Relikwie śww. Antoniego Jana i Eustachego w Białymstoku

Cząsteczki relikwii świętych męczenników Antoniego, Jana i Eustachego sprowadzono 9 października z Wilna na Litwie do cerkwi św. Jerzego na Nowym Mieście w Białymstoku. Umieszczone zostały one pod ikoną wileńskich męczenników w lewym bocznym ołtarzu ikonostasu.

Pochodzący z książęcych rodów Antoni, Jan i Eustachy ponieśli męczeńską śmierć w 1347 roku za panowania księcia Olgierda, który był wrogi rozprzestrzenianiu się chrześcijaństwa na Litwie. Ich kult już od XIV wieku rozwijał się pod wpływem cudowych doznań i uzdrowień przy nieuległych rozkładowi relikwiach świętych. Obecnie relikwie trzech męczenników wileńskich znajdują się w cerkwi monasteru św. Ducha w Wilnie.

Na Podlasiu kult świętych sięga XVI wieku. Jego rozwojowi sprzyjał na przestrzeni wieków historyczny podział diecezjalny Kościoła prawosławnego. Bowiem tereny Podlasia wraz Wilnem podlegały zwierzchnictwu metropolitów kijowskich rezydujacych na Wileńszczyźnie lub Grodzieńszczyźnie. Pamięć o trzech świętych męczennikach wileńskich przetrwała do czasów II wojny światowej. Nowy podział terytorialny i określenie nowych granic państwowych przyczynił się do zaniku ich czci wśrod społeczności prawosławnej w Polsce.

Decyzję o sprowadzeniu cząsteczek relikwi świętych z Wilna do Białegostoku podjęto z błogosławieństwa biskupa białostockiego i gdańskiego Jakuba po zdarzeniu odnotowanym przez proboszcza parafii prawosławnej św. Jerzego. Przed dwoma miesiącami parafianie odwiedzający monaster św. Ducha w Wilnie, otrzymali kilka ikonek i kawałeczki drewna z grobu, w którym spoczywały relikwie świętych (drewniany grób wymienianiany jest co kilka lat). Po przywiezieniu ich do domu zauważyli, iż wydzielają one nieustannie przyjemną woń. To spowodowało, iż parafia zwróciła się do ordynariusza prawosławnej diecezji wileńsko- litewskiej arcybiskupa Chryzostoma z prośbą o sprowadzenie cząsteczek relikwii męczenników Antoniego, Jan i Eustachego do Białegostoku.

— Anna Choruża