Niedziela o Sądzie Ostatecznym

Gdy przyjdziesz, Boże, w chwale na ziemię i wszystko zadrży, rzeka bowiem ognista niesie wszystkich przed Trybunał, księgi zostają otworzone i tajemnice wyjawione, wtedy wybaw mnie od ognia niegasnącego i uczyń godnym stania po Twojej prawicy, Sędzio najsprawiedliwszy.

Kondakion niedzieli o Sądzie Ostatecznym

Niedziela o Sądzie Ostatecznym jest trzecią niedzielą trzytygodniowego okresu przygotowującego do rozpoczęcia Wielkiego Postu. W tym czasie nabożeństwa zostają wzbogacone o teksty Triodionu Postnego– księgi liturgicznej zawierającej teksty nabożeństw z okresu od niedzieli o celniku i faryzeuszu do Wielkiej Soboty włącznie. W tym dniu, uwaga skupia się na przyszłym sądzie wszystkich osób, które staną przed tronem Boga, kiedy Chrystus powróci w chwale.

Wspomnienie niedzieli ma swoje źródło w przypowieści naszego Pana Jezusa Chrystusa zapowiadającego swoje Drugie Przyjście i Sąd Ostateczny nad wszystkimi – żywymi i zmarłymi. W Ewangelii wg. św. Mateusza (Mt 25, 31-46) Chrystus mówi o tym co się wydarzy gdy „przyjdzie w swojej chwale i wszyscy z nim aniołowie”.

Podczas swojego przyjścia Chrystus "zasiądzie na tronie swej chwały", a wszystkie narody zgromadzą się przed Nim. Rozdzieli je "jak pasterz odłącza owce od kozłów". Owce zostaną umieszczone po prawicy, a kozły po lewej stronie. Powie do owiec: "pójdźcie błogosławieni Ojca mego, odziedziczcie Królestwo, przygotowane dla was od założenia świata”.

Królestwo to jest dedykowane owcom z powodu ich współczucia i służby potrzebującym. Jezus mówi: “byłem głodny, a daliście mi jeść, pragnąłem a daliście mi pić, byłem przechodniem, a przyjęliście mnie, byłem nagi, a przyodzialiście mnie, byłem chory, a odwiedzaliście mnie, byłem w więzieniu, a przychodziliście do mnie”.

Sprawiedliwe owce wybrane dla Królestwa zapytają jak to może być możliwe. Zapytają Jezusa kiedy widziały go głodnym, spragnionym, kiedy był przechodniem, nagim i w więzieniu. On odpowie im: “cokolwiek uczyniliście jednemu z tych najmniejszych braci, mnie uczyniliście”.

Chrystus Król, siedząc na Swoim tronie chwały, zwróci się do kozłów po Swojej lewej stronie i powie: „idźcie precz ode mnie, przeklęci, w ogień wieczny zgotowany diabłu i jego aniołom”. Potępi ich gdyż nie nakarmili Go kiedy był głodny, nie dali Mu pić kiedy pragnął, nie przyjęli Go kiedy był przechodniem, nie przyodziali kiedy był nagi, nie odwiedzili Go gdy był chory i w więźniu.

Kozły także będą pytać Pana o to kiedy widziały go głodnym, spragnionym, kiedy był przechodniem, nagim i w więzieniu. Wtedy On odpowie im, mówiąc: "zaprawdę, powiadam wam, czegokolwiek nie uczyniliście jednemu z tych najmniejszych, i mnie nie uczyniliście”.

Jezus kończy Swoją przypowieść zapowiadając, że ci po lewej stronie "odejdą na kaźń wieczną, sprawiedliwi zaś do życia wiecznego".

Podczas dwóch niedziel przygotowujących do Wielkiego Postu, skupiono się na cierpliwości Boga i Jego nieograniczonym współczuciu, Jego gotowości do przyjęcia każdego grzesznika, który się ku Niemu zwraca. Podczas tej trzeciej niedzieli, jesteśmy wyjątkowo mocno upominani: nikt nie jest tak cierpliwy i tak miłosierny jak Bóg, ale nawet on nie wybacza tym, którzy się nie nawrócili. Bóg miłości jest również Bogiem sprawiedliwości, toteż gdy Chrystus przyjdzie ponownie w chwale, przyjdzie jako nasz sędzia. Takie jest przesłanie Wielkiego Postu do każdego z nas: nawrócić się póki mamy jeszcze ku temu czas i sposobność.

