Liturgia apostoła Jakuba w białostockim soborze

Szczególny dzień pamięci apostoła Jakuba, brata Pańskiego to 5 listopada. W tym dniu, w sobotę, o godz. 9 w białostockim soborze pw. św. Mikołaja została odprawiona św. Liturgia wg rytu apostoła Jakuba, brata Pańskiego. Przewodniczył jej ordynariusz diecezji białostocko-gdańskiej, arcybiskup Jakub w asyście 12 prezbiterów najstarszych w diecezji.

W Liturgii uczestniczył również biskup supraski Grzegorz. Przybyło również wielu duchownych i wiernych z różnych parafii. Nie zabrakło przedstawicieli służb mundurowych (m.in. urzędu celnego), dotarł też prezydent Białegostoku.

Podczas kazania arcybiskupa Jakuba można było usłyszeć o życiu apostoła Jakuba, brata Pańskiego, o jego pokrewieństwie z Chrystusem.

Bezpośrednio przed Eucharystią ks. Jan Fiedorczuk zwrócił uwagę, że tego dnia będzie ona podawana pod dwiema postaciami oddzielnie: św. Ciało przez arcybiskupa, a Krew przez diakona i powiedział, jak należy się zachować przy Ich przyjmowaniu.

Na zakończenie Liturgii arcybiskup Jakub przypomniał, że apostoł Jakub, brat Pański był pierwszym biskupem Jerozolimy. Powiedział, że podczas Liturgii apostoła Jakuba przenosimy się do starożytnej Jerozolimy i, że sprawowana jest tylko raz w roku i to nie w każdej cerkwi. Wytłumaczył, że dlatego duchowni mieli ze sobą książeczki i sprawdzali czy dobrze czytają. Biskup Grzegorz stwierdził, że wraz z nadaniem imiona świętego na chrzcie otrzymuje się odrobinę jego cech. Proboszcz soboru ks. Jan Fiedorczuk prosił, by arcybiskup pamiętał o modlitwach za tych co uczestniczyli w Liturgii oraz za pozostałych wiernych. Dziekan dekanatu białostockiego ks. Jerzy Boreczko cytował ewangelistę Jana i przekazał solenizantowi w prezencie szaty.

Apostoł Jakub, brat Pański jest niebiańskim patronem arcybiskupa Jakuba. Dlatego po skończonym nabożeństwie z okazji imienin arcybiskupa było wiele życzeń, upominków i kwiatów wręczanych przez przybyłych gości, duchownych, siostry zakonne i wiernych i śpiewu Mnohaja leta.

Liturgia apostoła Jakuba powstała w pierwszych wiekach chrześcijaństwa w Jerozolimie. Różni się od Liturgii św. Jana Złotoustego czy św. Bazylego Wielkiego. Charakterystyczne cechy jej starożytnego rytu to między innymi:

• prostota;
• biskup przywdziewa szaty liturgiczne należne zwykłemu kapłanowi, bo nie było wtedy wyróżnionych stopni kapłańskich; biskup nie ma mitry (nakrycie głowy), krzyża;
• duchowni nie mają krzyży podczas Liturgii;
• trzy czytania Pisma Świętego (najpierw Stary Testament, potem Ewangelia a później Dzieje Apostolskie) czytane na środku świątyni, przodem do wiernych;
• celebrujący Liturgię biskup kazanie wygłasza na siedząco - na środku świątyni na specjalnie dla niego przygotowanym miejscu, duchowni siedzą pośrodku świątyni;
• diakon wygłasza ektenie (kolejne wezwania do modlitwy) przodem do wiernych;
• Symbol Wiary (Wieruju) oraz Modlitwa Pańska (Otcze nasz) nie są śpiewane, lecz recytowane;
• kapłani podczas małego wyjścia z Ewangelią i dużego wyjścia ze św. Darami obchodzą całą cerkiew;
• Św. Eucharystia podawana w starożytny sposób – oddzielnie podawane św. Ciało i Krew Chrystusa.

Święta Liturgia autorstwa apostoła Jakuba nie zawiera modlitwy za zmarłych. W tym roku 5 listopada przypadała również sobota rodzicielska, w soborze św. Mikołaja tego dnia była sprawowana Liturgia bez modlitw za zmarłych, dlatego wspomnienie zmarłych w tej cerkwi przeniesiono na sobotę poprzedzającą, 29 października.

— Elżbieta Iwaniuk