Post to pogłębianie relacji z Bogiem

Prezentujemy wywiad z duchownym prawosławnego Kościoła na Ukrainie ks. prot. Aleksandrem Niemczynowem o istocie Wielkiego Postu, jego sensiei znaczeniu dla człowieka, jak również właściwym rozumieniu powściągliwości Z jakiego okresu pochodzą pierwsze wzmianki o poście? O poście jako okresie powstrzymywania się wspomina się często w księgach Starego Testamentu. Naród żydowski np. musiał pościć w czasie, kiedy Mojżesz przebywał na górze Synaj i rozmawiał z Bogiem. W późniejszym czasie został wprowadzony u Żydów obowiązkowy post w święto Jom Kippur, Dzień Pojednania, Dzień Oczyszczenia albo Dzień Sądu. Dalej post stał się nieodłączną częścią składową życia chrześcijan każdej epoki. Nie jest raczej możliwe ustalenie ścisłej daty wprowadzenia postu w Kościele. Jak długo istnieje chrześcijaństwo, tak długo również post. Chrystus mówiąc o pewnym rodzaju złych duchów mówi, że wyrzuca się je tylko modlitwą i postem (Mat 17, 21). Dlatego post jest nieodzowną częścią chrześcijańskiego stylu życia i sposoby myślenia. Czy prawosławni chrześcijanie nie mogą jeść wieprzowiny tylko w czasie postu czy w ogóle nie powinni spożywać takiego mięsa? Prawosławie nie zabrania spożywania tego czy innego rodzaju mięsa. Podczas postu ograniczamy spożycie żywności o dużej zawartości białka, również wieprzowiny. Jeżeli mają Państwo na uwadze teksty starotestamentowe, które mówią o tym, że można spożywać tylko mięso zwierząt mających rozdwojone kopyta, to w Nowym Testamencie, w Dziejach Apostolskich, czytamy, że po dokonaniu zbawiennej ofiary przez Chrystusa niczego nieczystego już być nie może. Potwierdzili to uczniowie Chrystusa na Soborze Apostolskim w Jerozolimie, na którym postanowiono uwzględniać tylko najistotniejsze przekazania Zakonu. Chrześcijanie powinni powstrzymywać się od krwi, nierządu, mięsa ofiarnego, padliny oraz, co najważniejsze, nie czynić wobec bliźnich tego, czego sobie nie życzą. Ale przecież post zakłada nie tylko ograniczenia w jedzeniu, ale również w zachowaniu. Czy należy powstrzymywać się w okresie postnym od hucznych spotkań towarzyskich, przeklinania, kłótni, od wszelkiego rodzaju negatywnych emocji? Kościół prawosławny zaleca by nie przeklinano i nie kłócono się nie tylko w czasie Postu. Nie jest tak, by zaraz po Wielkanocy można było przeklinać, czy kłócić się. Trzeba też uświadomić sobie, że post nie jest dietą, chociaż jego ważnym elementem jest kwestia o charakterze kulinarnym. Post jest okresem powstrzymywania się we wszystkim, we wszystkich przejawach naszego życia. Jest to okres, kiedy powinniśmy stawać się bardziej powściągliwi. Tutaj należy przypomnieć sobie ważną nowotestamentową przestrogę: w żadnym przypadku post nie powinien być publicznie demonstrowany. Należy uciekać od pomysłów typu ?zwróćcie na mnie uwagę, ja poszczę? lub Boże broń: ?nie jestem taki jak wy, jestem święty, a wy wszyscy jesteście niesprawiedliwi?. Zabrania nam tego w surowo Pan w Ewangelii. Nakazuje, ażebyśmy się strzegli ?kwasu faryzeuszów?. Chodzi tu o wiarę na pokaz, która często jest fałszywa. W poście najważniejsze powinny być nasze relacje z Bogiem, nie zaś tylko przestrzeganie pewnych zakazów. Należy mieć na uwadze cel tego okresu. W każdym przedsięwzięciu należy z czegoś zrezygnować, żeby coś osiągnąć. Często się słyszy, że wymagania naszego Kościoła w zakresie postu są zbyt surowe. Nikogo jednak nie oburza tryb życia sportowców, którzy bez końca trenują i ściśle przestrzegają określonych zasad, wiedzą co można, a czego nie. Ważne jest zrozumienie tego, że nie zajmujemy się tylko dręczeniem naszego ciała i duszy. Stawiamy sobie jakieś ograniczenia po to, żeby osiągnąć coś innego. Wygląda więc na to, że post to także modlitwa i czystość naszych myśli? Rozwijając Pana myśl, powiem że post jest okresem pogłębionej krytycznej analizy siebie. Jest to okres skruchy. W miarę tego, jak ograniczamy swoje ciało, złe skłonności i chęci, nasz dusza staje się coraz bardzie wyzwolona i niejako wznosi się nad ciałem. Dlatego czas postu jest okresem radości i świętem naszego ducha, jest to nasze duchowe odnowienie i odrodzenie. Jest to nasza wiosna