Zapomniany eksodus ludności prawosławnej

Nakładem łomżyńskiego wydawnictwa „Stopka” ukazała się książka Bożeny Demjaniuk pt. „Bieżeńcy”. Opracowanie poświęcone jest zapomnianemu eksodusowi – wychodźstwu prawosławnej ludności w latach 1915 – 1921 zamieszkującej Podlasie. W wyniku bieżeństwa od 1,7 do 2 mln osób zostało wysiedlonych z Podlasia w głąb Rosji. Najprawdopodobniej połowa z nich nie wróciła do swoich domostw.

Książka Bożeny Demjaniuk stanowi uwieńczenie badań magisterskich prowadzonych pod kierunkiem białostockiego historyka dr Jana Snopko. Opracowanie to autorka podzieliła na trzy części. Pierwszą z nich poświęciła dziejom rodziny Daniluków, zamieszkującej niegdyś na terenie parafii pw. Przemienienia Pańskiego w Ploskach. Druga część to relacje mieszkańców Plosek, Trześcianki, Ryboł i Wojszek. Relacje bieżeńców zostały spisane podczas obozu naukowego studentów białorutenistyki, socjologii i historii. Ostatni rozdział opracowania to swoisty hołd dla wywiezionych w głąb Rosji mieszkańców Podlasia. Rozdział został napisany w postaci modlitwy za żyjących i umarłych bieżeńców.

Zamiarem autorki było przedstawienie zupełnie pomijanego w podręcznikach historii problemu bieżeństwa. Operuje ona żywym i prostym językiem, który powinien przemówić do każdego zainteresowanego problematyką czytelnika. Bożena Demjaniuk opatrzyła książkę tekstem krytycznym wyjaśniającym i normującym pojęcie „bieżeństwo”. Wstęp do książki napisał o. mitrat Grzegorz Misijuk.

Niech zachętą do lektury tej książki, będą słowa umieszczone we wstępie: „Już po przeczytaniu pierwszych stron odżyły skrzętnie zachowane w świętych zakamarkach serca wspomnienia zasłyszanych w dzieciństwie historii o ciernistej, cierpiętniczej drodze mojego Narodu, i moich bardzo bliskich przodków”.

Książkę można zakupić w białostockiej księgarni „Akcent” lub bezpośrednio u wydawcy .

Relacje bieżeńców z lat 1915 - 1921 można też przeczytać tutaj i tutaj .

Na zdj.: Okładka książki B. Demjaniuk pt. „Bieżeńcy”

— Stefan Dmitruk