Nowe wydawnictwa Warszawskiej Metropolii Prawosławnej - rozmowa z dr. Jarosławem Charkiewiczem

O pierwszej, wydanej w języku polskim Świętej Ewangelii oraz wznowionym, trzecim już wydaniu albumu „Tobą raduje się całe stworzenie. Ikony Bogarodzicy w Prawosławiu” z dr n. teologicznych Jarosławem Charkiewiczem rozmawia doc. Jan Kochanowicz.

Z końcem roku ukazał się pierwszy w języku polskim prawosławny przekład Ewangelii, wydany przez Warszawską Metropolię Prawosławną. Skąd taka inicjatywa?

To przekład dokonany przez Komisję Soborową Świętego Soboru Biskupów naszej Cerkwi, zaakceptowany jeszcze w 2013 roku. Prace redakcyjne trwały jednak dość długo i dopiero w grudniu 2014 r. to dzieło ujrzało światło dzienne. To pierwszy w dziejach Cerkwi prawosławny przekład św. Ewangelii na język polski. Podczas gdy Biblia została przełożona na ten język jeszcze w XVI w., to prawosławnego przekładu nawet części Biblii dotąd nie było. W przypadku korzystania z Pisma Świętego czy Ewangelii przez naszych duchownych, były zawsze problemy, z jakiego przekładu należy korzystać, każdy bowiem miał swoje niedostatki. Dlatego od dawna dojrzewała myśl o konieczności dokonania przekładu Ewangelii, a potem Listów Apostolskich na język polski, aby mogły być one używane w cerkwiach podczas nabożeństw, jak też, by mogli korzystać z nich wierni, czytając je w domu.

Z jakiego języka było dokonywane to tłumaczenie?
To pytanie raczej do komisji, ale były dwa źródła językowe: Ewangelia w języku greckim oraz pomocniczo Ewangelia w języku staro-cerkiewno-słowiańskim, która istnieje od czasów Cyryla i Metodego, tj. IX wieku. W Komisji Soborowej są znawcy tych dwóch języków, na czele z arcybiskupami Jeremiaszem i Jakubem oraz biskupami Grzegorzem i Jerzym. To, ile to wydawnictwo wymagało prac redakcyjnych, już po zaakceptowaniu przekładu na język polski, świadczy o tym, że Biblia jest najtrudniejszą księgą do przełożenia z dawnych języków na języki współczesne. Bogu dzięki udało się wydać ten najważniejszy fragment Księgi Ksiąg. To dobry początek. To oficjalna Ewangelia, którą można posługiwać się w czasie nabożeństw. Znajdują się w niej na marginesach tzw. zaczała, w języku polskim nazywane perykopami. To numeracja poszczególnych fragmentów Ewangelii, które odczytywane są w Cerkwi w poszczególnych dniach tygodnia czy podczas różnych sakramentów i obrzędów.

Św. Ewangelia nie jest tylko dla duchownych, każdy z nas może ją nabyć.

Oczywiście, nabyć ją może każdy. To nawet obowiązek każdego chrześcijanina, aby mieć w domu jeśli nie Biblię, to przynajmniej Ewangelię. W ciągu dwóch tygodni jak Ewangelia pojawiła się w sprzedaży, w samym Białymstoku zostało sprzedanych ponad sto egzemplarzy. A nakład to tylko 1000 egzemplarzy. Wydaje się, że niedługo będzie trzeba czekać na drugie wydanie.

Tuż przed święta Bożego Narodzenia ukazało się też trzecie wydanie albumu „Tobą raduje się całe stworzenie. Ikony Bogarodzicy w Prawosławiu”.
Od kiedy jestem związany z wydawnictwem, a to już ponad 12 lat, nie było jeszcze książki, która doczekała się trzech wydań. Pierwsze, z 2007 roku, po roku zostało wyczerpane, w 2009 r. ukazało się wydanie drugie, uzupełnione i poprawione, wzbogacone o szaty graficzne, i też rozeszło się w 2-3 lata. Nadal było zapotrzebowanie na album tego typu, dlatego podjęliśmy decyzję, że wydamy go po raz trzeci. I ponownie jest duże zainteresowanie, cieszymy się z tego niezmiernie. W publikacji przedstawione są historie 357 ikon Matki Bożej, zarówno tych, które można spotkać w cerkwiach w Polsce, jak i na świecie. Historie wszystkich ikon są wciągające, interesujące, a nie wszystkie może są znane naszym wiernym. Książka przybliża rolę Bogarodzicy w Prawosławiu oraz niesamowitą różnorodność tematów ikonografii maryjnej. Album powstał dzięki konsultacjom i pomocy duchownych: o. Leoncjusza Tofiluka, o. Grzegorza Sosny i o. Henryka Paprockiego. Żadna ikonografii, nawet ta dotycząca Jezusa Chrystusa, nie jest na tyle bogata co ikonografia Matki Bożej. Ona przebija wszystkie inne ikonografie w Prawosławiu. Tym cenniejsze jest to, że znajduje się w ciągłym rozwoju, wciąż pojawiają się nowe warianty ikonograficzne typów Matki Bożej. I to nie tylko kopiowanie, odtwarzanie wzorców, które kiedyś powstały. Ikonografowie potrafią być kreatywni i potrafią przekazywać swoje natchnienie w sposób kanoniczny. To jest kluczowe. Ikony pisane są modlitwą.

Album, podobnie jak Świętą Ewangelię można kupić w Białymstoku w siedzibie wydawnictwa przy ul. św. Mikołaja 5, w sklepiku Bractwa przy soborze św. Mikołaja w Białymstoku, w samym soborze św. Mikołaja, w Centrum Kultury Prawosławnej oraz przez Internet: www.sklep.cerkiew.pl

Przygotowane na podstawie audycji w Radiu Othodoxia 102,7 MHz

Więcej o wspomnianych wydawnictwach można przeczytać tutaj i tutaj.

— Jan Kochanowicz