Książka o starcach z Optyny

Krakowskie wydawnictwo „Homini” wydało opracowanie Ireneusza Cieślika. Książka pod tytułem „Starcy Optyńskiej Pustyni” jest do nabycia w białostockiej księgarni „Akcent” oraz w internetowej księgarni wydawnictwa.

Ireneusz Cieślik – katolicki teolog, publicysta „Tygodnika Powszechnego” i absolwent Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego – napisał monografię skierowaną głównie do odbiorcy niezorientowanego w życiu monastycznym Cerkwi Prawosławnej. Autor „Starców…” znany jest z publikacji ankiety „Dlaczego chodzę, dlaczego nie chodzę do Kościoła”. W „Starcach…” Cieślik przybliża pojęcia starczestwa oraz modlitwy Jezusowej – specyficznych cech wschodniego monastycyzmu. W kolejnych rozdziałach czytelnik może zapoznać się z historią Pustelni Optyńskiej i monografiami poszczególnych starców: Mojżesza, Leonida, Makarego, Ambrożego i Józefa. Na ostatnich stronach książki przybliżone są wydarzenia z pobytem na terenie Optyńskiego Monasteru Lwa Tołstoja, Mikołaja Gogola, Włodzimierza Sołowjowa i Fiodora Dostojewskiego. Okazuje się bowiem, że monaster wpływał nie tylko na życie duchowe prostych ludzi, ale również rosyjskiej XIX-wiecznej inteligencji. Opracowanie wzbogaca zestawienie bibliograficzne poświęcone modlitwie Jezusowej i zagadnieniu starczestwa.

Monaster pw. Wprowadzenia Bogurodzicy w Optynie k. Kozielska w Rosji powstał w XV w. Na przestrzeni 200 lat monaster opustoszał tak, że w połowie XVIII w. było zaledwie 3 mnichów. W końcu XVIII stulecia, dzięki metropolicie moskiewskiemu i kałużskiemu Platonowi (Lewszinowi), doszło do odnowienia życia duchowego. W dość szybkim czasie w Optyńskim Monasterze zamieszkało 12 braci, a w 1809 r. było 30 mnichów. Za ihumeństwa archimandryty Mojżesza (Putiłowa), w Optynie, odżyła tradycja starczestwa, a w końcu XIX w. było 200 braci. To wówczas monaster przeżywał swój duchowy renesans – bracia zakładali nowe, żeńskie monastery – św. Ambrożego Opytńskiego w Szamordino, Ikony Bogurodzicy „Pomoc i Ucieszenie” k. Dudniecka i Kazańskiej Ikony Bogurodzicy k. Mosalska. Zaczęto tłumaczyć na j. rosyjski pisma Ojców Cerkwi. Na terenie Optyńskiej Pustyni znajdowało się 6 cerkwi, zaś w skicie (filii) monasteru pw. św. Jana Chrziciela kolejne 3 świątynie. Duchowny rozwój Optyńskiego monasteru przerwała rewolucja bolszewicka. Od 1918 r. poszczególne części monasteru były zamykane i niszczone przez bolszewickie władze. Ostatnią Liturgię na terenie klasztoru sprawowano 15 czerwca 1924 r. po czym nastąpiło ostateczne zamknięcie Pustyni. Pierwotnie na terenie monasteru znajdowało się muzeum, a od 1931 r. dom wypoczynkowy. W latach 1939 – 1941 w Optynie znajdował się łagier NKWD. To właśnie w budynkach m. in. Optyńskiego Monasteru więziono oficerów, których jednostki NKWD wywoziły do Lasu Katyńskiego, gdzie dokonano mordu na polskich żołnierzach. Między 1957 a 1987r. w Optynie znajdowało się gospodarstwo rolnicze. 17 października 1987 r. Optynę zwrócono Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. 3 czerwca 1988 r. miała miejsce reaktywacja monasteru. Wówczas cerlebrowano uroczystą Liturgię w monasterze. Dwa lata później otwarto ponownie skit św. Jana Chrzciciela. Obecnie na terenie Pustelni Opytńskiej zamieszkuje 100 braci, znajduje się 7 cerkwi, a przełożonym monasteru jest archimandryta Benedykt (Penkow). Największą cennością monasteru są relikwie Św. Starców Opytńskich – Lwa, Makarego, Mojżesza, Antoniego, Hilariona, Anatola Starszego, Izajasza I, Warsonofiusza, Nektariusza, Anatola Młodszego, Izajasza II i Nikona kanonizowanych przez Cerkiew Rosyjską w 1996 r.

Na zdj.: Okładka opracowania I. Cieślika „Starcy Pustelni Opytńskiej” /zdj. autora/

Na podst.: I. Ceślik, Starcy Pustelni Optyńskiej, Kraków 2005. http://www.kaluga-eparhia.ru/

— Stefan Dmitruk