Wielka Sobota

Dziś w Kościele prawosławnym Wielka Sobota.

„Dziś świętujemy pogrzeb Bożego ciała, Pana i Boga, i Zbawiciela naszego Jezusa Chrystusa, i Jego zstąpienie do otchłani. Poprzez tę posługę nasz rodzaj został uwolniony od zniszczenia, przyodziany w nową szatę i przeznaczony do życia wiecznego” (synaksarion święta).

Podczas jutrzni śpiewany jest troparion Wielkiej Soboty:

Dostojny Józef z drzewa zdjął przeczyste Twoje ciało, całunem czystym owinął i wonnościami namaściwszy w nowym złożył grobie. Chwała Ojcu i Synowi, i Świętemu Duchowi. Kiedy zstąpiłeś do śmierci, Życie nieśmiertelne, wtedy otchłań zmartwiała od blasku Twego bóstwa, kiedy zaś i umarłych podźwignąłeś z głębin otchłani, wszystkie moce niebios wołały: “Dawco życia, Chryste Boże nasz, chwała Tobie!” I teraz i zawsze, i na wieki wieków. Amen. Anioł stanął przy grobie przed niewiastami niosącymi wonności i zawołał: “Wonności dobre są dla zmarłych, Chrystus zaś okazał się niedostępny zepsuciu”. oraz kondakion: Ty, który zamknąłeś otchłań na początku, okazujesz się martwym, przykryty całunem i wonnościami, złożony zostajesz w grobie, Nieśmiertelny, jako śmiertelny, Niewiasty przyszły namaścić Go myrrą, gorzko płacząc i wołając: “Ta sobota jest błogosławiona, w niej bowiem Chrystus zasnąwszy, Zmartwychwstał trzeciego dnia”. Jutrznia Wielkiej Soboty ma wyjątkowy charakter. W czasie jutrzni Kościół, wierni zgromadzeni są wokół grobu Chrystusa w oczekiwaniu Zmartwychwstania. Po troparionie święta rozpoczyna się śpiewanie psalmu 118 z sticherami, podzielonego na trzy stacje. Pierwsza stacja zaczyna się ze słowami stichery: Chryste, Ty będąc Życiem złożony zostałeś w grobie, i ulękły się moce niebios, widząc Twoje upokorzenie. Trzecia stacja kończy się słowami:

Przez Twoje powstanie daj Kościołowi pokój i ludowi Twemu zbawienie. Chwała Ojcu i Synowi, i Świętemu Duchowi. O Boże mój, Trójco, Ojcze, Synu i Duchu, zmiłuj się nad światem. I teraz i zawsze, i na wieki wieków. Amen. Dziewico, pozwól Twoim synom ujrzeć Zmartwychwstanie Twego Syna. Po kanonie Wielkiej Soboty następuje procesja wokół cerkwi z płaszczanicą. Podczas adoracji (całowania przez wiernych) całunu śpiewana jest stichera:

Przyjdźcie, zawsze godnego pamięci wysławiajmy Józefa, który w nocy przyszedł do Piłata i uprosił dla siebie dawcę życia wszystkich: “Daj mi tego Wędrowca, który nie ma gdzie głowy złożyć! Daj mi tego Wędrowca, którego zły uczeń wydał na śmierć! Daj mi tego Wędrowca, którego Matka widząc wiszącym na krzyżu, gorzko opłakiwała i w bólu macierzyńskim krzyczała: Biada mi, Dziecię moje! Biada mi, światłości moja i życie moje ukochane! Oto dzisiaj spełniło się proroctwo Symeona ze świątyni — Twoje serce przeniknie miecz. Ale Ty, Chryste, przemień płacz w radość Twego zmartwychwstania”. Kłaniamy się cierpieniom Twoim, Chryste, Kłaniamy się cierpieniom Twoim, Chryste, Kłaniamy się cierpieniom Twoim, Chryste, i świętemu Twemu Zmartwychwstaniu! Po jutrzni celebrowana jest Liturgia św. Bazylego Wielkiego. Rozpoczyna się ona z wieczerni, podczas której czytanych jest 15 lekcji ze Starego Testamentu. Po przeczytaniu Listu św. Ap. Pawła do Rzymian śpiewany jest werset: Powstań, Boże, sądź ziemię, bowiem Ty rządzisz we wszystkich ludach. W trakcie tego prokimenonu zmieniane są stroje kapłanów i diakonów, obrusy przykrywające ołtarz i pulpity z ciemnych na białe – wszystko staje się świetliste, symbolizując w ten sposób Zmartwychwstanie. Wtedy też czytana jest pierwsza wielkanocna Ewangelia, w której to święte niewiasty dowiadują się od anioła o Zmartwychwstaniu Chrystusa. (Mt 28, 1-20). Zamiast Hymnu wielkiego wejścia - Iże chieruwimy (My, którzy cherubinów) śpiewana jest pieśń:

Niechaj milczy wszelkie ciało, niech stoi z bojaźnią i drżeniem, i nie myśli o niczym, co ziemskie. Oto Król królów i Pan panujących przychodzi, złożyć Siebie w ofierze i dać na pokarm wiernym. Poprzedzają zaś Go chóry aniołów, ze wszelką władzą i potęgą, wielooczni cherubini i sześcioskrzydli serafini, zakrywający oblicza i śpiewający pieśń: Alleluja. Alleluja. Alleluja. Na zdjęciach: jutrznia Wielkiej Soboty celebrowana w warszawskiej katedrze św. Marii Magdaleny, przewodniczył metropolita Sawa.

Zdjęcia: Jarek Biryłko

— Anna Żornaczuk