Międzynarodowa konferencja naukowa w Chełmie

20 września 2023 roku w Chełmskiej Bibliotece Publicznej im. Marii Pauliny Orsetti odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa pn. Prawosławne dziedzictwo wiary i kultury na Ziemi Chełmskiej. Organizatorem wydarzenia było Chełmskie Centrum Kultury Prawosławnej.

Konferencja stanowiła jeden z punktów trzydniowych uroczystości związanych z jubileuszem 800. rocznicy przeniesienia siedziby prawosławnej diecezji chełmskiej z Uhruska do Chełma. Ta historyczna sposobność stała się wspaniałym impulsem do podjęcia refleksji – teologicznej, historycznej i kulturowej nad obecnością tradycji prawosławnej na Chełmszczyźnie. W trzech sesjach z czternastoma prelekcjami przedstawione zostały dzieje politycznych i religijnych wydarzeń z XIII wieku.

Wydarzenie zainaugurowało słowo wstępu dyrektora Chełmskiego Centrum Kultury Prawosławnej ks. dra Jarosława Szczura. Duchowny przywitał zgromadzonych hierarchów, duchowieństwo, przedstawicieli chełmskiego magistratu, prelegentów i przybyłych słuchaczy. Dzisiejsza refleksja naukowa nad prawosławną tożsamością regionu stanowi wyraz troski i odpowiedzialności za dziedzictwo, którego jesteśmy spadkobiercami – podkreślił ks. Jarosław.

W części oficjalnego otwarcia konferencji wystąpili przedstawiciele hierarchii Kościoła prawosławnego, władz miasta Chełma oraz współorganizatorzy. Jako pierwszy z przesłaniem i błogosławieństwem Patriarchatu Jerozolimy zwrócił się metropolita Bostry Tymoteusz. Hierarcha wyraził wdzięczność z możliwości pobytu na chełmskiej ziemi oraz nawiązał do historycznej obecności prawosławnej tradycji na ziemi księcia Daniela. Następnie głos zabrała wiceprezydent miasta Chełma Dorota Cieślik, która życzyła zgromadzonym owoców naukowych i duchowych z pobytu w Chełmie. Kolejnym mówcą był Konsul Honorowy Ukrainy w Chełmie Stanisław Adamiak, który objął wydarzenie patronatem honorowym. Konsul podkreślił konieczność debaty nad dziejami Chełma, a w tym kontekście początków rozwoju miasta i prawosławnego biskupstwa. W imieniu współorganizatora wydarzenia – Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie wystąpił Zygmunt Gardziński. Przedstawiciel chełmskiej uczelni życzył zgromadzonym realizacji postawionych celów oraz szybkiej publikacji materiałów konferencyjnych.

Następnie słowo wprowadzenia wygłosił arcybiskup lubelski i chełmski Abel. Władyka podkreślił wielką wagę celebrowanego jubileuszu, który jest żywą pamięcią o hierarchach, duchowieństwie i wiernych prawosławnej diecezji chełmskiej. Ekscelencja życzył, by jednym z owoców konferencji było odrodzenie chełmskiego ośrodka nauki pn. Chełmskie Archiwum Cerkiewne, które byłoby jeszcze jednym instrumentem do utrwalania prawosławnej tożsamości Chełma i Chełmszczyzny.

Zasadniczą częścią konferencji były trzy sesje naukowe z wystąpieniem czternastu prelegentów. Pierwsza z nich dotyczyła staroruskich tradycji teologiczno-duchowych. Sesję poprowadziła dr hab. Urszula Pawluczuk. Swoje referaty zaprezentowali: bp dr hab. Warsonofiusz (Doroszkiewicz), prof. dr hab. Krzysztof Leśniewski, abp dr. Paisjusz (Martyniuk) oraz dr Genadij Hulko (w zastępstwie ks. Jan Grajko).

Tematem drugiej sesji były początki prawosławia na Ziemi Chełmskiej. Tę część konferencji poprowadził arcybiskup przemyski i gorlicki dr Paisjusz (Martyniuk). Swoje badania zaprezentowali wybitni specjaliści w zakresie danej problematyki: prof. dr hab. Antoni Mironowicz, prof. Dariusz Dąbrowski, dr hab. Mariusz Bartnicki, dr hab. Urszula Pawluczuk oraz dr Marcin Mironowicz.

W trzeciej sesji skupiono się na odkrywaniu obecności prawosławia na Ziemi Chełmskiej na podstawie badań archeologicznych oraz współczesnych reliktów kultury materialnej i duchowej regionu. Sesję poprowadził prof. dr hab. Antoni Mironowicz. Z interesującym materiałem badań wystąpili: Jurij Mazuryk, prof. Wołodymyr Aleksandrowicz, prof. dr hab. Leonid Tymoszenko, dr Tomasz Dzieńkowski oraz mgr Zbigniew Lubaszewski.

Współorganizatorami konferencji były: Katedra Teologii Prawosławnej – Instytut Nauk Teologicznych KUL, Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska oraz Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Chełmie.

Projekt został dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Doskonała Nauka II”.

Wydarzenie wzięło udział w programie „Warto być Polakiem”, którego organizatorem jest Samorząd Województwa Lubelskiego.

Konferencja odbywała się pod patronatem Honorowego Konsula Ukrainy w Chełmie Stanisława Adamiaka.

Konferencję można obejrzeć na kanale YouTube serwisu cerkiew.pl.

Wideo

Zdjęcia: archiwum serwisu cerkiew.pl, Adrian Kazimiruk
Tekst:  ks. Jarosław Szczur