Ta niedziela pokazuje nam eschatologiczny wymiar Wielkiego Postu: Wielki Post jest przygotowaniem na powtórne i pełne chwały przyjście Zbawiciela, dla wiecznej Paschy przyszłego wieku (temat ten jest szczególnie podkreślany w tekstach nabożeństw trzech pierwszych dni Wielkiego Tygodnia). Ale wyrok nie jest dedykowany tylko przyszłości. Tu i teraz, każdego dnia i w każdej godzinie pomimo możliwości nie pomagając innym z powodu stwardnienia naszego serca już ściągamy na siebie sąd.

Innym tematem, który przybliża nam ta niedziela jest miłość. Gdy Chrystus przyjdzie, aby nas sądzić, co będzie kryterium Jego wyroku? Przypowieść o Sądzie Ostatecznym odpowiada: miłość-nie jedynie humanitarna troska o abstrakcyjną sprawiedliwość i anonimowe "zło", ale konkretna i osobowa miłość do osoby ludzkiej, do osób które spotykamy każdego dnia naszego życia.

Chrześcijańska miłość jest "możliwą niemożliwością", zobaczenia Chrystusa w drugim człowieku, kimkolwiek on lub ona jest, a którego Bóg w swoim odwiecznym i tajemniczym planie, zdecydował się wprowadzić do naszego życia. Być może tylko tylko na kilka chwil, nie jako okazję do "dobrego uczynku" lub trening filantropii, ale jako początek wiecznego towarzystwa samego Boga.

Przypowieść o Sądzie Ostatecznym mówi o chrześcijańskiej miłości. Nie wszyscy są powołani do pracy dla "ludzkości", ale każdy z nas otrzymał dar i łaskę w postaci chrystusowej miłości. Wiemy, że wszyscy potrzebują tej osobistej miłości do rozpoznawania w nich unikalnej duszy w której w unikalny sposób jest odzwierciedlone piękno całego stworzenia. Wiemy również, że są ludzie w więzieniach i są chorzy i spragnieni i głodni, ponieważ odmówiono im miłości.I kończąc, wiemy, że jesteśmy odpowiedzialni za małą część Królestwa Bożego tu na ziemi. Odpowiedzialni za dar miłości Chrystusa. Tak więc będziemy sądzeni za to czy podjęliśmy tę odpowiedzialność, za to czy kochaliśmy.

Ikona niedzieli o Sądzie Ostatecznym zawiera wszystkie elementy ewangelicznej przypowieści. Chrystus siedzi na tronie lub tęczy i przed nim odbywa się Sąd. Po Jego prawej stronie stoi Bogurodzica, zaś po lewej Jan Chrzciciel, którym błogosławi. Na mniejszych tronach widzimy siedzących apostołów. Z tronu wychodzą dwa zwoje. W kierunku owiec z fragmentem Pisma - "pójdźcie, błogosławieni Ojca mojego, odziedziczcie Królestwo" , zaś w stronę kozłów "idźcie precz ode mnie, przeklęci, w ogień wieczny". Przed tronem widzimy klęczących prarodziców - Adama i Ewę. Po środku ikona znajduje się także przedstawienia Archanioła Michała. Archanioł trzyma szalę wyroku i otaczają go księgi zawierające spis win każdego człowieka. Na ikonie pokazani są również aniołowie z trąbami, którzy ogłaszają powrót Chrystusa i oraz rozpoczęcie Sądu Ostatecznego. W kierunku prawego dolnego rogu ikony rozlewa się wieczny ogień przygotowany diabłu i demonom, a także dla tych, którzy nie zostali zaliczeni jako godni odziedziczenia Królestwa Bożego, zaś po prawej stronie widzimy szczęśliwców, którzy dostąpili radości życia wiecznego.

