Nowa tradycja

Dzień 24 grudnia to dla parafii diecezji łódzko-poznańskiej Wigilia Bożego Narodzenia. Właśnie tego dnia, późnym popołudniem w cerkwi św. Mikołaja Cudotwórcy w Bydgoszczy prawosławni mieszkańcy tego miasta i ich goście spotkali się na świątecznym nabożeństwie rozpoczętym wielkim powieczerzem. Przy pięknej choince, we wspaniałej atmosferze cudownie brzmiały słowa troparionu Bożego Narodzenia.

Po zakończonej modlitwie zgromadzeni wierni po raz pierwszy spotkali się na wspólnym posiłku w parafialnej świetlicy. Postne dania przygotowane przez bydgoszczanki smakowały wszystkim. Jeszcze wspanialej brzmiały kolędy odśpiewane przy wspólnym stole. Największa jednak uciechę miały obecne dzieci, dla których proboszcz, ks. Jarosław Dmitruk, przygotował słodkie prezenty. Następnego dnia rano bydgoscy parafianie i ich goście spotkali się na św. Liturgii, którą celebrował ks. J. Dmitruk, wieloletni proboszcz bydgoskiej parafii.

Prawosławie w Bydgoszczy pojawiło się podobno już na początku XIX wieku. S. Pastuszewski w swoim opracowaniu podał informacje o odnotowanej w statystykach miejskich obecności męskiego „schesmatyka grecko-wschodniego” na terenie powiatu bydgoskiego w 1812 roku. Prawosławni liczniej pojawili się w Bydgoszczy w latach czterdziestych XIX w. w związku z rozwojem przemysłowym miasta i poszukiwaniem pracy przez mieszkańców dawnych kresów wschodnich. Po roku 1918 r. i odrodzeniu się państwowości polskiej miejsce odpływającej ludności niemieckiej zajmowali emigranci z kresów wschodnich i Rosji. Nowo przybyli dość szybko zorganizowali w Bydgoszczy życie parafialne. Powstała wtedy parafia pw. św. Mikołaja Cudowórcy, a w roku 1924 - prężnie działające na terenie Bydgoszczy Bydgoskie Bractwo Prawosławne.

W okresie międzywojennym w Bydgoszczy odnotowano ok. 1000 prawosławnych. Po wojnie, na skutek zmiany granic, do Bydgoszczy przybyli kolejni emigranci ze wschodu. Po wojnie zmarł ks. Tomasz Smoktunowicz, który wiele lat pełnił posługę w bydgoskiej parafii. Powojenne losy bydgoskiej cerkwi i jej mieszkańców okazały się bardzo skomplikowane. Po pierwsze - trudności lokalowe, po drugie - asymilacja prawosławnych wyznawców w katolickim społeczeństwie.

Pomimo trudnych losów parafii i jej wiernych dziś cerkiew w Bydgoszczy znajduje się w centrum miasta, przy ul. Nowy Rynek 5, w budynku o dość nietypowej jak dla cerkwi architekturze: muru pruskiego. Proboszczem od 1987 roku jest ks. Jarosław Dmitruk, który z wielkim oddaniem pełni swoją służbę skupiając wokół cerkwi „starych i nowych” prawosławnych bydgoszczan.

— Tamara Samsonowicz