Święto Pięćdziesiątnicy

Prawosławni chrześcijanie rozpoczną wieczorem uroczystości Zesłania Ducha Świętego na apostołów, zwane inaczej świętem Pięćdziesiątnicy i Świętej Trójcy. To wydarzenie z czasów apostolskich wchodzi w skład dwunastu świąt głównych i jest świętem ruchomym. W niedzielę wieczorem prawosławni po raz pierwszy od Wielkanocy wzniosą modlitwy klęcząc.

W tradycji słowiańskiej święto to było związane z wiosennym wspominaniem zmarłych (dziady wiosenne) oraz apoteozą wiosny. Świątynie i domostwa były upiększane liśćmi z drzew i kwiatów, które według zwyczaju chroniły przed złymi duchami oraz nawiązywały do starotestamentowej praktyki przynoszenia pierwocin plonów w dniu żydowskiego święta Pięćdziesiątnicy. Na słowiańszczyźnie jeszcze na początku XX w. popularnym zielonoświątkowym obrzędem było „wodzenie kusta” – pannę ubierano w gałęzie pełne liści klonu, lipy i tataraku, następnie prowadzono po polach i lasach, wznosząc hymny ku Bogu w Trójcy. Obecnie obyczaj ten zanikł niemal całkowicie.

Podczas uroczystego nabożeństwa wieczornego w dniu święta czytane są trzy modlitwy św. Bazylego Wielkiego, podczas których we wszystkich cerkwiach pierwszy raz od Paschy kapłani wraz wiernymi uklękną. W świetle tradycji, która doczekała się orzeczenia soborowego (Nicea, 325 r.), prawosławni chrześcijanie nie powinni wznosić modlitw klęcząc w okresie paschalnym oraz niedziele. Pokutne modlitwy mówią o wyznaniu grzechów, zawierają prośbę o miłosierdzie, darowanie Ducha Świętego oraz prośby w intencji zmarłych. Po raz pierwszy od Wielkanocy w cerkwiach zabrzmi również hymn „Królu niebieski”, rozpoczynający zwykle każde nabożeństwo bądź modlitwę.

Święto potrwa tydzień, w którym nie obowiązuje post w środy i piątki. Okres ten, rozpoczynający się od poniedziałku Ducha Świętego ma charakter przygotowawczy do ruchomego postu przed liturgicznym wspomnieniem apostołów Piotra i Pawła (29 czerwca/12 lipca). Ze względu na wczesną Wielkanoc jest najdłuższy z możliwych i trwa 42 dni w kalendarzu juliańskim i 29 w nowojuliańskim.

O święcie Teksty liturgiczne święta w jęz. polskim Modlitwy z wieczornego obrzędu klękania

— Tomasz Sulima