Wielkanocne pisanie jaj w Bielsku Podlaskim

Dnia 15 kwietnia bieżącego roku młodzież z Bractwa Młodzieży Prawosławnej przy parafii Opieki Matki Bożej w Bielsku Podlaskim pod opieką księdza Krzysztofa Wojcieszuka zorganizowała spotkanie mające na celu podtrzymanie tradycji pisania jajek wielkanocnych według lokalnych obyczajów przekazywanych z pokolenia na pokolenie.

Spotkanie tradycyjnie rozpoczęło się wspólną modlitwą. Następnie po krótkim instruktażu, przeprowadzonym przez parafiankę Danutę Busłowicz–Kozłowską rozpoczęto prace nad zdobieniem jaj.

Zastosowano metodę zdobienia jaj woskiem (często wykorzystywaną w okolicznych wsiach, np. Augustowo, Stryki). Do tego celu niezbędne jest specjalne ręcznie wykonane narzędzie, zwane dawniej „stuhawką”, składające się: z rączki w formie patyczka i osadzonej na nim metalowej rureczki z niewielkim otworem na wosk. Dawniej takie stuhawki wykonywano z kawałka blaszki od metalowego opakowania po paście do zębów (zawijanej na igłę). Innym sposobem tworzenia takiego narzędzia było zastosowanie metalowej końcówki od sznurowadeł (dzisiaj także coraz trudniej dostępnej ze względu na powszechnie stosowany plastyk). Metalowe zakończenie patyka przymocowuje się do rączki za pomocą nitki lub drucika). Przestrzeń w rurce stuhawki pozwala na zgromadzenie na chwilę gorącego wosku ze świecy, aby następnie móc przenieś go na powierzchnię jajka. Stuhawkę ogrzewa się w ogniu, po czym moczy ją w wosku i zgromadzoną niewielką jego ilość przenosi się na jajo, rysując dowolny wzór. Tę czynność należy powtarzać dość często, ponieważ wosk szybko stygnie.

Aby wykonać pisankę wielobarwną korzysta się z wieloetapowego procesu, pozwalającego na stopniowe uzupełnianie wzoru o kolejne elementy. W tym celu należy nanosić na jajko część wzoru, a następnie zabarwić je w jasny kolor np. żółty (wcześniej przygotowany, zgodnie z instrukcją, barwnik spożywczy do malowania jaj). Po wyschnięciu nanosimy kolejne elementy wzoru i ponownie barwimy pisankę w innym kolorze (nieco ciemniejszym). Wszystko to, co zostanie namalowane na żółtym jajku zostanie zakryte woskiem w kolejnym farbowaniu uzyska kolor żółty. Jajko wrzucamy do ciemniejszej barwy, np. pomarańczowej, a po ufarbowaniu suszymy. Aby wykorzystać więcej barw – na pomarańczowym jajku – nadal uzupełnimy wzór (te dopisane elementy będą pomarańczowe) i wrzucamy do jeszcze ciemniejszego barwnika, np. niebieskiego. W ten sposób powstanie ciemna niebieska pisanka z kolorowymi wzorami (białym-naturalna barwa jajka, żółtym i pomarańczowym). Częstym motywem zawieranym na pisance było wpisanie symboli X.B. – czyli XPICTOC BOCKPECE (Chrystus Zmartwychwstał).

Dzieci i młodzież uczestniczące we wspólnym pisaniu jaj wykazywały duże zaangażowanie w wykonywanie pisanek, z ogromną radością i satysfakcją tworząc swoje „wielkanocne dzieła”.

Spotkanie w Wielkim Tygodniu Postu było nie tylko okazją do napisania pięknych pisanek wielkanocnych według lokalnych obyczajów, ale także formą wspólnego przeżywania oczekiwania na Święto Zmartwychwstania i wielu rozważań na temat obrządków i tradycji związanych z tymi Świętami.

— Danuta Busłowicz-Kozłowska