Książka o zapomnianej ikonie

Ukazała się książka Piotra Chomika na temat zapomnianej wśród prawosławnych mieszkańców Polski świętości – Kupiatyckiej Ikony Bogurodzicy.

Opracowanie zostało podzielone na dwie części. W pierwszej czytelnik może się zapoznać z dziejami enotopionów (krzyże noszone na piersi, składane, przypominające biskupie panagije - ikony noszone na piersi), znaczeniem kultu ikon Bogurodzicy w Wielkim Księstwie Litewskim, historią i zasięgiem kultu Kupiatyckiej Ikony Bogurodzicy oraz miejscami, gdzie pierwotnie przebywała świętość – monasterem w Kupiatyczach. Autor rekonstruuje wspomniane zagadnienia w oparciu o archiwalia i opracowania. Istotnym stwierdzeniem naukowym jest hipoteza, według której objawienie ikony w Kupiatyczach nastąpiło w 1182 r., a nie w 1240 r.

Druga część książki to przedruk dzieła z 1638 r. autorstwa Hilariona Denisowicza pt. „Parergon cudów świętych obraza Przeczystej Bogarodzice w Monastyru Kupiatyckim” (pisownia oryginalna) oraz tłumaczenie dokumentów archiwalnych z Biblioteki Litewskiej Akademii Nauk w Wilnie i Litewskiego Państwowego Archiwum Historycznego w Wilnie, dotyczących historii monasteru w Kupiatyczach. W polskiej historiografii znane było jedno opracowanie poświęcone cudom przed ikoną Bogurodzicy. Była to książka autorstwa Antoniego Mironowicza pt. Księga cudów przed ikoną Matki Bożej w Starym Korninie dokonanych (Białystok 1997). „Parergon” Denisowicza jest drugim tego typu dziełem dotyczącym dziejów Cerkwi na obszarze Wielkiego Księstwa Litewskiego i Królestwa Polskiego w XVI – XVIII w.

Źródła historyczne opublikowano zgodnie z zasadami redakcji tego typu tekstów. Posiadają aparat naukowy wyjaśniający znaczenie zwrotów łacińskich, trudnych i niezrozumiałych terminów oraz osoby, występujące w tekście. Dzięki temu zabiegowi autor uzyskał przejrzystość odbioru źródeł historycznych.

Piotr Chomik jest pracownikiem naukowym Instytutu Historii Uniwersytetu w Białymstoku i specjalistą z zakresu dziejów Cerkwi w czasach nowożytnych. W 2003 r. wydał opracowanie pt. „Kult ikon Matki Bożej w Wielkim Księstwie Litewskim w XVI – XVII w.”. W monografii tej zaledwie dotknął zagadnienia Kupiatyckiej Ikony Bogurodzicy. Obecna książka ukazuje zupełnie nowe fakty dotyczące wspomnianej ikony.

Z pewnością mogę się zgodzić z twierdzeniem i zachętą do przeczytania omawianej pozycji napisanej we wstępie przez P. Chomika: „Książka, którą oddaję do rąk czytelników jest próbą syntezy dotychczasowej wiedzy i nowych odkryć na temat kupiatyckiej ikony Matki Bożej i jej ośrodka kultowego – początkowo cerkwi, a następnie monasteru Wprowadzenia do świątyni Najświętszej Marii Panny w Kupiatyczach”.

Książkę można nabyć drogą internetową wysyłając zamówienie do autora: [email protected].

Kupiatycka Ikona Matki Bożej. Historia i literatura. Opracował i do druku podał Piotr Chomik, Białystok 2008, ss. 128.

— Stefan Dmitruk