(Nie) samym chlebem...?

Dziś rozpoczyna się Wielki Post. W związku z tym zachęcamy do lektury archiwalnego artykułu autorstwa ks. Mariusza Synaka na temat tego szczególnego okresu w życiu prawosławnego chrześcijanina.

Wielki Post to dla chrześcijan czas szczególny z wielu względów. Dlatego też (jak większość z nas może zauważyć) w okresie poprzedzającym post lub w pierwszych jego tygodniach pojawia się mnogość publikacji poświęconych temu, po co, jak i czy w ogóle pościć. Rozpisuje się na ten temat różnego rodzaju prasa – tytuły chrześcijańskie, poprzez popularno-naukowe po świeckie i wybitnie ezoteryczne włącznie (ezoteryczny – to taki okultystyczny, kabalistyczny, czyli to samo, ale powiedziane inaczej). Jedni piszą o tym, jak w poście sobie radzić w kuchni, podając mnóstwo przepisów i porad kulinarnych, inni koncentrują się na możliwości walki z nadwagą, co wcale nie jest takim błahym problemem, gdyż trapi co drugiego obywatela naszego kraju. Są i tacy, którzy podkreślają wielką szansę oczyszczenia organizmu, pozbycia się wszelkiego rodzaju złogów, brodawek, pryszczy, plam, pasożytów, z problemami z trawieniem i wypadaniem włosów włącznie. Można spotkać nawet takie ogłoszenia: „Szanowni Państwo, nadchodzi czas Wielkiego Postu, czas oczyszczenia, dlatego też nasi specjaliści oferują dogłębne oczyszczenie i zaprowadzenie porządku w sferze energetycznej”. Znajdą się również tacy, którzy będą się rozpisywać o tym, jak to Kościół ciemięży swoich biednych wiernych, zakazując im spożywania niezbędnych do życia pokarmów, tym samym doprowadzając do stanu zagrożenia życia lub zdrowia. Ale ponieważ ci sami ludzie z reguły zarzucają Kościołowi pazerność i chciwość, więc dla mnie taka logika ma krótkie nogi: jeśli Kościół rzeczywiście byłby aż tak chciwy, to odwrotnie, zalecałby swoim owieczkom jak najlepsze odżywianie, aby się miały jak najlepiej. Pogrzeb to opłata jednorazowa, a tak można zawsze i ochrzcić, i bierzmować, i związać węzłem małżeńskim, i z kolędą systematycznie zaglądać... Poza tym funkcjonują znacznie surowsze, wręcz drakońskie diety, wymagające od beneficjentów (choć nie jestem pewien, czy to dobre słowo) znacznie więcej wyrzeczeń i cierpliwości niż post religijny, i nikt tam nikogo nie oskarża o usiłowanie zabójstwa.

Więc jak to jest z postem? Posłużmy się przykładem - spróbujmy porównać post do samochodu: jedni mogą w nim widzieć świetną możliwość ucieczki przed deszczem, czy na odwrót – słońcem, inni – przechowywania rzeczy w bagażniku, jeszcze inni będą go postrzegać jako pomieszczenie do zamykania w nim innych, entuzjaści doznań estetycznych zaczną go intensywnie myć, ale czy ktoś wpadnie na to, że auto tak naprawdę służy przede wszystkim do jazdy? Jak widzimy - jeden post, a ile punktów widzenia...

Przedstawmy nasz. Nasz, czyli prawosławny punkt widzenia jest ascetyczny. To greckie słowo oznaczające ćwiczenia, przygotowujące człowieka do zapasów, do walki. A co oznacza samo słowo „post”, jeśli już przy pojęciach jesteśmy? Mamy tu kilka tłumaczeń. Pierwsze podaje Aleksander Brueckner, pisząc, iż to zapożyczenie z języka staroniemieckiego fasta, oznaczające „sprzątnąć, zjeść”, które weszło do użycia w językach słowiańskich w VIII - IX w., a które dziś w niemieckim brzmi Fasten. Z kolei w kręgach rosyjskojęzycznych mamy, prócz zbieżnego z Brucknerowskim, inne wyjaśnienie – klasyczny słownik opisowy języka rosyjskiego, wydany w latach 1863 - 66 autorstwa Włodzimierza Dala wskazuje na związek słowa „post” z pojęciami z dziedziny wojskowości: post – „warta, patrol, bycie na straży”. Autorzy innych wschodnich słowników i encyklopedii wyjaśniają jego znaczenie podobnie, przytaczając również łacińskie słowo positus - pozycje bojowe, posterunki. A więc retoryka wojskowa, sugerująca walkę. Jaką walkę i z czym, a może o co, o tym tutaj.

Ks. Mariusz Synak, proboszcz parafii w Słupsku. Żona, trójka dzieci. Absolwent Ukraińskiego Państwowego Uniwersytetu Medycznego, Wyższego Prawosławnego Seminarium Duchownego i Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Redaktor serwisu www.Cerkiew.info, w przeszłości współpracownik www.Cerkiew.pl. Ma to szczęście, że lubi to, co robi, a szczególnie służbę Cerkwi, stomatologię (z tego żyje), spotkania z ludźmi. Zapalony wędkarz i miłośnik natury.

— ks. Mariusz Synak