Naukowo o autokefalii

13 maja na Uniwersytecie w Białymstoku odbyła się konferencja naukowa na temat Autokefalie Kościoła Prawosławnego w Polsce zorganizowana przez Zakład Historii Kultur Pogranicza.

Obrady rozpoczęły się o godz. 9.00 wystąpieniem rektora Uniwersytetu prof. Marka Gębczyńskiego, po którym głos zabrała dziekan Wydziału Historyczno - Socjologicznego prof. Halina Parafianowicz. Po niej głos zabrał dyrektor instytutu – prof. Jerzy Urwanowicz.

Ksiądz dr Jerzy Tofiluk rozpoczął konferencję referatem na temat pojęcia autokefalii. Wyjaśnił jej historyczne i teologiczne pochodzenie oraz zasady nadawania autokefalii. Dr Józef Kuffel z Krakowa zanalizował naukę św. abpa Hilariona (Troickiego) dotyczącą jedności Cerkwi prawosławnej. Z kolei historyczne losy metropolii kijowskiej omówili prof. Antoni Mironowicz i ks. prof. Marian Bendza. Profesor Mironowicz opisał funkcjonowanie metropolii w strukturze patriarchatu kijowskiego, zaś ks. Bendza przypomniał zebranym słuchaczom okoliczności włączenia metropolii kijowskiej do patriarchatu moskiewskiego.

Popołudniową część konferencji otworzył referat Dimitriosa Gonisa z Akademii Teologicznej w Atenach. Profesor zapoznał uczestników konferencji z okolicznościami nadawania autokefalii dla lokalnych Cerkwi podległych na przełomie wieku patriarchatowi konstantynopolitańskiemu (m. in. Cerkwi greckiej oraz Cerkwi serbskiej). Profesor Mirosława Papierzyńska - Turek omówiła okoliczności nadania autokefalii przez patriarchat konstantynopolitański Cerkwi w Polsce w 1925r., zaś uzupełnieniem informacji na ten temat było wystąpienie ks. hieromnicha dr. Andrzeja (Borkowskiego). Ksiądz Andrzej swoje badania oparł o greckie, bardzo cenne dla nauki polskiej, źródła wiedzy historycznej. Profesor Eugeniusz Mironowicz przedstawił okoliczności nadania autokefalii Cerkwi w Polsce w 1948 r. przez patriarchat moskiewski. Ostatnim prelegentem był ks. dr Anatol Szymaniuk. Zanalizował on w ujęciu teologiczno - historycznym pojęcie „synodu endymuza”, czyli stałego synodu patriarchatu konstantynopolitańskiego, który podejmował historyczne decyzje oraz miał prerogatywy wyboru nowego patriarchy konstantynopolitańskiego.

Po zaprezentowanych referatach odbyła się naukowa dyskusja na temat kanoniczności nadania autokefalii Kościołowi prawosławnemu w Polsce w 1925r. i 1948r. Przypomnijmy, że w nauce historycznej trwa spór o to, czy nadanie autokefalii Cerkwi w Polsce w 1925 r. było ważne, czy też autokefalia nadana przez Cerkiew - matkę czyli patriarchat moskiewski ma znamiona bardziej kanoniczne.

W obradach naukowych w Białymstoku uczestniczyli m. in. przedstawiciel patriarchatu moskiewskiego, ks. archimadryta Gabriel – przełożony monasteru supraskiego i ks. archimandryta Warsonofiusz – przełożony monasteru w Sakach, liczni duchowni z diecezji białostocko - gdańskiej oraz ks. Mariusz Synak z parafii w Słupsku, poseł Eugeniusz Czykwin, redakcja „Przeglądu Prawosławnego”, przedstawiciele Radia Białystok, portalu internetowego www.Cerkiew.pl i licznie zgromadzeni słuchacze.

W podsumowaniu konferencji ks. Marian Bendza wyraził nadzieję na szybkie opublikowanie materiałów pokonferencyjnych, zaś gospodarz konferencji – dyrektor Zakładu Historii Kultur Pogranicza UwB podziękował prelegentom uczestnikom konferencji i zobowiązał się do opublikowania zaprezentowanych referatów.

Zdj. Jarosław Charkiewicz, Stefan Dmitruk

Na zdj.: uczestnicy konferencji /Jarosław Charkiewicz/

— Stefan Dmitruk