duchowa! Chciałbym powiedzieć jeszcze jedną rzecz. Sam post jest zajęciem próżnym i nikomu nie potrzebnym. Jeżeli podjęliśmy wysiłek modlitwy i postawiliśmy przed sobą ograniczenia, ale nie wyraziliśmy chęci przystąpienia do Eucharystii, to można powiedzieć, że wcale nie pościliśmy. Skoro mówimy, że post jest czasem krytycznej autooceny, która wyraża się poprzez skruchę, to następnym krokiem po takiej skrusze obowiązkowo powinni być przyjęcie Eucharystii. Tylko wtedy post wypełni się do końca, a Paschę radosnym duchem i sercem. Wtedy rzeczywiście zakosztujemy Paschy. Czy są jakieś ulgi podczas postu? Lekarze, na przykład, zalecają mężczyznom cierpiącym na choroby prostaty uprawianie regularnego życia płciowego. Jak w tym przypadku postąpić? A jeżeli mężczyzna jest np. stanu wolnego, to jak ma postąpić? Jest to kwestia ściśle indywidualna. Natomiast jeżeli chodzi o ulgi w ogóle, to jeżeli ktoś ma chory żołądek lub inne choroby i powinien w związku z tym spożywać na przykład przetwory mleczne, to Kościół daje błogosławieństwo na to. W tym przypadku przed rozpoczęciem postu powinno się przyjść do kapłana i prosić o błogosławieństwo na lżejszą formę postu. Co do życia intymnego, to nie słyszałem o jakichś ulgach. Nie słyszałem też, by chorym, którzy poszczą z rozsądkiem, a którym lekarze coś zalecili, pogorszyło się zdrowie. Jesteśmy ludźmi wierzącymi, i dla nas to pytanie jest rozwiązane w sposób prosty: Bóg nigdy nie będzie nam dłużny! Jak często można się spowiadać oraz przystępować do Eucharystii? Generalnie kwestię tę należy rozstrzygać indywidualnie, wspólnie ze swoim ojcem duchowym. Powiedzmy, że należy przystępować do świętej Komunii przynajmniej cztery razy do roku. Ile jest postów, tyle razy powinniśmy łączyć się z Panem. Są tacy, co zalecają swoim dzieciom duchowym przystępować do Eucharystii raz na czterdzieści dni, inni raz na miesiąc, jednym radzą rzadziej, innym częściej. Nie można tu mówić o jakiejś wspólnej dla wszystkich regule, gdyż każdy człowiek jest inny. I dla jednych częsta Komunia będzie przyczyną rozwoju duchowego, dla innych zaś przyzwyczajeniem. Niejeden człowiek często przyjmując świętą Komunię może utracić przed swoistą bojaźń, Eucharystia staje się dla niego czymś zwyczajnym. Z tych powodów radzę omawiać tę kwestię wyłącznie ze swoim ojcem duchowym, u którego się spowiadacie i który zna wasz duchowy świat. Ile razy dziennie można jeść w czasie postu? Nasz sposób poszczenia jest sposobem mniszym, który zaleca dwukrotne przyjmowanie posiłków. W czasie postu obowiązuje szczególny tryb: są dni, kiedy w ogóle się nie je, są dni, kiedy posiłek się przyjmuje raz w ciągu dnia w określonej ilości. W jakim stopniu sposób ten obowiązuje laików? To również rozstrzygane jest w sposób indywidualny. Prawosławie nie zna tutaj żadnych ogólnych recept. Czy można spożywać w czasie postu słodycze? Oczywiście, że tak. Miód, dżemy i inne słodycze naturalne. Czy dzieci powinni przestrzegać postu? Przecież ogranicza się spożywanie białek niezbędnych dla prawidłowego rozwoju ich organizmu. A jeśli tak, to od jakiego wieku? Oczywiście, święty Kościół prawosławny nie obciąża postem niemowląt, ani dzieci przed siódmym rokiem życia. Tutaj wszystko zależy od rodziny, w której dzieci się urodziły i są wychowywane. Najkorzystniej dla dzieci byłoby podczas postu powstrzymywać się od gier, komputera i telewizji, również chipsów i innych szkodliwych produktów, które dzieci bardzo lubią. W tym miejscu pragnąłbym podkreślić pewną rzecz. Zwracam się przede wszystkim do ludzi, którzy stosunkowo niedawno zaczęli praktykowanie życia chrześcijańskiego. Asceza postu w swojej pełni nie jest tym, od czego należy rozpoczynać życie w Chrystusie. Wyobraźmy sobie młodzieńca, który przyszedł na siłownię. Spodobało mu się, jak mistrzowie podnoszą ciężkie sztangi. Naturalnie, on też chce od razu podnieść duży ciężar. Ale co z nim będzie, jeśli spróbuje tego dokonać? Odpowiedź jest jednoznaczna: nic dobrego. Dlatego należy pościć po uprzedniej konsultacji z osobą nadzorującą wasze życie duchowe w sposób umiarkowany stosując wszelkie ograniczenia. tłu. A Nieścierowicz, Sz. Krzyszczuk

— Szymon Krzyszczuk