Naukowo o radomskiej parafii

W związku z II edycją „Uliczek tradycji”, zorganizowanej we wrześniu 2009 r. przez Ośrodek Kultury i Sztuki „Resursa Obywatelska” w Radomiu, ukazał się XLIII tom „Biuletynu Kwartalnego Radomskiego Towarzystwa Naukowego”. Zeszyt 4. periodyku jest zatytułowany „Życie codzienne w międzywojennym Radomiu”. Wśród rozpraw naukowych został opublikowany tekst ks. Jarosława Antosiuka pt. „Sytuacja parafii prawosławnej w Radomiu podczas I wojny światowej i w okresie międzywojennym” (s. 113 – 122).

Autor publikacji, ks. Jarosław Antosiuk, pełni obecnie funkcję proboszcza prawosławnej parafii pw. Zaśnięcia Bogurodzicy w Krakowie. W latach 2000-2001 był diakonem, a następnie wikariuszem parafii w Radomiu (lata 2001-2004). Ksiądz Antosiuk jest znany w środowisku naukowym jako autor monografii radomskiej parafii pt. „Radomskie prawosławie” (Radom 2004).

Liczący 414 stron XLIII tom „Biuletynu Kwartalnego Radomskiego Towarzystwa Naukowego” zredagowała Grażyna Łukaszewicz-Dzierżawska. „Biuletyn…” redaktorzy podzielili na dwie części – pierwszą zawierającą rozprawy naukowe i drugą zatytułowaną „Noty i materiały”.

Artykuł prawosławnego duchownego ukazał się w pierwszym, monograficznym, dziale obok rozpraw naukowych poświęconych wyznaniom zamieszkujących miast tj. społeczności katolickiej (autor - Piotr A. Tusiński), ewangelickiej (autor - Jarosław Kłaczkow), żydowskiej (autor - Sebastiana Piątkowski). Drugą kategorią naukowych rozważań są monografie poświęcone życiu społecznemu Radomian. Należy do nich zaliczyć rozważania Witolda Rakowskiego omawiające „Społeczeństwo Radomia w świetle Pierwszego Powszechnego Spisu RP z dnia 30 XI 1921 r.”, samorządowi Radomia z lat 1916 – 1939, omówienie przez Annę Jankowską tradycji powstania styczniowego w latach 20 i 30 XX w., opisanie przez Konrada Słowińskiego radomskiej opieki nad biednymi dziećmi. Ostatnią kategorią opracowań naukowych są teksty związane z radomskim teatrem (autorstwa Stanisława Medyńskiego), kinem (autorstwa Moniki Jabłońskiej), prasą (autorstwa Jolanty Dzieniakowskiej). W „Notach i materiałach” omówiono dzieje parafii ewangelickiej widziany przez pryzmat ks. Wojciecha Rudkowskiego – proboszcza radomskiej parafii ewangelicko-augsburskiej, młodzieży szkolnej spisane przez emerytowanego nauczyciela Władysława Machrzyńskiego, bibliotekarka Anna Nagay omówiła czytelnictwo i biblioteki, Wojciech T. Kacperski – turystykę, Elżbieta Kwiecień – sztandary cechowe, Robert Wiraszka – sporządził biogramy dentystów z Radomia oraz sylwetki sędziów, zaś Stanisław Zieliński opracował wspomnienia Jakuba Żabnera poświęcone radomskiemu życiu społecznemu.

Opracowanie ks. Antosiuka zostało sporządzone w oparciu o materiał archiwalny znajdujący się w Archiwum Państwowym w Radomiu, Archiwum Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, Archiwum Parafii Prawosławnej w Radomiu i Archiwum Parafii Prawosławnej w Kielcach. Autor omówił następstwa I wojny światowej dla radomskiej społeczności prawosławnej: rewindykację przez wojsko, a następnie władze miejskie i Kościół rzymskokatolicki soboru pw. św. Mikołaja w Radomiu w 1918 r.; problemy z budową nowej świątyni przez prawosławnych mieszkańców miasta; próby zorganizowania środków finansowych na utrzymanie kleru i zorganizowanie życia parafialnego oraz udanej katechizacji młodych, prawosławnych Radomian w 20-leciu międzywojennym.

Należy pochwalić inicjatorów wydania „Biuletynu…” za publikację artykułu ks. Antosiuka. Monografia uświadamia naukowców i mieszkańców Radomia o funkcjonowaniu, nie rzadko trudnym i skomplikowanym, prawosławnej społeczności miasta w 20-leciu międzywojennym. Artykuł wypełnia lukę w badaniach nad prawosławiem w Radomiu w XIX – XX w.

Za: radom.cerkiew.org Red. Michał Kalina

— Stefan Dmitruk