Obrona pracy doktorskiej ks. Arkadiusza Barańczuka

W dniu 13. lipca 2015 roku w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie odbyła się publiczna obrona rozprawy doktorskiej ks. prot. mgr. Arkadiusza Barańczuka na temat: „Kościół prawosławny na terenie województwa białostockiego w latach 1944–1956”.

Promotorem dysertacji był ks. prof. dr hab. Marian Bendza. Recenzentami pracy byli: Jego Eminencja Wielce Błogosławiony prof. zw. dr hab. Sawa, Prawosławny Metropolita Warszawski i całej Polski (Wydział Teologiczny Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie) i prof. zw. dr hab. Wiesław Jan Wysocki (Wydział Nauk Historycznych i Społecznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie). Przewodniczącym Komisji Egzaminacyjnej był Dziekan Wydziału Pedagogicznego ChAT prof. dr hab. Tadeusz Jacek Zieliński.

Laudację pracy wygłosił ks. prof. dr hab. Marian Bendza, który podkreślił, że przedstawiona dziś dysertacja doktorska ks. prot. Arkadiusza Barańczuka zalicza się do grupy tematów historii współczesnej tak kontrowersyjnych, jak i nie do końca zbadanych.

Zasadnicze ramy chronologiczne pracy doktoranta obejmują charakterystyczne dla rozwoju „nowej Polski” lata 1944-1956. Granica podziału treściowego opiera się na dwóch „filarach”: analizy tzw. „przełomu stalinowskiego” (1948/49) oraz analizy jakościowej stalinowskiego terroru do roku 1956 jako naturalnej cenzury historii PRL-u. Przez dramatyczny okres II wojny światowej, kiedy dawne ziemie Rzeczypospolitej znalazły się po drugiej stronie granicy wschodniej, Cerkiew prawosławna włączona do ZSRR doświadczyła wraz z innymi wyznaniami represji, które w zdecydowany sposób wpłynęły na ówczesny bieg historii tej ziemi w jej eklezjalnym wymiarze. Wiele uwagi w dysertacji poświęcono wydarzeniom określanym w historiografii mianem „schizmy białostockiej” i „dwuwładzy religijnej”. Praca uwypukla nadużycia nowej władzy, sytuację duchowieństwa i wiernych w kontekście relacji państwo – Ortodoksja. Dysertacja w znacznej mierze opiera się na dokumentach archiwalnych aparatu bezpieczeństwa publicznego i Milicji Obywatelskiej. Autor pracy w swojej inwestygacji problemu korzystał z kwerendy zasobów Prawosławnego Archiwum Metropolitalnego w Warszawie. Bardzo cennymi okazały się opracowania monograficzne prof. Rafała Wnuka „Za pierwszego Sowieta”. Polska konspiracja na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej, 2007, a także Krzysztofa Sychowicza, Władze komunistyczne wobec Kościołów i związków wyznaniowych w województwie białostockim w latach 1944-1975. Recenzenci bardzo wysoko ocenili wartość merytoryczną bronionej dysertacji i zgodnie uznali potrzebę wydania pracy w formie książkowej. Jego Eminencja metropolita Sawa uznał pracę za lekturę obowiązkową dla każdego duchownego PAKP, szczególnie dla młodszego pokolenia duchownych i alumnów seminarium duchownego.

Ks. Arkadiusz Barańczuk urodził się 19 marca 1973 r. w Siemiatyczach. Po ukończeniu Szkoły Podstawowej w Klukowiczach rozpoczął naukę w Prawosławnym Seminarium Duchownym w Warszawie. W 1992 r. złożył egzamin dojrzałości w I LO dla Pracujących w Warszawie, a rok później ukończył Wyższe Prawosławnym Seminarium Duchowne. W 1998 wstępuje w związek małżeński z Katarzyną Piskorz. Ma dwóch synów. W kwietniu 1998 r. JE Najprzewielebniejszy Adam, abp przemysko – nowosądecki udziela Arkadiuszowi Barańczukowi święceń diakońskich, a 3. maja tegoż roku chirotonii kapłańskiej kierując do Parafii pw. Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Gładyszowie z filią cerkwi pw. św. Michała Archanioła w Regietowie oraz do Parafii pw. Opieki Matki Bożej w Zdyni z filią cerkwi pw. św. Bazylego Wielkiego w Koniecznej. W 2001 r. JE Najprzewielebniejszy Adam, abp przemysko – nowosądecki mianuje ks. A. Barańczuka dyrektorem nowo powołanego Prawosławnego Ośrodka Miłosierdzia „Eleos” z siedzibą w Gładyszowie. Swą działalność duszpasterską łączy z licznymi inicjatywami charytatywnymi. Od 2001 r. organizuje dla dzieci niepełnosprawnych obozy wypoczynkowe w Gładyszowie połączone z hipoterapią. Od 2002 r. zakłada i prowadzi bezpłatną wypożyczalnię wózków inwalidzkich, łóżek szpitalnych oraz sprzętu rehabilitacyjnego. W 2009 r. jest inicjatorem otwarcia Diecezjalnego Domu Charytatywno – Rehabilitacyjnego, w którym znajdują się także mieszkania dla bezdomnych. Jednocześnie kontynuuje studia na Prawosławnym Fakultecie Teologicznym w Preszowie (Słowacja), które kończy tytułem magistra teologii w 2002 r. Za swoją pracę został nagrodzony w 2009 r. Gramotą JE abp. Adama, 2012 r. orderem św. rów. App. Marii Magdaleny II stopnia nadanym przez JE metr. Sawę, w 2014 r. brązowym Krzyżem Zasługi Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego.

Foto: Arkadiusz Barańczuk

za: orthodox.pl

— ks. prot. dr Piotr Kosiński