarzeniu.
Warto jednak zauważyć, że powstał nie tylko wspaniały portret bieżeńców. W pracach widzimy także obraz nas, współczesnych ich potomków. Przez to, czym dla nas jest pamięć o bieżeństwie można zobaczyć, kim dziś sami jesteśmy. To, jak można się zresztą spodziewać, obraz również bardzo złożony.
Konkurs „Jestem, bo wrócili” zakończył się spotkaniem w Akademii Supraskiej, które odbyło się w dniach 18-19 września. Główną nagrodą dla wszystkich uczestników była możliwość wspólnego spotkania się i poznania. Była to tez okazja do poznania historii innych osób. Spotkanie rozpoczęło się spektaklem „Zatopieni w historii” oraz ogniskiem integracyjnym. W sobotę od rana uczestnicy brali udział w konferencji „Cerkiew w drodze”, obejrzeli zdjęcia z wyprawy do Tomska i mieli czas na przedstawienie swojej rodzinnej historii. Punktem kulminacyjnym było ogłoszenie wyników, na które przybyła zdecydowana większość uczestników konkursu oraz przedstawiciele sponsorów. Każdy uczestnik konkursu otrzymał dyplom i upominek od organizatorów oraz krótką recenzję swojej pracy.
Po ogłoszeniu wyników uczestnicy spotkania obejrzeli spektakl „Bieżeńcy” w wykonaniu laureata I nagrody w kategorii grupowej.

A oto pełna lista nagrodzonych:
kategoria do 16 lat:
I miejsce
- Gromacka Anastazja (Hajnówka)
- Iwaniuk Katarzyna (Supraśl)
- Kuczyński Paweł (Bielsk Podlaski)
II miejsce
Fiedoruk Lena i Igor (Białystok) Wyróżnienia:
Ewa Iwaniuk
Damian Laszczuk
Marek Lewczuk
Aleksander Zdrajkowski
Mikołaj Zdrajkowski

Kategoria 16-26 lat
I miejsce
Sawczuk Katarzyna (Biała Podlaska)
II miejsce
Waszkiewicz Bogusław (Warszawa)
III miejsce
Birycki Łukasz (Narew)

Kategoria powyżej 26 lat:
I miejsce
- Choruży Wiesław (Białystok)
- Jakubowska Justyna (Warszawa)
- Gromacki Daniel (Hajnówka)
II miejsce
-Kalinowska Zofia (Białystok)
- Zinkiewicz Iwona (Białystok)
III miejsce
- Konczerewicz Marzena (Białystok)
- Szerszunowicz Anna (Białystok)

Kategoria grupowa:
I miejsce
Grupa teatralna Joanny Troc (Hajnówka)
Rodzina Roszczenko Kondratiuk (Bielsk Podlaski)
II miejsce
Redakcja gazety Bieżeńskiej (Bielsk Podlaski)
Rodzina Uścinowicz (Białystok)

Dodatkowe nagrody
Dla najstarszej uczestniczki: Grochowska Janina (Warszawa)
Specjalna nagroda od Villi Sokrates dla: Mikołaja Gawryluka (Białystok)
Za promocję konkursu wśród młodzieży: Ewa Ostapkiewicz

Nagrody specjalne za udział w konkursie dla mieszkańców gmin ( nagrody ufundowane przez te gminy):
Czeremcha: rodzina Świetochowskich,
Michałowo: Kuryło Irena
Nurzec- Stacja: Anatol Betlejko
Hajnówka: Tyszko Małgorzata
Zabłudów: Trochimczuk Jolanta

Prace konkursowe zostaną wkrótce opublikowane na stronie konkurs.biezenstwo.pl – mamy nadzieję, że staną się one wspaniałym zalążkiem internetowego archiwum bieżeństwie.

Jeszcze raz dziękujemy sponsorom za wsparcie konkursu:

1. Muzeum Historii Polski
2. Pronar Sp. z o.o.
3. Towarzystwo Przyjaciół Skansenu w Koźlikach
4. Fundacji Dialog Narodów
5. Sieć sklepów Arhelan

Nagrody dla swoich mieszkańców ufundowali:
1. Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego
2. Urząd Miejski w Białymstoku
3. Urząd Miejski w Bielsku Podlaskim
4. Urząd Gminy Bielsk Podlaski
5. Urząd Gminy Czeremcha
6. Urząd Gminy Gródek
7. Urząd Miejski w Hajnówce
8. Urząd Gminy w Hajnówce
9. Urząd Gminy Nurzec-Stacja
10. Urząd Miasta i Gminy Michałowo
11. Urząd Gminy w Orli
12. Urząd Gminy Siemiatycze
13. Urząd Gminy Supraśl
14. Urząd Gminy Zabłudów
15. Fundacja Dialog Narodów
16. Aleksander Sosna - poseł na Sejm RP
17. Eugeniusz Czykwin - poseł na Sejm RP

— Aneta Prymaka-Oniszk, Aleksander Wasyluk