Rodzicielska sobota św. Dymitra

Zgodnie z tradycją Cerkwi sobota przed dniem św. Dymitra z Tesalonik (26 października/8 listopada) nazywana rodzicielską, poświęcona jest modlitwom za zmarłych. Tego dnia w większości cerkwi sprawuje się Liturgię, podczas której poza modlitwą za wszystkich zmarłych szczególnie wspomina się obrońców ojczyzny. W tym roku tzw. rodzicielska sobota przypada 7 listopada. W wielu cerkwiach w kraju tego dnia będą sprawowane Liturgie oraz panichidy, podczas których wierni będą mogli wznieść swoje modlitwy za bliskich, którzy już odeszli.

Tradycja rodzicielskiej soboty sięga 1380 r. kiedy to po zwycięstwie nad tataro-mongolskimi wojskami na Kulikowym Polu książę moskiewski św. Dymitr Doński w sobotę poprzedzającą wspomnienie swego patrona polecił odprawić panichidę za obrońców ojczyzny poległych w boju. Od tego czasu jest to dzień kiedy wznoszona jest modlitwa za spokój duszy chrześcijan, którzy oddali swe życie w obronie ojczyzny i bliźnich.

Kościół prawosławny w swojej tradycji ustalił kilkanaście różnych sposobów modlitw za zmarłych. Najważniejszy z nich to celebrowanie Boskiej Liturgii – kiedy to ich imiona wspominane są w czasie proskomidii (pierwszej części Liturgii, którą kapłan sprawuje na stole ofiarnym w części ołtarzowej cerkwi), z chlebów ofiarnych wyjmowane są cząstki, które potem razem z chlebami symbolizującymi Chrystusa, Bogurodzicę, aniołów i świętych opuszczane są do kielicha. Wspomnienie zmarłych podczas Liturgii, w czasie której żywi, którzy tę ofiarę przynoszą, przystępują do sakramentu Eucharystii, jest wyrazem jedności całego Kościoła – żywych i umarłych.

Tradycyjnym dniem modlitw za zmarłych jest tzw. Radonica – wtorek po niedzieli Antypaschy (pierwsza niedziela po Wielkanocy), w wielu miejscach przeniesiony na tę właśnie niedzielę, nazywaną „niedzielą przewodnią”. Ten dzień jest radosnym wspomnieniem zmarłych, gdyż podczas wszystkich modlitw słychać radosne „Chrystus zmartwychwstał”, a żywi niejako dzielą się tą nowiną ze zmarłymi.

na podstawie: Anna Siegień, Sobota wspomnienia zmarłych

— oprac. Katarzyna Jaworowska