W niedzielę o Sądzie Ostatecznym celebrowana jest liturgia św. Jana Chryzostoma. Na wieczerni oraz jutrzni oprócz tekstów dotyczących Zmartwychwstania słyszymy także hymny z Triodionu.

Niedziela o Sądzie Ostatecznym jest nazywana także jako mięsopustną. Tradycyjnie ten dzień jest ostatnim kiedy spożywamy produkty mięsne.

Czytania niedzieli o Sądzie Ostatecznym:

Apostoł (1 Kor 8,8 – 9,2)

Bracia, pokarm nie zbliża nas do Boga. Gdy przestajemy jeść, niczego nie tracimy, a gdy jemy, niczego nie zyskujemy. Uważajcie jednak, aby wasza swoboda w tej dziedzinie nie była powodem zgorszenia dla tych, którzy mają błędne sumienie. Gdyby bowiem ktoś o błędnym sumieniu zobaczył ciebie, który uchodzisz za posiadającego odpowiednią wiedzę, jak zasiadasz do stołu w świątyni pogańskiej, czy nie skłoniłoby to jego do spożywania pokarmów pochodzących z ofiar składanych bożkom? Na skutek tego twoja wiedza sprowadziłaby zgubę na brata o błędnym sumieniu, za którego przecież umarł Chrystus. W ten sposób grzesząc przeciw braciom i raniąc ich błędne sumienie, grzeszycie przeciw Chrystusowi. Jeżeli więc pokarm gorszy mego brata, przenigdy nie będę jadł mięsa, aby go nie zgorszyć. Czy nie jestem wolny? Czy nie jestem apostołem? Czy nie widziałem Jezusa, Pana naszego? Czy wy nie jesteście moim dziełem w Panu? Jeśli nawet dla innych nie jestem apostołem, to dla was na pewno nim jestem. Wy jesteście pieczęcią mego urzędu apostolskiego w Panu.

Ewangelia (Mt 25, 31–46)

Rzecze Pan: kiedy przyjdzie Syn Człowieczy w chwale swojej i wszyscy aniołowie z Nim, wtedy zasiądzie na tronie swej chwały. I zostaną przed Nim zgromadzone wszystkie narody. I oddzieli jednych od drugich, jak pasterz oddziela owce od kozłów. I ustawi owce po swojej prawicy, kozły zaś po lewicy. Wtedy powie król tym po swej prawicy: – Chodźcie, błogosławieni Ojca mego, miejcie udziały w Królestwie przygotowanym wam od stworzenia świata. Byłem głodny i daliście mi jeść, byłem spragniony i napoiliście mnie, byłem obcy i przyjęliście mnie, nagi i odzialiście mnie, zachorowałem i odwiedziliście mnie, w więzieniu byłem i przyszliście do mnie. Wówczas odpowiedzą mu sprawiedliwi, mówiąc: – Panie, kiedy widzieliśmy Cię głodnego i nakarmiliśmy lub spragnionego i napoiliśmy? Kiedy widzieliśmy Cię obcego i przyjęliśmy lub nagiego i odzialiśmy? Kiedy widzieliśmy Cię chorego lub w więzieniu i przyszliśmy do Ciebie? I odpowiadając, król powie im: – Amen, mówię wam, cokolwiek uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, mnie uczyniliście. Wtedy powie i tym po lewicy: – Pójdźcie precz ode mnie, przeklęci, w ogień wieczny, przygotowany diabłu i jego aniołom. Byłem bowiem głodny i nie daliście mi jeść, byłem spragniony i nie napoiliście mnie, obcy byłem i nie przyjęliście mnie, nagi i nie odzialiście mnie, chory i w więzieniu i nie odwiedziliście mnie. Wówczas odpowiedzą i oni, mówiąc: – Panie, kiedy widzieliśmy Cię głodnym lub spragnionym, lub obcym, lub nagim, lub chorym, lub w więzieniu i nie usłużyliśmy Ci? Wtedy odpowie im, mówiąc: – Amen, mówię wam. Czegokolwiek nie uczyniliście jednemu z tych najmniejszych, mnie nie uczyniliście. I ci pójdą na mękę wieczną, sprawiedliwi zaś na życie wieczne.

tłum. Paweł Cecha za: lent.goarch.org

— Paweł Cecha